Η Ιερά Σύνοδος της Εκκλησίας της Ελλάδος με εγκύκλιό της προς την Ιερά Αρχιεπισκοπή Αθηνών και τις Ιερές Μητροπόλεις, τονίζει ότι «στη σημερινή ἐποχή πλήθυναν οἱ ἐντός τῆς Ἐκκλησίας ψευδοπροφῆτες, οἱ ὁποῖοι ἔχουν παρασύρει ἕναν ἀριθμό πιστῶν καί κινδυνεύουν νά καταλήξουν σέ σχίσμα ἤ αἵρεση».

Μεταξύ άλλων, επισημαίνεται πως οι «στερούμενοι τῆς Χάριτος εἶναι ψευδοπροφῆτες, πλανῶντες καί πλανώμενοι, λύκοι βαρεῖς μή φειδόμενοι τῶν λογικῶν προβάτων τῆς Ἐκκλησίας καί διακατέχονται ἀπό πνεῦμα ὑπερηφανείας καί κενοδοξίας. Τό φαινόμενο αὐτό τῶν ψευδοαγίων ὑπάρχει σέ κάθε ἐποχή».

Φέρνει δε ως παραδείγματα, κάποιων οι οποίοι «έχουν αὐτοδιορισθεῖ διδάσκαλοι καί μελλοντολόγοι καί ταράσσουν τούς πιστούς μέ διάφορες κινδυνολογίες» και σημειώνει:

Ἄλλοι παρερμηνεύουν λόγια συγχρόνων ἤ καί παλαιοτέρων Ἁγίων καί τά παρουσιάζουν σύμφωνα μέ τόν δικό τους τρόπο σκέψης.

Ἄλλοι ἀναφέρονται σέ ἀνώνυμους γέροντες ἤ γερόντισσες πού βρίσκονται ἐν ζωῇ, οἱ ὁποῖοι προφητεύουν ἐπικείμενες καταστροφές καί πολέμους καί ἀρκετές φορές μάλιστα θέτουν καί συγκεκριμένες ἡμερομηνίες, καί ὅταν δέν πραγματοποιηθοῦν, ἀντί νά σιωπήσουν ἀπό ντροπή, δέν χάνουν τήν διάθεσή τους, ἀλλά θέτουν ἐκ νέου ἄλλες ἡμερομηνίες.
Ἄλλοι ἐπίσης ἐμφανίζουν ἱερά ἀντικείμενα πού δακρύζουν, αἱμορροοῦν καί παρουσιάζουν διάφορα ἄλλα ἔκτακτα καί θαυμαστά φαινόμενα.

Η Εκκλησία συνιστά την προσοχή των πιστών «ἰδίως στήν ἐποχή μας, στήν ὁποία, μέ τήν κυριαρχία τοῦ διαδικτύου, τέτοιες καταστάσεις προβάλλονται ταχύτατα καί γίνονται ἀμέσως γνωστές» για να σημειώσει: «Ὁ μεγάλος Ἅγιος καί προφήτης τῶν ἡμερῶν μας, ὁ γέροντας Πορφύριος, παρατηροῦσε ὅτι «αὐτά τά σημεῖα… δέν εἶναι ὅλα θεϊκά. Μερικά ἀπ’ αὐτά τά προκαλεῖ ὁ διάβολος μέσῳ τῶν ἀνθρώπων. Χρειάζεται προσοχή» . Γι’ αὐτό εἶναι ἀνάγκη νά εἴμαστε πολύ προσεκτικοί σέ ἀνάλογες περιπτώσεις, μήπως πίσω ἀπό αὐτές δέν βρίσκεται τό χέρι τοῦ Θεοῦ, ἀλλά ὁ πονηρός καί ἄνθρωποι πού διακατέχονται ἀπό πνεῦμα πλάνης καί διάθεση αὐτοπροβολῆς, αὐτόκλητοι σωτῆρες, πού δέν ὑπηρετοῦν τό θεῖο θέλημα, ἀλλά τό ἴδιον συμφέρον».

Καταλήγοντας, η Εκκλησία της Ελλάδος, εφιστά «τήν προσοχή τῶν πιστῶν τῆς Ἐκκλησίας μας· νά μήν παρασύρονται ἀπό τούς διαφόρων εἰδῶν πλάνους καί ἀγύρτες καί ψευδοπροφῆτες, οἱ ὁποῖοι τούς ἀποσποῦν ἀπό τόν κύριο σκοπό τους, τήν πρόοδο στήν ὀρθόδοξη πίστη καί τήν πνευματική ζωή, καί στρέφουν τήν προσοχή τους σέ ἀρρωστημένες καταστάσεις καί σέ δραστηριότητες καί ἐνασχολήσεις πού δέν ὠφελοῦν σέ τίποτε, ἀλλά μᾶλλον προξενοῦν θόρυβο καί ταραχή καί σκανδαλισμό καί σχίσιμο τοῦ ἀρράφου χιτῶνος τῆς Ἐκκλησίας, δηλαδή τοῦ Χριστοῦ».

Η εγκύκλιος αυτή αναγνώστηκε σήμερα Κυριακή, των Αγίων Πάντων, κατά τη διάρκεια της Θείας Λειτουργίας, αντί άλλου κηρύγματος, σε όλους του ιερούς ναούς.

ΠΗΓΗ

Μέσα στη δίνη της πανδημίας, κατά το παρελθόν διάστημα, αναδείχθηκαν πλείστα όσα προβλήματα, τα οποία η ανθρωπότητα δυσκολεύτηκε να αντιμετωπίσει ή ακόμα και να τα αποδεχθεί ως προβλήματα. Τέτοια προβλήματα ήταν και παραμένουν, στο καθημερινό γίγνεσθαι, η οικονομική κρίση, τα εργασιακά και η πίεση του συστήματος υγείας, το οποίο έφτασε πολλές φορές στα όριά του. Σε όλα αυτά κλήθηκαν οι ιθύνοντες και οι κατέχοντες να βρουν λύσεις και συμβιβασμούς ώστε οι κοινωνίες, σε παγκόσμιο επίπεδο, να περάσουν όσο το δυνατόν “αναίμακτα” την κρίση της πανδημίας του covid-19. Η διαφορετική αντιμετώπιση, από μέρους των κατά τόπους κυβερνήσεων, της πανδημίας και η διαφορετική, κατά περίπτωση, λήψη μέτρων, προς αποφυγή της διασποράς του covid-19, της προστασίας της δημόσιας υγείας και κατ’ επέκταση του ανθρώπου, συνέβαλλε σε μια διαφορετική αντιμετώπιση και από μέρους των μελών της Εκκλησίας.

Αναπόφευκτα η κρίση της πανδημίας επηρέασε και την Εκκλησία. Γράφτηκαν, ειπώθηκαν, ακούστηκαν πολλά και ακόμα περισσότερα διαστρεβλώθηκαν. Υπήρξε και δυστυχώς συνεχίζει να υπάρχει σύγχυση μεταξύ  των μελών της Εκκλησίας και διαλεκτική σύγκριση των διαφορετικών τρόπων προσέγγισης της πανδημίας.

Είναι γεγονός αδιαμφισβήτητο πως η Εκκλησία έχει ως κύριο μέλημά της τη σωτηρία του όλου ανθρώπου, κι αυτό επιτυγχάνεται μόνο δι’ Αυτής, γι’ αυτό και αποτελεί την “Κιβωτό της σωτηρίας”. Κι όταν λέμε Εκκλησία δεν εννοούμε ασφαλώς ένα χωροταξικά οριοθετημένο τόπο, αλλά αυτό το ίδιο το σώμα του Χριστού. Άρα όποιος βρίσκεται εντός του σώματος της Εκκλησίας βρίσκεται και σε σχέση και κοινωνία με τον ίδιο τον Χριστό. Σύμφωνα με τον Άγιο Ιουστίνο Πόποβιτς “Έξω από τον Κύριο Ιησού Χριστό, δεν υπάρχει τέλειος άνθρωπος. Έξω από τον Χριστό κανένας άνθρωπος δεν μπορεί να τελειοποιηθεί, ούτε να διακριθεί σε τίποτε καλό, δίκαιο, ένθεο και αιώνιο. Έξω από τον Κύριο, ο άνθρωπος εκπίπτει, ξεπέφτει, παρακμάζει, κατρακυλάει μέχρις εκεί που δεν τελειώνει το κατρακύλημα, στον μη άνθρωπο. Ναι. Έξω από τον Θεάνθρωπο Χριστό, δεν υπάρχει αληθινός άνθρωπος. Έξω από τον Χριστό όλος ο άνθρωπος γίνεται υπάνθρωπος, κατώτερος άνθρωπος, άνθρωπος δίχως στοιχειώδη ανθρωπιά, γίνεται μισάνθρωπος, μη άνθρωπος”.  

