Το Μεσολόγγι και η Έξοδος των αγωνιστών

200 χρόνια από το Ηρωικό γεγονός…

Μερικές φορές οι ήττες στην Ιστορία ζυγίζουν και λογίζονται πιο πολύ από τις νίκες. Αυτό έγινε και στην επαναστατημένη Ελλάδα. Πρόκειται για την ηρωική άρνηση των αγωνιστών στο Πολιορκημένο Μεσολόγγι, στα έτη 1825-1826, που οδήγησε στην θρυλική πια Έξοδό τους από την Ιερά Πόλη τους. Μια Πόλη που από τότε πέρασε στις λεωφόρους της Αθανασίας και της Δόξας.

Από τις απαρχές της Εθνεγερσίας, τον Μάιο του 1821, το Μεσολόγγι είχε καθοριστικό ρόλο στην πορεία του Αγώνος στην Δυτική Ρούμελη (Στερεά Ελλάδα).  Μπροστά στα τείχη του Μεσολογγίου θα συντριβεί η επίθεση των Τούρκων πασάδων, τα Χριστούγεννα του 1822, στην 1^η Πολιορκία της πόλεως. Ο «Φράκτης», όπως απεκάλεσε ειρωνικά τα τείχη ο Ιμπραήμ λίγα χρόνια μετά, θα αντέξει.

Εκεί ετάφη το 1822 ο Κυριακούλης Μαυρομιχάλης, ο Μανιάτης που πολέμησε για την Λευτεριά του Σουλίου. Εκεί, έναν χρόνο μετά, κι ο αετός του Σουλίου Μάρκος Μπότσαρης, που έπεσε νικητής τον Αύγουστο του 1823 στο Κεφαλόβρυσο Ευρυτανίας. Κι εκεί θα έλθει για να τιμήσει από κοντά την εθνική προσπάθεια των Ελλήνων ο σπουδαίος ποιητής της εποχής Λόρδος Βύρων και θα αφήσει την τελευταία του πνοή τον Απρίλιο του 1824. Εκεί, στο τυπογραφείο της εφημερίδος ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ του Ελβετού Φιλέλληνος Ιωάννου-Ιακώβου Μάγερ ο ΥΜΝΟΣ ΕΙΣ ΤΗΝ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΝ του Διονυσίου Σολωμού, που θα αποτελέσει τον Εθνικό μας Ύμνο.

Η Δεύτερη Πολιορκία από τον Κιουταχή και τον Ιμπραήμ

Όμως η μεγάλη δοκιμασία για την πόλη αυτή της λιμνοθάλασσας θα έλθει στους 12 μήνες, από τον Απρίλιο 1825 έως Απρίλιο 1826. Τότε θα γίνει η Πολιορκία που συντόνισε ο πασάς των Οθωμανών Ρεσίτ, ή Κιουταχής, με την κρυφή ελπίδα του Σουλτάνου να κλείσει αυτό το «αγκάθι» στα πλευρά της Αυτοκρατορίας του. Αυτό σήμανε συνεχείς επιθέσεις και κανονιοβολισμούς. Οι μαχητές του Μεσολογγίου, που ήταν από όλα τα μέρη της μαχομένης Ελλάδος (από Πελοπόννησο και Στερεά έως το Σούλι, την Χειμάρρα και την Μακεδονία) όχι μόνο αρνήθηκαν την παράδοση, αλλά συνέχισαν να αντιστέκονται με υψηλό ηθικό.

Στις δυνάμεις του Κιουταχή προστέθηκαν τον Δεκέμβριο 1825 αυτές των Αιγυπτίων του Ιμπραήμ, που μόλις είχε σαρώσει στο πέρασμά του την Πελοπόννησο.

Το όπλο της πείνας και η Ηρωική Έξοδος

Αφού δεν μπορούσαν να νικήσουν με τα όπλα, επέλεξαν τον ασφυκτικό αποκλεισμό οι Κιουταχής και Ιμπραήμ. Η αδυναμία εφοδιασμού με τρόφιμα οδήγησε σε αύξηση της πείνας

