Η Οδύσσεια ενός άστεγου στην «πόλη της ανάπτυξης»

Η ιστορία που ακολουθεί είναι η φυσική κατάληξη μιας πολιτικής που αντιμετωπίζει τη στέγη ως εμπόρευμα και όχι ως κοινωνικό δικαίωμα.

Ένας συνταξιούχος ναυτικός, ύστερα από δεκαετίες δουλειάς στη θάλασσα, αποφασίζει να επιστρέψει στην πατρίδα του, την Καλαμάτα. Ζει μόνος του, χωρίς οικογένεια να τον στηρίξει, με σύνταξη περίπου 800 ευρώ. Πίστευε πως θα μπορούσε να περάσει τα χρόνια της συνταξιοδότησής του με αξιοπρέπεια.

Βρέθηκε όμως αντιμέτωπος με μια άλλη πραγματικότητα. Στην Καλαμάτα της τουριστικής ανάπτυξης, των επενδύσεων, των πολυτελών ξενοδοχείων, των ακριβών κατοικιών και της εκτόξευσης των ενοικίων, δεν υπάρχει χώρος για έναν χαμηλοσυνταξιούχο. Οι αυξήσεις στα ενοίκια και η συνολική εμπορευματοποίηση της κατοικίας τον οδήγησαν στην έξωση. Ξαφνικά, από το νοικιασμένο σπίτι βρέθηκε κυριολεκτικά στον δρόμο. Και τότε αποκαλύφθηκε το πραγματικό πρόσωπο του λεγόμενου «κοινωνικού κράτους».

Αναζητήθηκε άμεσα μια προσωρινή λύση. Από τον Δήμο Καλαμάτας έγινε γνωστό ότι δεν υπάρχει δημοτικός ξενώνας, ότι το «υπνωτήριο» δεν λειτουργεί, ότι δεν υπάρχει ΚΑΜΙΑ πρόβλεψη ώστε ένας άνθρωπος που έχασε για κάποιο λόγοo το σπίτι του να μπορέσει να κοιμηθεί με ασφάλεια έστω για λίγες ημέρες. Εγκαίνια όμως και μεγάλα λόγια περί αλληλεγγύης ήξεραν να κάνουν  για το δημοτικό υπνωτήριο.

Την επόμενη ημέρα ήρθε και η δεύτερη απάντηση. Δεν μπορούσε να ενταχθεί ούτε στο δημοτικό συσσίτιο, γιατί όπως του γνωστοποιήθηκε οι εγγραφές είχαν ολοκληρωθεί και θα έπρεπε να περιμένει μέχρι τον Σεπτέμβρη!!! Η πείνα, προφανώς, οφείλει να προσαρμόζεται στα διοικητικά χρονοδιαγράμματα.

Αναζητήθηκε βοήθεια και από την Περιφέρεια Πελοποννήσου. Ούτε εκεί υπήρξε δυνατότητα να εξασφαλιστεί έστω μια προσωρινή αξιοπρεπής στέγη ή κάποια ουσιαστική κρατική παρέμβαση.

Τελικά, για να μην μείνει στο δρόμο, του προσφέρθηκε μια αποθήκη, προσωρινά μέχρι να ευοδωθεί η προσπάθειά του να νοικιάσει κάποιο σπίτι με χαμηλό ενοίκιο. Αυτό που δεν μπόρεσαν να κάνουν κράτος, Δήμος και Περιφέρεια, το έκανε η λαϊκή αλληλεγγύη. Μια αναγκαία πράξη απέναντι σε έναν άνθρωπο που εγκαταλείφθηκε.

Αυτή είναι η πραγματικότητα πίσω από τα μεγάλα λόγια για την «τουριστική ανάπτυξη». Από τη μία πλευρά διαφημίζονται τουριστικά ρεκόρ, επενδύσεις εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ, νέα ξενοδοχεία και πολυτελείς κατοικίες. Από την άλλη, ένας άνθρωπος που εργάστηκε μια ζωή δεν μπορεί να πληρώσει το ενοίκιο και καταλήγει άστεγος.

Η στέγη μετατρέπεται ολοένα και περισσότερο σε επενδυτικό προϊόν. Τα σπίτια αξιοποιούνται με μοναδικό κριτήριο τη μέγιστη κερδοφορία, ενώ οι εργαζόμενοι, οι συνταξιούχοι και οι νέοι αδυνατούν να βρουν προσιτή κατοικία.

Το περιστατικό αυτό δεν εκθέτει μόνο το Δήμο Καλαμάτας ή την Περιφέρεια Πελοποννήσου. Εκθέτει συνολικά μια πολιτική που αφήνει τη λαϊκή κατοικία στο έλεος της αγοράς και περιορίζει την κοινωνική προστασία σε αποσπασματικές δομές φιλανθρωπίας, οι οποίες ούτε επαρκούν, ούτε μπορούν να αντιμετωπίσουν τις πραγματικές ανάγκες.

Η λύση δεν βρίσκεται στην αναζήτηση περισσότερων χορηγών, ούτε στην «καλή θέληση» ορισμένων ανθρώπων.

Απαιτείται πλήρης κρατική ευθύνη για την προστασία όσων βρίσκονται σε ανάγκη, με δημιουργία ενιαίου, αποκλειστικά δημόσιου δικτύου κοινωνικής προστασίας και στέγασης, πλήρως χρηματοδοτούμενου από τον κρατικό προϋπολογισμό. Χρειάζονται δημόσιες δομές προσωρινής φιλοξενίας σε κάθε πόλη, ουσιαστική προστασία της λαϊκής κατοικίας, μέτρα για τη δραστική μείωση του κόστους στέγασης και πολιτικές που θα εξασφαλίζουν ότι κανένας άνθρωπος δεν θα χάνει το σπίτι του επειδή είναι φτωχός. Αυτά συμβαίνουν σε μια πόλη που οι τελευταίες εργατικές και φοιτητικές  κατοικίες έχουν χτιστεί πριν δεκαετίες ενώ την ίδια ώρα έχουν δοθεί εκατομμύρια ευρώ για απαράδεκτες αναπλάσεις και για το «τουριστικό θαύμα».

Η ιστορία αυτού του συνταξιούχου ναυτικού είναι ο καθρέφτης μιας κοινωνίας όπου η κερδοφορία προηγείται των ανθρώπινων αναγκών. Ταυτόχρονα αποδεικνύει κάτι ακόμη: όταν το κράτος απουσιάζει, μόνο η οργανωμένη λαϊκή αλληλεγγύη μπορεί να κρατήσει όρθιο έναν άνθρωπο. Αυτή η αλληλεγγύη είναι πολύτιμη. Όμως ο πραγματικός δρόμος για να μη βρεθεί κανείς ξανά σε αυτή τη θέση είναι η οργανωμένη διεκδίκηση, ώστε η στέγη να πάψει να είναι εμπόρευμα και να κατοχυρωθεί ως κοινωνικό δικαίωμα για όλους.

Άρθρο του Δημήτρη Οικονομάκου

Επικεφαλής της Λαϊκής Συσπείρωσης Καλαμάτας