Είναι επίσης γνωστό, ότι μόνο μέσα στην Εκκλησία, το σώμα του Χριστού, σε σχέση και κοινωνία με τον Θεάνθρωπο Χριστό, ολοκληρώνεται ο άνθρωπος και ανακαινίζεται η συνείδησή του, η θέλησή του, ο νους και η ψυχή του.

Δυστυχώς όμως εξαιτίας της πανδημίας ανεφύησαν απόψεις και θεωρίες οι οποίες προσπάθησαν να διασπάσουν αυτήν την σχέση κοινωνίας μεταξύ των μελών της Εκκλησίας και της κεφαλής Της, τον Χριστό. Με θεωρίες δήθεν εδραιωμένες στην πίστη και στο δόγμα, προσπάθησαν κάποιοι, προφασιζόμενοι τους “σοφούς” και “πνευματικούς” πατέρες και βασιζόμενοι στη σχέση ηγέτη και οπαδών που έχουν μεταξύ των ιδίων και των ανθρώπων που τους ακολουθούν, να θεμελιώσουν ένα σχίσμα μέσα στους κόλπους της Εκκλησίας. Χώρισαν τον κόσμο σε “πιστούς” τους δήθεν αρνητές  των μέτρων και σε “άπιστους” τους δήθεν τηρητές των μέτρων. Στο στόχαστρό τους μπήκαν  ο Αρχιεπίσκοπος, η Ιερά Σύνοδος, πολλοί Μητροπολίτες και κληρικοί και σχεδόν τα μέλη της Εκκλησίας τα οποία τηρούν τα υποδεικνυόμενα από την Ιερά Σύνοδο μέτρα, όχι μόνο ως νομοθετικές επιταγές αλλά πρωτίστως ως επιταγή αγάπης και φροντίδας της υγείας τους και  για την υγεία των συνανθρώπων τους, αφού κατά την επιταγή του Χριστού “ἐφ᾿ ὅσον ἐποιήσατε ἑνὶ τούτων τῶν ἀδελφῶν μου τῶν ἐλαχίστων, ἐμοὶ ἐποιήσατε. ”[1] .

Όλοι αυτοί όμως, είτε είναι θεολόγοι είτε όχι, είτε κληρικοί, είτε λαϊκοί, είτε Ιεροκήρυκες, είτε σοφοί και πνευματικοί, δεν ασχολήθηκαν ποτέ με άλλα προβλήματα της ανθρωπότητας. Δεν είδαμε ποτέ κάποιον απ’ αυτούς να στέλνουν “ανοικτές επιστολές” στους κυβερνώντες για τη μάστιγα των ναρκωτικών, για την ανεργία που υφίσταται σε μεγάλο βαθμό στην κοινωνία μας, για την ενδοοικογενειακή βία που, δυστυχώς, τις τελευταίες μέρες έχει γίνει πρώτη είδηση στα Μ.Μ.Ε. Δεν ακούσαμε κανένα κήρυγμα, ούτε διαβάσαμε καμία αναφορά να γίνεται στην εκμετάλλευση των παιδιών των φαναριών, ούτε στην εγκληματικότητα και τη βία. Δεν είδαμε ποτέ κάποιον από τους “υπέρμαχους” των δογμάτων, να συσχετίζει το ρόλο του στην ιερωσύνη με την πείνα και τη φτώχεια. Αλήθεια…. το εμβόλιο κατά του covid-19 μπορεί να κηλιδώσει την ιερωσύνη μας;;;  Ήμαρτον Κύριε!!! Την ιερωσύνη μας δεν την κηλιδώνει το εμβόλιο, αλλά η αποστροφή μας προς όλους τους άλλους συνανθρώπους μας και η προσκόλληση στο “Εγώ”.

Δυστυχώς η κοινωνία έχει πολλά ακόμη προβλήματα να επιλύσει και σε αυτά τα προβλήματα εκφράζει μια κραυγή αγωνίας και ζητά τη βοήθεια της Εκκλησίας. Και μη νομίσουμε πως με την δημιουργία ή την συντήρηση των εκκλησιαστικών ιδρυμάτων ή τις λιγοστές φωνές, που ακούγονται πού και πού, θα λυθούν τα προβλήματα. Για να λυθούν τα προβλήματα θα πρέπει να παραδεχθούμε πως υπάρχουν  και να μην τα κρύβουμε κάτω από το χαλί. Η Εκκλησία, ως σώμα Χριστού, αφουγκράζεται πάντα την αγωνία και τον παλμό της κοινωνίας και καλεί όλους μας να την ακολουθήσουμε για να γίνει κοινωνία ανθρώπινη, κοινωνία αγάπης και συνοχής, διότι τελικά τα προβλήματα δεν τελείωσαν,  θα τελειώσουν όμως όταν όλα και όλοι γίνουμε Εκκλησία!

[1] Ματθ. 25, 40

Αρχιμ. Φιλίππος Χαμαργιάς

Πρωτοσυγκέλλος

Ι. Μητροπόλεως Μεσσηνίας

Η αλήθεια για τον αφορισμό του Αγώνα από τον Οικουμενικό Πατριάρχη Γρηγόριο Ε’, ο εξευτελιστικός τρόπος εκτέλεσής του και ο θρύλος της Αγίας Λαύρας

Οθρύλος θέλει την Επανάσταση του 1821 να ξεκινάει ανήμερα της 25ης Μαρτίου από το γραφικό μοναστήρι της Αγίας Λαύρας των Καλαβρύτων, ένα από τα αρχαιότερα και ομορφότερα του ελλαδικού χώρου, με την ύψωση του ιερού λαβάρου από τα στιβαρά χέρια του 50χρονου μητροπολίτη Παλαιών Πατρών, Γερμανού του Γ’. Μάλιστα, η συγκεκριμένη ιστορία για τον τρόπο που ξεσηκώθηκε το Γένος διδασκόταν ως απτό γεγονός μέχρι το 1982 στα σχολεία, αλλά πλέον έχει απαλειφθεί από τα σχετικά εγχειρίδια καθώς δεν συνέβη πραγματικά, αλλά αποτελεί αποκύημα της φαντασίας του ο Γάλλου διπλωμάτη εκείνης της εποχής, Φρανσουά Πουκεβίλ.

Όλα είχαν ξεκινήσει λίγες ημέρες νωρίτερα, πάλι όμως στην Αγία Λαύρα

Στην πραγματικότητα, ανήμερα της 25ης Μαρτίου του 1821 στη συγκεκριμένη τοποθεσία δεν συνέβη τίποτα το συνταρακτικό, αφού όλα είχαν ξεκινήσει λίγα εικοσιτετράωρα νωρίτερα. Στο εν λόγω μοναστήρι, είχε ληφθεί από τους πρόκριτους και τους οπλαρχηγούς η απόφαση για την κατάληψη στις 17 Μαρτίου της πόλης των Καλαβρύτων, του μοναδικού θύλακα Τούρκων στρατιωτών στην περιοχή μέχρι και την Τρίπολη, πράξη που κατά πολλούς αποτελεί ουσιαστικά και την έναρξη του Αγώνα στην περιοχή.

Ο Παλαιών Πατρών ανήμερα της 25ης Μαρτίου βρίσκεται στην Πάτρα

Τα Καλάβρυτα παραδίδονται αναίμακτα και απελευθερώνονται στις 21 του μηνός. Την ίδια ημέρα ο Παλαιών Πατρών Γερμανός και οι Έλληνες πρόκριτοι, αφού πανηγύρισαν το γεγονός της πρώτης πράξης παράδοσης περιοχής της οθωμανικής επικράτειας στον ελλαδικό χώρο, έφυγαν από το μοναστήρι για να φέρουν εις πέρας τις επόμενες αποστολές που είχαν ορίσει. Ειδικότερα, ο κραταιός μητροπολίτης μαζί με τον αγωνιστή Ανδρέα Ζαΐμη, που αργότερα θα γινόταν πρόεδρος του Εκτελεστικού (αξίωμα αντίστοιχο με του σημερινού πρωθυπουργού), κατευθύνθηκαν προς την Πάτρα, στα Νεζερά, και στις 24 ή τις 25 Μαρτίου (οι γνώμες διίστανται) εισήλθαν στην πόλη.