Στους μαχητές είχαν προστεθεί, κατά κακούς υπολογισμούς, και οι ως τότε μεταφερμένες στο νησί Κάλαμος οικογένειές τους. Η λύση που βρήκαν Κιουταχής και Ιμπραήμ ήταν να εμποδίσουν τον ανεφοδιασμό των Πολιορκημένων σε πυρομαχικά και τρόφιμα. Το πέτυχαν στις αρχές του 1826 με την παρουσία του ισχυρού Οθωμανικού στόλου στην περιοχή που εμπόδισε τους Έλληνες, αλλά και με την κατάληψη κρίσιμων νησίδων και περιοχών, όπως το Βασιλάδι, ο Ντολμάς και το Αιτωλικό. Έφτασαν ο Φεβρουάριος και ο Μάρτιος και η πείνα οδήγησε πολλούς στην απόγνωση. Αρρώστιες προστέθηκαν, ενώ οι Πολιορκημένοι έτρωγαν κάθε είδους ακατάλληλο τρόφιμο παρά να ζητήσουν παράδοση. Οι ελπίδες είχαν μείνει μόνο στον Θεό, όπως διακήρυσσε ο Επίσκοπος Ρωγών Ιωσήφ, που διέτρεχε τις ντάπιες του Μεσολογγίου, μαζί με τους ιερείς, για να ενθαρρύνουν τους μαχητές.

Στις αρχές Απριλίου 1826 ελήφθη η απόφαση της Ηρωικής Εξόδου.  Πολεμιστές και γυναικόπαιδα, σε τρεις φάλαγγες (υπό την ηγεσία των Δημητρίου Μακρή, Νότη Μπότσαρη-θείου του Μάρκου- και Κίτσου Τζαβέλλα) ξεκίνησαν το βράδυ προς την Κυριακή των Βαΐων, 10 με 11 Απριλίου 1826. Μία Έξοδος που οδήγησε σε μία τρομερή σύγκρουση, που ανθρώπινη πένα δεν μπορεί να περιγράψει.

Πίσω στο Μεσολόγγι έμειναν οι ανήμποροι, για να γραφτούν σελίδες αυτοθυσίας, με κύριες την ανατίναξη του Χρήστου Καψάλη στο πυριτιδοποιείο και του Επισκόπου Ιωσήφ στον Ανεμόμυλο. Στην Έξοδο έπεσε και ο ηγέτης της πόλεως Θανάσης Ραζηκότσικας και ο τυπογράφος και εκδότης των ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΧΡΟΝΙΚΩΝ Μάγερ, ενώ εκατοντάδες γυναικόπαιδα πιάστηκαν αιχμάλωτα και οδηγήθηκαν σε σκλαβοπάζαρα.  Οι επιζήσαντες μετέφεραν το ανυπότακτο φρόνημα τους σε όλον τον Ελληνισμό.

Το πεσμένο Μεσολόγγι ανέστησε την Ελλάδα

Μετά την πτώση του Μεσολογγίου κυρίευσε τους Έλληνες απογοήτευση. Αλλά από μόνο του το γεγονός αυτό λειτούργησε στην αναζωογόνηση του Φιλελληνισμού στην Ευρώπη. Όλα άλλαξαν, με την θυσία των Ελλήνων και Φιλελλήνων να γίνεται φωτιά που ξυπνά τις αδύναμες και αδιάφορες συνειδήσεις.

Παντού όλοι πίεζαν τις Κυβερνήσεις τους να επέμβουν για χάρη της Χριστιανοσύνης και της Ελευθερίας των Ελλήνων. Σήμερα έχουμε πολλά έργα, πίνακες, ποιήματα, που είναι αφιερωμένα στην μεγάλη θυσία του Μεσολογγίου. Μετά την απελευθέρωση, με κινητοποίηση του Καποδίστρια και του Όθωνος διαμορφώνεται ο Κήπος των Ηρώων που είναι ένας ανοικτό προσκύνημα στην μνήμη των αγωνιστών.

Από το 1937 με Βασιλικό Διάταγμα της Κυβερνήσεως Ι. Μεταξά το Μεσολόγγι ονομάζεται (η μοναδική στην Ελλάδα) ΙΕΡΑ ΠΟΛΙΣ ΜΕΣΟΛΟΓΓΙΟΥ. Έκτοτε Έλληνες και Φιλέλληνες, άρχοντες και αρχόμενοι, παρίστανται στις εκδηλώσεις  μνήμης του Σαββάτου του Λαζάρου και Κυριακής των Βαΐων, τιμώντας την Μνήμη και την Θυσία των Ελευθέρων Πολιορκημένων.

Γεώργιος Διον. Κουρκούτας

Φιλόλογος- συγγραφέας