Πώς επελέγη για φλάμπουρο το λάβαρο της μονής

Θα πρέπει να σημειωθεί ότι, για να καταδειχθεί η κατάληψη των Καλαβρύτων, καθίστατο αναγκαίο να υψωθεί ένα φλάμπουρο. Το πλέον πρόσφορο ήταν το πολύτιμο χρυσοκέντητο λάβαρο της Κοιμήσεως της Θεοτόκου που φυλασσόταν από το 1737 στο μοναστήρι. Είχε φιλοτεχνηθεί τον 16ο αιώνα στη Σμύρνη και καθίστατο ιδανικό για την περίσταση, αφού δεν αντιπροσώπευε κάποια από τις διαφιλονικούμενες οικογένειες των προκρίτων (υπήρχαν μέχρι και δολοφονίες μεταξύ τους) όπως συνέβη σε άλλες περιοχές, ενώ παράλληλα αποτελούσε και ένα ξεκάθαρο θρησκευτικό σύμβολο.

Συνυφασμένη η Επανάσταση με τη θρησκεία

Γενικότερα θα λέγαμε ότι η Επανάσταση του 1821 είναι συνυφασμένη με τη θρησκεία και όχι μονάχα σε επίπεδο συμβολισμών αφού δεν υπήρχε σχεδόν σε καμία περιοχή τοπική σημαία που να μην έχει επάνω το σταυρό. Ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης στα απομνημονεύματά του αναφέρει πως «όταν αποφασίσαμε να κάνουμε την Επανάσταση, έπεσε σαν… βροχή σε όλους μας, η επιθυμία της λευτεριάς. Όλοι, συμφωνήσαμε στον κοινό σκοπό: Κληρικοί, προεστοί, καπεταναίοι, πεπαιδευμένοι, έμποροι, μικροί και μεγάλοι».

Παρατηρούμε λοιπόν ότι αυτούς που βάζει μπροστά απ’ όλους ο αρχιστράτηγος είναι τους ιερείς και προφανώς δεν το κάνει τυχαία, καθώς η Εκκλησία διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο ο οποίος είναι πολυσυζητημένος με ένα τμήμα των πολιτών να υποστηρίζει ότι λειτούργησε ανασταλτικά στον Αγώνα και ένα άλλο να πιστεύει ότι οι ρασοφόροι ήταν μπροστάρηδες στον εθνικοαπελευθερωτικό πόλεμο που ξέσπασε πριν από δύο αιώνες. Και οι δύο πλευρές έχουν τα επιχειρήματά τους. Ας τα πάρουμε με τη σειρά.

Δεν ήταν αρχικά αντίθετη ο Ορθόδοξη Εκκλησία στον Διαφωτισμό

Καταρχάς, η Ορθόδοξη Εκκλησία δεν ήταν αντίθεση στον Διαφωτισμό. Μέχρι τη Γαλλική Επανάσταση του 1789, ακόμη και μέχρι το 1793 θα λέγαμε, δεν αντιστάθηκε στη χειραφέτηση του ανθρώπινου πνεύματος και στην κρίση βάσει του ορθού λόγου. Τουναντίον. Επειδή σε όλο τον 18ο αιώνα, έχοντας επίγνωση της ποιμαντικής της αποστολής που οξυνόταν με την εμφάνιση εξισλαμισμών στα Βαλκάνια (σ.σ. όχι πάντοτε βίαιων), αισθανόταν την ανάγκη να ενισχύσει την παιδεία του ποιμνίου, προκειμένου να περισταλούν. Έτσι, έστειλε χαρισματικές προσωπικότητες, όπως τον (μετέπειτα άγιο) Κοσμά τον Αιτωλό (1714 – 1779) να κηρύξουν τον χριστιανισμό στην κεντρική και νότια Βαλκανική.

«Μάχου υπέρ πίστεως και πατρίδος»

Το Φεβρουάριο του 1821 ο πρίγκηπας Αλέξανδρος Υψηλάντης, ως επικεφαλής της Φιλικής Εταιρείας (της οποίας ένας σημαντικός αριθμός κληρικών έχει φροντίσει να γίνει μέλος της), προχωρά στο επαναστατικό εγχείρημα του Ιάσιου της Μολδαβίας, εκδίδοντας την προκήρυξη με τον εύγλωττο τίτλο «Μάχου υπέρ πίστεως και πατρίδος». Μέσω αυτής καλεί άπαντες σε γενικό ξεσηκωμό. Η πρώτη πρόταση και μόνο του κειμένου των 963 λέξεων που συνέγραψε, δεν αφήνει περιθώρια παρερμηνείας: «Ἡ ὥρα ἦλθεν, ὦ Ἄνδρες Ἕλληνες!».

Ο σουλτάνος απαγχονίζει τον Πατριάρχη ανήμερα του Πάσχα

Το δεύτερο δεκαπενθήμερο του Μαρτίου, όπως αναφέραμε, ξεσπά η Επανάσταση και στην Πελοπόννησο, που… μέρα με την ημέρα επεκτείνεται και στις υπόλοιπες περιοχές. Τον Απρίλιο ο σουλτάνος αντιδρά. Προχωρά σε αντίποινα, με αποτέλεσμα ανήμερα της Κυριακής του Πάσχα, να συλλάβει μετά τη θεία λειτουργία τον Οικουμενικό Πατριάρχη Γρηγόριο τον Ε’, να τον κηρύξει έκπτωτο, να τον φυλακίσει και το ίδιο κιόλας απόγευμα να τον απαγχονίσει στην κεντρική πύλη του Πατριαρχείου που από τότε παραμένει ερμητικά κλειστή, ως ένδειξη τιμής. Μέχρι και σήμερα, στο Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως, μπαίνει κανείς μονάχα από τις πλαϊνές πύλες.

«Έργο μιαρό θεοστυγές και ασύνετο» ο ξεσηκωμός του Γένους

Πάμε ξανά λίγες ημέρες πίσω να δούμε τί είχε προηγηθεί. Την 1η Μαρτίου 1821, που φθάνουν στην Κωνσταντινούπολη τα νέα για τον ξεσηκωμό του Υψηλάντη και των λιγοστών ανδρών του στις Παραδουνάβιες περιοχές, ο Προκαθήμενος της Ορθόδοξης Εκκλησίας Γρηγόριος Ε’ συγκαλεί την Ιερά Σύνοδο, προκειμένου να πείσει τον σουλτάνο ότι το Πατριαρχείο παραμένει πιστό στην υποταγή του. Καταδικάζει τις ενέργειες του «αλαζόνα και δοξομανή» Υψηλάντη και χαρακτηρίζει την Επανάσταση «έργον μιαρόν, θεοστυγές και ασύνετον», το οποίο θέλει «νὰ διαταράξωσι τὴν ἄνεσιν καὶ ἡσυχίαν τῶν ὁμογενῶν μας πιστῶν ῥαγιάδων τῆς κραταιᾶς βασιλείας, τὴν ὁποίαν ἀπολαμβάνουσιν ὑπό τὴν ἀμφιλαφῆ αὐτῆς σκιὰν μὲ τόσα ἐλευθερίας προνόμια, ὅσα δὲν ἀπολαμβάνει ἄλλο ἔθνος ὑποτελὲς καὶ ὑποκείμενον, ζῶντες ἀνενόχλητοι μὲ τάς γυναῖκας καὶ τὰ τέκνα των, μὲ τάς περιουσίας καὶ καταστάσεις, καὶ μὲ τὴν ὕπαρξιν τῆς τιμῆς των, καὶ κατ’ ἐξοχὴν μὲ τὰ προνόμια τῆς θρησκείας, ἥτις διεφυλάχθη καὶ διατηρεῖται ἀσκανδάλιστος μέχρι τῆς σήμερον ἐπὶ ψυχικῇ ἡμῶν σωτηρίᾳ. Ἀντὶ λοιπὸν φιλελευθέρων ἐφάνησαν μισελεύθεροι, καὶ ἀντὶ φιλογενῶν καὶ φιλοθρήσκων ἐφάνησαν μισογενεῖς, μισόθρησκοι καὶ ἀντίθεοι, διοργανίζοντες, φεῦ, οἱ ἀσυνείδητοι μὲ τὰ ἀπονενοημένα κινήματά των τὴν ἀγανάκτησιν τῆς εὐμενοῦς κραταιᾶς βασιλείας ἐναντίον τῶν ὁμογενῶν μας ὑπηκόων τῆς, καὶ σπεύδοντες νὰ ἐπιφέρωσι κοινὸν καὶ γενικὸν τὸν ὄλεθρον ἐναντίον παντὸς τοῦ γένους». Για ποιο λόγο ο Πατριάρχης προχωρά τόσο άμεσα στον αφορισμό;

Ανώτατος διοικητικός υπάλληλος της Οθωμανικής αυτοκρατορίας ο Πατριάρχης

Στην Οθωμανική αυτοκρατορία υπήρχε μια θεοκρατική αντίληψη του κράτους. Δεν διαχώριζε τους υπόδουλους λαούς με εθνικά κριτήρια αλλά βάσει θρησκεύματος, οπότε επικεφαλής της κοινότητας (μιλλέτ) των Ελλήνων, αλλά και των Σέρβων, των Βούλγαρων και των Ρουμάνων ορθοδόξων, ήταν ο εκάστοτε Οικουμενικός Πατριάρχης. Με άλλα λόγια, ο Πατριάρχης δεν είναι μόνο εκκλησιαστικός ηγέτης (όπως ήταν στο Βυζάντιο), αλλά ουσιαστικά αποτελεί τμήμα του οθωμανικού καθεστώτος, με την έννοια ότι διαθέτει δικαστικές αρμοδιότητες (πχ. σε ζητήματα κληρονομικού Δικαίου, σε ζητήματα γάμων, διαζυγίων και λοιπά, κ.λπ.) και κυρίως, είναι ο υπεύθυνος για την ευταξία του ποιμνίου. Είναι επίσημα αναγνωρισμένος αξιωματούχος της Υψηλής Πύλης, είναι πασάς δύο ουρών (σ.σ. αξίωμα στην Οθωμανική Αυτοκρατορία), πολύ υψηλό διοικητικό στέλεχος. Αρκεί να αναλογιστεί κανείς ότι ο Μέγας βεζίρης που ήταν ο δεύτερος τη τάξει μετά τον σουλτάνο, ήταν πασάς τριών ουρών. Ο Πατριάρχης Γρηγόριος ο Ε’ λοιπόν, ως ανώτατος διοικητικός υπάλληλος, μπορούσε να κάνει κάτι άλλο από το να αφορίσει την Επανάσταση εκείνη την εποχή; Αυτό είναι το ερώτημα. Σημειωτέον βέβαια ότι ο Γρηγόριος Ε’ ήταν και ένας συντηρητικός ιεράρχης που κατά το παρελθόν είχε κλείσει σχολεία που προωθούσαν τις ιδέες του Διαφωτισμού στη Σμύρνη και το Αϊβαλή και είχε απαγορεύσει την προώθηση των συγγραμμάτων του Αδαμάντιου Κοραή.

Εξευτελιστικός ο τρόπος θανάτωσης του Γρηγόριου Ε’

Τέλος, να μείνουμε λίγο στον τρόπο θανάτωσης του Οικουμενικού Πατριάρχη, γιατί έχει σημασία. Ο σουλτάνος όταν αποφάσιζε να αφαιρέσει τη ζωή ενός σημαίνοντος προσώπου, έδινε διαταγή να του κόψουν το κεφάλι -έτσι ώστε να είναι ακαριαίος ο θάνατος και να προστατευτεί το κύρος του αξιώματος του θανόντος. Στην περίπτωση του Γρηγόριου του 5ου όμως, δίνει διαταγή να τον κρεμάσουν. Στο ικρίωμα οδηγούνταν όσοι είχαν προβεί σε βαριά ποινικά αδικήματα, καθώς η εκτέλεση με έναν τέτοιο τρόπο είναι πιο επώδυνη. Ενίοτε παραμορφώνεται το πρόσωπο του κρεμασμένου όσο σφίγγει η θηλειά στο λαιμό και πετάγονται τα μάτια, αλλά ας μην μπούμε σε τέτοιες λεπτομέρειες. Αυτό που έχει σημασία είναι ότι ο σουλτάνος ήθελε να τον ταπεινώσει. Ο απαγχονισμός όμως, αποδείχθηκε τελικά πως ήταν μια πολύ λανθασμένη πολιτική κίνηση εκ μέρους της Υψηλής Πύλης αφού αντί να τρομάξει, διέγειρε τα αισθήματα των Ελλήνων. Αισθάνθηκαν ότι προσβάλλεται η θρησκεία τους.

• Ο Γεώργιος Σαρρής είναι δημοσιογράφος – μέλος της ΕΣΗΕΑ, τιμηθείς από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας με το Βραβείο Αθ. Μπότση για την αντικειμενική και με πληρότητα παρουσίαση ιστορικών πολιτικών θεμάτων.

ΠΗΓΗ

Ιερά Σύνοδος Θεοφάνεια: Στην αντεπίθεση φαίνεται πως περνά η Εκκλησία μετά την απόφαση της κυβέρνησης να περιορίσει τις Λειτουργίες ανήμερα των Θεοφανείων, με τον ίδιο τον Αρχιεπίσκοπο να μεταβαίνει σε εξωτερικό χώρο για τον αγιασμό των υδάτων και 82 μητροπόλεις να προσφεύγουν στο ΣτΕ κατά της απόφασης.

Η Ιερά Σύνοδος, η οποία συνεδρίασε μετά την ανακοίνωση των νέων μέτρων ως τις 11 Ιανουαρίου, αποφάνθηκε ομόφωνα θετικά ο ίδιος ο Αρχιεπίσκοπος να μεταβεί σε κάποια από τις ακτές της Αττικής εντός της δικαιοδοσίας της Αρχιεπισκοπής Αθηνών, κάπου στο Μοσχάτο ή την Καλλιθέα, και να τελέσει τον Αγιασμό των Υδάτων.

Παρότι προβλέπεται η τελετή να είναι λιτή και με περιορισμένο αριθμό ατόμων, αυτή φαίνεται πως αντίκειται στη σχετική ΚΥΑ, που απαγορεύει ρητώς αυτές τις τελετές και δεν προβλέπει την παραμικρή εξαίρεση.

Σύμφωνα με την ανακοίνωση, η Διαρκής Ιερά Σύνοδος, κατόπιν διαλογικής συζητήσεως, αποφάσισε ομόφωνα ότι δεν συναινεί στα νέα κυβερνητικά μέτρα ως προς τη λειτουργία των ιερών ναών και εμμένει σε όσα συμφωνήθηκαν αρχικώς με την πολιτεία και εντέλλεται οι ιεροί ναοί να παραμείνουν ανοικτοί για τη συμμετοχή των πιστών στη Θεία Λειτουργία και τον Αγιασμό των Υδάτων εντός των ιερών ναών κατά την εορτή των Θεοφανίων, όπως άλλωστε είχε συμφωνηθεί και αποτυπωθεί στην ΚΥΑ υπ’ αριθμ. Δ1α/ΓΠ.οικ. 80588/15.12.2020 (ΦΕΚ Β΄ 5509).

Προσφυγή της Εκκλησίας στο Συμβούλιο της Επικρατείας

Την ίδια στιγμή, στο Συμβούλιο της Επικρατείας προσφεύγουν και οι 82 μητροπόλεις της Εκκλησίας της Ελλάδος, διαφωνώντας με την απόφαση των περιοριστικών μέτρων της κυβέρνησης. Το εκκλησιαστικό site σημειώνει πως είναι η πρώτη φορά τις τελευταίες δεκαετίες που ολόκληρη η Εκκλησία της Ελλάδος στο πλέον ανώτατο επίπεδό της προσφεύγει στη Δικαιοσύνη κατά κυβερνητικής απόφασης.

Φαίνεται βέβαια πως ώσπου να κατατεθεί, να συζητηθεί και να δημοσιευθεί η όποια απόφαση, ο εορτασμός των Θεοφανίων θα έχει παρέλθει, ωστόσο η κίνηση εμπεριέχει ισχυρό συμβολισμό.

Στην εγκύκλιο της Ιεράς Συνόδου της Εκκλησίας της Ελλάδος που έχει ημερομηνία 4 Ιανουαρίου 2021 αναφέρεται μεταξύ άλλων:

Η παρουσία πιστών εντός των εκκλησιών για την εορτή των Θεοφανείων θα είναι με αναλογία ένας ανά 15 τμ, με ελάχιστη απόσταση 2 μέτρων και μέγιστο αριθμό πιστών εντός των ναών (έως 375 τμ) τους 25.

Σε μητροπολιτικούς ναούς οι πιστοί θα φτάνουν τους 50 εντός των εκκλησιών

Επίσης σύμφωνα με την εγκύκλιο η Εκκλησία «προσφεύγει άμεσα εις το Συμβούλιο της Επικρατείας κατά της νέας ΚΥΑ υπ’ αριθ. Δ1α/Γ.Π.οικ.2 (ΦΕΚ Β’ 1/2-1-2021)».

Η πρώτη απάντηση της κυβέρνησης στο «αντάρτικο» της Εκκλησίας

«Ο νόμος δεν μπορεί να εφαρμόζεται κατά το δοκούν, ώστε να τον αγνοεί όποιος διαφωνεί», απαντούσε νωρίτερα η κυβέρνηση στο «αντάρτικο» της Εκκλησίας για τα νέα περιοριστικά μέτρα για τα Θεοφάνια.

Η κυβέρνηση, αντιδρώντας στις αποφάσεις της Διαρκούς Ιεράς Συνόδου, εκφράζει την ελπίδα η Εκκλησία να «αντιληφθεί την κρισιμότητα των στιγμών για την κοινωνία, όπως έως σήμερα με υπευθυνότητα έπραξε».

ΠΗΓΗ

Στη σύλληψη ενός ιερέα και της νεωκόρου, καθώς και στην επιβολή προστίμου στον Ιερό Ναό Άγιοι Πάντες του Κορωπίου προέβησαν οι αστυνομικοί το πρωί της Κυριακής.

Επιβλήθηκε πρόστιμο στον ναό 1500€ και στη νεωκόρο 300€, γιατί μέσα στον Ιερό Ναό βρέθηκαν περισσότερα από 9 άτομα, αριθμός ο οποίος ορίζεται από τα περιοριστικά μέτρα που εφαρμόζονται λόγω της πανδημίας.

Ωστόσο αίσθηση προκαλεί η σχετική ανακοίνωση που εξέδωσε ο Μητροπολίτης Μεσογαίας και Λαυρεωτικής κ. Νικόλαος, με την οποία ανακοινώνει ότι τα πρόστιμα θα καλυφθούν αποκλειστικά από τα Φιλόπτωχα Ταμεία και το Ταμείο Στήριξης Πτωχών και Απόρων της Μητρόπολης (!!), τονίζοντας πως «εκτός από τους πιστούς να τιμωρηθούν και οι φτωχοί… εκεί φτάσαμε».

Ακολουθεί η ανακοίνωση:

Σήμερα, Κυριακή 13 Δεκεμβρίου 2020, ύστερα από επίμονες οχλήσεις και καταγγελία ασεβέστατου πολίτη για ναό του Κορωπίου, υποχρεώθηκε η Αστυνομία να επιβάλει πρόστιμο στον ναό 1500€ και στη νεωκόρο 300€, επειδή σε έναν χώρο 500 τ.μ. βρέθηκαν μια χούφτα άνθρωποι να λατρεύσουν, Κυριακή μέρα, τον Θεό.

Η επέμβαση της Αστυνομίας έγινε μετά την τέλεση της θείας λειτουργίας. Ο ιερέας και οι Επίτροποι συνελήφθησαν εκτός του ναού.

Κατανοούμε την ενέργεια της Αστυνομίας, η οποία υποχρεούται να εφαρμόσει τους όποιους νόμους και τις υπουργικές αποφάσεις.

Δεν κατανοούμε καθόλου τον παραλογισμό με τον οποίο η Κυβέρνηση επιβάλλει ασύνετα, εξωφρενικά, αντιλαϊκά και εντελώς ασεβή και απαξιωτικά για τον άνθρωπο και την Εκκλησία μέτρα.

Το πρόστιμο έπρεπε να επιβληθεί σε αυτόν που έκανε την απαράδεκτη καταγγελία, χωρίς κανένα απολύτως έννομο συμφέρον, χωρίς κανέναν κίνδυνο της δημόσιας υγείας, μόνο από αντιεκκλησιαστική εμπάθεια, την οποία δυστυχώς νομιμοποιεί το Κράτος. Οι τέτοιου τύπου τύποι αποτελούν την απειλή της κοινωνίας και όχι οι απλοί πιστοί, που στρέφονται προς τον Θεό, σαν το έσχατο αποκούμπι τους, μάλιστα μέσα σε τόσο δύσκολες μέρες.

Δηλώνουμε ότι προς το παρόν οι ναοί μας θα εξακολουθούν να λειτουργούν σύμφωνα με τα μέτρα προστασίας της υγείας, που ισχύουν παντού και με απόλυτο σεβασμό στη λογική και στην κοινωνία, τα δε τυχόν επιβαλλόμενα πρόστιμα εξαιτίας των αμαρτωλών νομοθετικών μέτρων, θα επιβαρύνουν αποκλειστικά τα Φιλόπτωχα Ταμεία και το Ταμείο Στήριξης Πτωχών και Απόρων της Μητροπόλεώς μας. Ό,τι μαζέψαμε από τους εκκλησιαζόμενους πιστούς για τους φτωχούς, τώρα πρέπει να το δώσουμε σε πρόστιμα. Καιρός εκτός από τους πιστούς να τιμωρηθούν και οι φτωχοί… Εκεί φτάσαμε.

Προτρέπουμε δε αυτόν που κατήγγειλε ως ποινικό αδίκημα την ευλάβεια των αγνών πιστών, που κανέναν δεν ενόχλησαν, να καταβάλει, αν όχι όλο έστω κάποιο ποσό στον λογαριασμό της Μητροπόλεως για τους φτωχούς, μήπως και του συγχωρέσει ο Θεός καμιά αμαρτία!

Πηγή: mesogianews.gr

Κανείς δεν έχει το δικαίωμα να παίζει με τη ζωή του συνανθρώπου του. Ο ιός δοκιμάζει τις αντοχές, δοκιμάζει την πίστη του ανθρώπου, την αγάπη του προς τον συνάνθρωπό του. Η διδασκαλία του ευαγγελίου, ο λόγος των Πατέρων και η παράδοση της Εκκλησίας ποτέ δεν έπαιξαν με τα όρια και τις αντοχές του ανθρώπου. Ακόμη και στις αμφιβολίες και δυσπιστίες του, με αγάπη αλλά και με παρρησία στάθηκαν.

Υπάρχουν φωνές που υποστηρίζουν πως ο ιός δεν επιβιώνει μέσα στον ναό, πως δεν κολλάς τον ιό μέσα στην Εκκλησία. Ας ξεκαθαρίσουμε τα πράγματα, ας φερθούμε με ειλικρίνεια απέναντι σε κάθε ευσεβοφάνεια και υποκρισία που απειλεί το ανθρώπινο πρόσωπο. Είναι άλλο η Θεία Ευχαριστία και άλλο ο ναός ως κτίσμα. Ο ναός είναι ένα κτίσμα, έχει υλικά στοιχεία, τα στοιχεία του προέρχονται από τούτη την κτίση. Επομένως, ως προερχόμενα από την δημιουργία, εμπίπτουν στη δυναμική της αλλοίωσης, της φθοράς. Ο ιός σαφώς και μπορεί να επιβιώσει στα πόμολα, στις καρέκλες, παντού μέσα στον ναό. Δεν είμαστε άτρωτοι.

Είναι άλλο όμως η Θεία Ευχαριστία. Ναι μεν δύο υλικά στοιχεία, ο άρτος και ο οίνος, προέρχονται από την φύση (κτιστά), αλλά μεταβάλλονται με την ενέργεια, με την χάρη του Αγίου Πνεύματος σε Σώμα και Αίμα Χριστού. Μετά τον καθαγιασμό των Δώρων εξακολουθούμε να βλέπουμε άρτο, οίνο, το Σώμα έχει τη γεύση του άρτου και το Αίμα έχει τη γεύση του οίνου (διατηρώντας τις ιδιότητές τους), όμως λειτουργούν με έναν άλλον τρόπο. Λειτουργούν με τον τρόπο του ακτίστου. Υπάρχουν με τον τρόπο του ακτίστου. Εκεί τον λόγο τον έχει το Άγιο Πνεύμα που έρχεται και μεταβάλλει τον άρτο και τον οίνο. Το είναι τους είναι ο τρόπος του ακτίστου. Εκεί, στο Σώμα και στο Αίμα δεν κολλάς κανέναν ιό, αλλά και τίποτε που να βλάπτει. Φανταστείτε να χρειαζόταν να απολογηθεί ο Χριστός στον Μυστικό Δείπνο για ένα μυστήριο που δεν ανήκει στην ανθρώπινη φύση, λογική, περατότητα.

Η Εκκλησία δεν έχει ανάγκη να απολογηθεί, ούτε να αποδείξει το μυστήριο. Εξάλλου, αυτό δεν αποδεικνύεται. Αν επιχειρηματολογήσουμε υπέρ του μυστηρίου με ενδείξεις, αποδείξεις, δεν γινόμαστε αυτό που λέει ο Καζαντζάκης στην ‘’Ασκητική’’, δηλαδή ‘’σωτήρες του Θεού’’ (salvatores dei), αλλά θεοκτόνοι, αφού προσπαθούμε να αποδείξουμε τον Θεό, να αποδείξουμε πως πρόκειται για Σώμα και Αίμα Χριστού. Ο μεγάλος φιλόσοφος Νίτσε, στα παραπάνω είδε την θεοκτονία και γι’ αυτό μίλησε για τον θάνατο του Θεού. Δεν ήταν άθεος ο Νίτσε. Στην Εκκλησία σήμερα υπάρχουν περισσότεροι άθεοι. Δεν είπε πως δεν υπάρχει Θεός, αλλά με τη φράση ‘’ο Θεός είναι νεκρός’’ έδειξε την τραγικότητα των φιλοσόφων στην προσπάθεια τους να δουν με τα μάτια του νου τον Θεό. Οι αποδείξεις σκοτώνουν τον Θεό. Επιχειρηματολογώντας πάνω σε αποδείξεις πως δεν κολλάς τον ιό στην Θεία Κοινωνία μέσα από παραδείγματα, εγκληματούμε. Σε μία τέτοια περίπτωση οδηγούμαστε στην αφαίμαξη του μυστηρίου. Το μυστήριο δεν αποδεικνύεται. Παραμένει μυστήριο. Το μυστήριο αποκαλύπτεται, βιώνεται, γίνεται ζήτημα εμπειρίας. Ζήτημα, μετοχής, κοινωνίας, μιας άλλης κατάστασης υπέρλογης, χωρίς να σημαίνει πως το υπέρλογο είναι παράλογο. Όσο προσπαθούμε εντός της Εκκλησίας να αποδείξουμε το μυστήριο, τόσο γινόμαστε θεοκτόνοι και χειροκροτητές της αντίληψης που γέννησε στη Δύση την αθεΐα, μέσα στους κόλπους της Εκκλησίας της.

Αλλοπρόσαλλες φωνές ενός εγωιστικού γεροντισμού που μυρίζει αυθεντία και πνευματική αυτάρκεια, ενός φανατικού γεροντισμού που δημιουργεί οπαδούς παρά διακόνους, που τυφλώνει τους οπαδούς του και κηρύττει τον πόλεμο κατά της μάσκας μέσα στους ναούς, ενός γεροντισμού που ζητά να επιβεβαιώνεται για να δεσπόζει, ενός γεροντισμού που προφητεύει, εξορκίζει και λιγότερο μιλάει για έλεος, φιλανθρωπία, σωτηρία, ενός γεροντισμού που συνθηκολογεί με την ωραιοπάθεια του προσωπικού πνεύματος, ξεκίνησαν τον πόλεμο κατά της μάσκας μέσα στους ναούς. Αλήθεια, ποια βεβαιότητα τους αναδεικνύει άτρωτους; Ποιο δεδομένο αναπαύει τις συνειδήσεις τους; Ποιος λαμβάνει την ευθύνη των λόγων και των πράξεων τους; Ποιος λαμβάνει την ευθύνη για τον συνάνθρωπο τους; Το μόνο που γνωρίζουν είναι πώς να περιεργάζονται ακόμη δολιότερες μορφές υποκρισίας, ηθικισμού και ευσεβοφάνειας.

Όταν η ιστορία φτάσει στο τέλος της, όλα θα εξαφανιστούν. Η μόνη αληθινή ζωή θα βρίσκεται στη Βασιλεία του Θεού. Στην παρούσα φάση όλα υπόκεινται στη φθορά και στην αλλοίωση. Άνθρωποι, κτίσματα, αντικείμενα, υλικά. Όχι όμως το Σώμα και το Αίμα του Χριστού. Η Θεία Ευχαριστία είναι το μόνο που θα υπάρχει στη Βασιλεία του Θεού. Δεν υπόκειται στη φθορά, δεν εμπίπτει σε κινήσεις μεταδοτικές της αλλοίωσης. Είναι τιμή και ευλογία για το ανθρώπινο γένος να τρώει τον Θεό Του. Να τρώει το Σώμα Του, να πίνει το Αίμα Του. Να κοινωνεί με τον Θεό, να κοινωνεί μέσα στη Θεία Λειτουργία με τον συνάνθρωπο και να συναντιούνται όλοι μαζί στο Άγιο Ποτήριο. Δεν είναι θέμα ιδεολογίας, συγκίνησης, συναισθημάτων. Είναι θέμα εμπειρίας. Ζήτημα ενός τρόπου υπαρξιακού, χαρισματικής ενύπαρξης. Ο τρόπος του Θεού. Ο τρόπος του ανθρώπου. Μέχρι να συναντηθούν..

Πρεσβύτερος Ηρακλής Φίλιος (Βαλκανιολόγος, Θεολόγος)

Κληρικός Ι.Μ. Σταγών & Μετεώρων

Εκκλησία

Στον ιερέα συχνά, κάνουν αυτήν την ερώτηση, πού αναφέρεται στον τίτλο, και αρχίζουν να δικαιολογούνται

-Πρέπει να χορτάσουμε ύπνο, να περάσουμε χρόνο με την οικογένεια, να κάνουμε δουλειές στο σπίτι, κι εδώ πρέπει να σηκωθώ και να πάω στην εκκλησία.

Για ποιο λόγο;

Η απαίτηση αυτή δεν έχει εφευρεθεί από τούς ανθρώπους, αλλά έχει δοθεί από τις Δέκα Εντολές: «εξ ημέρας εργάζου και κάμνε πάντα τα έργα σου’ η ήμερα όμως η εβδόμη είναι σάββατον Κυρίου του Θεού σου» (Εξ. 20, 8)… Στην Καινή Διαθήκη, μια μεγάλη γιορτή έγινε η Κυριακή, γιατί ο Χριστός, αναστήθηκε από τούς νεκρούς, άγιασε αυτή την ήμερα. Σύμφωνα με τούς κανόνες της Εκκλησίας ο παραβάτης της εντολής αυτής υπόκειται σέ αφορισμό (80ος κανόνας ΣΤ’ Οικουμενικής Συνόδου). Είναι απίθανο ο Δημιουργός να μας έδινε παράλογες εντολές, και οι κανόνες της Εκκλησίας δεν είναι γραμμένες για να παιδεύουν τούς ανθρώπους.

Ποιο είναι τελικά το νόημα αυτής της εντολής;

Επειδή ο θεός είναι η αγάπη και η πηγή της αγάπης και όποιος μένει εις αυτήν την αγάπη και την ασκεί διά των έργων, μένει εν τω Θεώ και ο Θεός μένει εν αύτώ», σύμφωνα με τα λόγια του ευαγγελιστή Ιωάννη (Α’ Ίω. 4, 16), και το να εισέλθεις σέ επικοινωνία μαζί Του είναι δυνατόν μόνο μέσα από την αγάπη…

Αν εμείς αγαπάμε έναν άνθρωπο, τότε δεν επιδιώκουμε να συναντιόμαστε πιο συχνά μαζί του; Είναι δυνατόν να φανταστεί κανείς ότι οι ερωτευμένοι αποφεύγουν να συναντήση ο ένας τον άλλο; Ναι, μπορείς να μιλήσεις κι από το τηλέφωνο, αλλά είναι καλύτερα να μιλάς προσωπικά. Έτσι και ο άνθρωπος πού αγαπά τον Θεό, επιδιώκει να Τον συναντά… Αφού, στο ναό του Θεού είναι συνεχώς στραμμένα τα μάτια του Κυρίου.

Εδώ Εκείνος μας ξαναγεννά μέσα από το βάπτισμα. Γι’ αυτό η εκκλησία είναι η μικρή ουράνια πατρίδα μας. Εδώ ο Θεός συγχωρεί τις αμαρτίες μας στο μυστήριο της Εξομολογήσεως. Εδώ δίνει τον Εαυτό Του σέ μας μέσα από την Θεία Κοινωνία. Είναι δυνατόν κάπου άλλου να μπορείτε να βρείτε αυτές τις πηγές της αιώνιας ζωής;

Στο ναό, ο Κύριος, όχι μόνο μας προστατεύει και μας δίνει δύναμη, αλλά και μας διδάσκει επίσης. Αφού όλη η λειτουργία είναι ένα πραγματικό σχολείο της αγάπης του Θεού…

Η λειτουργία της Κυριακής, είναι η καλύτερη θεραπεία για τις αμέτρητες καταθλίψεις και τις λύπες πού ζουν στην «γκρίζα καθημερινότητα». Αυτό είναι ένα λαμπερό ουράνιο τόξο της διαθήκης του Θεού μέσα στην ομίχλη της γενικής αναστάτωσης.

ΠΗΓΗ

Λειτουργία ιερών ναών – Κορονοϊος

Τα μέτρα που θα ισχύσουν για την λειτουργία των Ιερών Ναών από την Κυριακή 17 Μαΐου μέχρι της 5 Ιουνίου έκανε γνωστά σήμερα 15 Μαΐου, ο Σεβ. Μητροπολίτη Μεσσηνίας Χρυσόστομος σε συνέντευξη τύπου.

Στην εγκύκλιο που απέστειλε προς τις Ιερές Μητροπόλεις η Διαρκής Ιερά σύνοδος αναφέρονται οι απαραίτητες προϋποθέσεις για την αποφυγή του συνωστισμού των πιστών και την εξάπλωση της πανδημίας του κορονοϊού.

Να αναφερθεί ότι τα παρακάτω μέτρα ισχύουν για όλους τους Ενοριακούς, Προσκυνηματικούς, Κοιμητηριακούς, Ιδρυματικούς κ.λπ. Ιερούς Ναούς, τα Μητροπολιτικά και Ενοριακά Παρεκκλήσια, τις Ιερές Μονές και τα Ησυχαστήρια.

1) Κατά τήν εἴσοδο στόν Ἱερό Ναό θά ἐφαρμόζεται σύστημα ἐλεγχόμενης ἀναμονῆς τῶν πιστῶν γιά τήν ἀποφυγή συνωστισμοῦ καί εἶναι ἀπαραίτητη ἡ τήρηση τῆς ἀποστάσεως τοῦ ἑνός καί ἡμίσεoς (1,5) μέτρου μεταξύ ὅσων ἀναμένουν καί μέ ἐλάχιστη ἀπόσταση ἑνός καί ἡμίσεoς (1,5) μέτρου μεταξύ τους, μέ τήν ἐπιφύλαξη ὅτι σέ περίπτωση κατά τήν ὁποία ἡ ἐπιφάνεια τοῦ Ἱεροῦ Ναοῦ (στόν ὁποῖο δέν συμπεριλαμβάνονται οἱ βοηθητικοί χῶροι) ὑπερβαίνει τά πεντακόσια (500) τ.μ., ὡς μέγιστος ἀριθμός παρευρισκομένων ὁρίζεται ἀπό τόν Νόμο ὁ ἀριθμός τῶν πενήντα (50) προσώπων.

2) Πρός τόν σκοπό τῆς ἐξυπηρετήσεως τῶν πιστῶν πρέπει νά ἀναρτηθοῦν στούς Πίνακες Ἀνακοινώσεων τῶν Ἱερῶν Ναῶν ἤ καί στίς ὑφιστάμενες ἰστοσελίδες τους στό διαδίκτυο: α) τό ὡράριο τελέσεως τῶν Ἱερῶν Ἀκολουθιῶν, β) τό ὡράριο κατά τό ὁποῖο ὁ Ἱερός Ναός παραμένει ἀνοικτός γιά τήν προσέλευση τῶν πιστῶν καί γ) ὁ συνολικός ἀριθμός τῶν πιστῶν, οἱ ὁποῖοι μποροῦν νά παρευρίσκονται ταυτόχρονα ἐντός του Ἱεροῦ Ναοῦ, σύμφωνα μέ ὅσα ὁρίζονται παραπάνω. Οἱ κωδωνοκρουσίες  ἐπιτρέπονται σύμφωνα μέ τό ἰσχύον πρόγραμμα.

3) Τό ἐξουσιοδοτημένο πρόσωπο πού θά ἐφαρμόζει τόν ἔλεγχο ἀναμονῆς στίς εἰσόδους τῶν Ἱερῶν Ναῶν συνιστᾶται νά φέρει τά ὑπό τοῦ νόμου προβλεπόμενα μέτρα προστασίας (μάσκα, γάντια κ.λπ.).

4) Στίς εἰσόδους τῶν Ἱερῶν Ναῶν πρέπει νά λαμβάνεται μέριμνα, ὥστε νά ὑφίστανται σταθμοί ἀντισηπτικῶν/                              ἀπολυμαντικῶν, προκειμένου ὅσοι πιστοί εἰσέρχονται σ’ αὐτούς νά τηροῦν ἀπαραίτητα τήν ὑποχρεωτική γιά ὅλους διαδικασία ἀπολύμανσης τῶν χεριῶν.

5) Ὅπου ὑπάρχει δυνατότητα, προτείνεται ἡ χρήση διαφορετικῶν θυρῶν τοῦ Ἱεροῦ Ναοῦ γιά τήν εἴσοδο καί ἔξοδο τῶν πιστῶν. Στίς ἐξόδους τῶν Ἱερῶν Ναῶν πρέπει νά τοποθετηθοῦν ὑποχρεωτικά εἰδικοί κάδοι γιά τήν ἀπόρριψη χρησιμοποιηθέντος ἐξοπλισμοῦ ὑγιεινῆς.

6) Τυχόν περισσότεροι ἀπό ὅσους πιστούς ἐπιτρέπεται νά εἰσέλθουν ἐντός των Ἱερῶν Ναῶν, νά παραμένουν στόν προαύλιο χῶρο αὐτῶν προσευχόμενοι καί τηρώντας τήν ἀπόσταση τοῦ 1,5 μέτρου μεταξύ τους, ἀφοῦ θά ἔχουν ἀνοιχθεῖ τά ἐξωτερικά μεγάφωνα κατά τίς ὥρες καί στό ἐπίπεδο ἐκπομπῆς ἤχου πού ἐπιτρέπονται ἀπό τήν κείμενη νομοθεσία.

7) Νά παραμείνει ἡ διευθέτηση τοῦ χώρου κάθε Ἱεροῦ Ναοῦ πρός τόν σκοπό τῆς παρουσίας πιστῶν, σύμφωνα μέ τήν παραπάνω ἀναλογία ἑνός προσώπου ἀνά δέκα (10) τ.μ. ἐπιφανείας καί μέ ἐλάχιστη ἀπόσταση ἑνός καί ἡμισεος (1,5) μέτρου μεταξύ τους. Ὅπου ὑπάρχει τέτοια δυνατότητα, κρίνεται ἀπαραίτητη ἡ παραμονή ἐντός τῶν Ἱερῶν Ναῶν μόνο ὅσων καθισμάτων προβλέπονται, τοποθετημένων στίς ἀνάλογες μεταξύ τους ἀποστάσεις καί ἡ ἀπόσυρση τῶν ὑπολοίπων ἐκτός τῶν Ἱερῶν Ναῶν.

8) Ὅσοι πιστοί ἀνήκουν στίς ὑγειονομικά εὐπαθεῖς ὁμάδες (ἡλικιωμένοι, ἀσθενεῖς πού πάσχουν ἀπό ἀναπνευστικά προβλήματα  ἤ σακχαρώδη διαβήτη  ἤ καρδιαγγειακά νοσήματα, ἀνοσοκατεσταλμένοι), πρέπει νά ἀποφύγουν τήν ἔξοδο ἀπό τό σπίτι, χάριν τῆς προστασίας τῆς ὑγείας τους. Ἐάν ἐπιθυμοῦν τήν κατ’ οἶκον ἐξυπηρέτηση τῶν ἐκκλησιαστικῶν ἀναγκῶν τους, δύνανται οἱ Ἱερεῖς λαμβάνοντας τά ἀπαραίτητα μέτρα προφυλάξεως, νά ἐπιτελοῦν τό ποιμαντικό τους καθῆκον.

9) Κατά τήν διάρκεια τῆς παραμονῆς τους στόν Ἱερό Ναό, οἱ πιστοί, μέ προσωπική τους εὐθύνη καί μέριμνα, συνιστᾶται νά φέρουν προστατευτική μάσκα, τήν ὁποία ἀσφαλῶς καί θά ἀφαιροῦν προσερχόμενοι στήν Θεία Μετάληψη.

10) Κατά τήν προσέλευση στήν Θεία Μετάληψη πρέπει νά τηροῦνται μέ ἀκρίβεια οἱ ἀποστάσεις μεταξύ τῶν πιστῶν. Ἐπίσης, κατά τήν διανομή τοῦ ἀντιδώρου, τοῦ ἄρτου, τῶν κολύβων κ.λπ. εὐλογιῶν, πέραν τῆς τηρήσεως τῶν ἀναλόγων ἀποστάσεων, πρέπει νά τηροῦνται καί οἱ σχετικές ὑγειονομικές προφυλάξεις.

11) Ἐάν κάποιος πιστός, κατά τήν διάρκεια τῆς παραμονῆς του στόν Ἱερό Ναό, παρουσιάσει συμπτώματα ἀσθένειας, πρέπει νά ληφθεῖ μέριμνα γιά τήν ἄμεση καί ἀσφαλῆ ἀπομάκρυνσή του ἤ, ἐφόσον αὐτό δέν εἶναι δυνατό, γιά τήν ἀσφαλῆ μετακίνησή του σέ εἰδικό χῶρο πρός ἀποφυγή ἐπαφῆς μέ ἄλλα πρόσωπα. Πρός τόν σκοπό αὐτό πρέπει νά ληφθεῖ ἡ ἀνάλογη μέριμνα καί νά προβλεφθεῖ ἡ ὕπαρξη εἰδικοῦ χώρου (π.χ. γραφεῖο, χῶρος στό πνευματικό κέντρο κ.λπ.) μέ ἐπαρκῆ ἐξαερισμό, στόν ὁποῖο θά ὑπάρχουν μάσκες, χαρτομάντηλα, πλαστική σακούλα, γιά τήν ἀπόρριψη αὐτῶν, καί ἀντισηπτικό χεριῶν.

 12) Ἐπαναβεβαιώνονται οἱ ἀπό 16ης Μαρτίου καί 1ης Ἀπριλίου 2020 Ἀποφάσεις τῆς Ἱερᾶς Συνόδου τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος, ὡς πρός τήν λιτή τέλεση τῶν Ἱερῶν Ἀκολουθιῶν, σύμφωνα μέ τό ἦθος καί τήν παράδοση τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας. Τό αὐτό ἰσχύει καί γιά μεγάλες πανηγύρεις τῆς περιόδου αὐτῆς, οἱ ὁποῖες θά πρέπει νά διακρίνονται γιά τήν μετά σεμνότητος ἐπιτέλεσή τους ὑπό μόνου τοῦ οἰκείου Ἀρχιερέως. Οἱ Λιτανεῖες καί οἱ μεταφορές Ἱ. Εἰκόνων καί Ἱ. Λειψάνων πρός προσκύνηση ἀναστέλλονται προσωρινῶς καί μέχρι 5ης Ἰουνίου.

13) Ὅσον ἀφορᾶ στήν τέλεση Ἱερῶν Μυστηρίων Γάμου καί Βαπτίσεως καί Ἐξοδίων Ἀκολουθιῶν, ἰσχύουν ὅσα παραπάνω προβλέπονται σχετικά μέ τήν προσέλευση πιστῶν, ἐνῶ τά Ἱερά Μυστήρια θά τελοῦνται ἐντός του Ἱεροῦ Ναοῦ, σύμφωνα μέ προγενέστερη Συνοδική ἀπόφαση καί εἶναι ἀπαραίτητη ἡ ἐπιλογή τῆς λιτότητος καί ἁπλότητος, ὅσον ἀφορᾶ στούς στολισμούς τῶν Ἱερῶν Ναῶν.

14) Δέν ἐπιτρέπεται, ἄχρι καιροῦ, ἡ παράθεση ἐπιμνημοσύνων δεξιώσεων στά Πνευματικά Κέντρα ἤ στίς Αἴθουσες τῶν Ἱερῶν Ναῶν, πρός ἀποφυγή συνωστισμοῦ, σύμφωνα μέ ὅσα ἰσχύουν καί περί μή λειτουργίας καφενείων, ἑστιατορίων καί λοιπῶν χώρων ἑστιάσεως καί συναθροίσεως κοινοῦ.

15) Τά παραπάνω ἰσχύουν γιά ὅλους τούς Ἐνοριακούς, Προσκυνηματικούς, Κοιμητηριακούς, Ἱδρυματικούς κ.λπ. Ἱερούς Ναούς, τά Μητροπολιτικά καί Ἐνοριακά Παρεκκλήσια, ὄχι ὅμως γιά τά Παρεκκλήσια, τά ὁποῖα εὑρίσκονται ἐντός ἰδιωτικῶν κτημάτων, κτιρίων καί ἐπιχειρήσεων (π.χ. συγκροτημάτων κατοικιῶν, κέντρων ἐκδηλώσεων, ξενοδοχείων κ.λπ), στά ὁποῖα δέν ἐπιτρέπεται ἡ προσέλευση πιστῶν διότι, ὡς Ἰδιωτικοί Ναοί, εἶναι προορισμένοι γιά τήν ἐξυπηρέτηση τῶν θρησκευτικῶν ἀναγκῶν τῶν ἰδιοκτητῶν καί τῶν οἰκείων αὐτῶν.

16) Ὅλα τά παραπάνω ἀφοροῦν καί στίς Ἱερές Μονές. Κατά τό ὡς ἄνω χρονικό διάστημα ἀπαγορεύονται οἱ ὀργανωμένες ὁμαδικές προσκυνηματικές ἐπισκέψεις. Ὁ ἀριθμός ἐπισκεπτῶν πού μποροῦν νά δέχονται ἡμερησίως (χωρίς διανυκτέρευση) δέν μπορεῖ νά ὑπερβαίνει τήν ἀναλογία ἕνα ἄτομο ἀνά 10 τ.μ. τοῦ Καθολικοῦ της Ἱερᾶς Μονῆς ἤ τοῦ κεντρικοῦ χώρου λατρείας τοῦ Μοναστηριοῦ ἤ τοῦ χώρου ἐγκαταβίωσης, μέ ἀνώτατο ὅριο τά πενῆντα (50) ἄτομα.

Νίκος Οικονομόπουλος

Ανοίγουν οι εκκλησίες για ατομική προσευχή

Ανοίγουν την Δευτέρα 4 Μαΐου οι Εκκλησίες για ατομική προσευχή με περιορισμό συναθροίσεων έως 10 άτομα και από τις 17 Μαΐου οι λειτουργίες θα μπορούν να γίνονται με συμμετοχή των πιστών, με συγκεκριμένους κανόνες, σύμφωνα με το κυβερνητικό σχέδιο και με δεδομένο ότι την προηγούμενη εβδομάδα ο Αρχιεπίσκοπος Ιερώνυμος με επιστολή του ζήτησε στον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη άρση των μέτρων για τους ναούς.

Ο πρωθυπουργός έκανε ειδική αναφορά στην Εκκλησία στο διάγγελμά του την Τρίτη, λέγοντας «ευχαριστώ τον Αρχιεπίσκοπο και τον κλήρο για την κατανόηση και τη συνεργασία μας. Δεν ήταν εύκολη για κανέναν μας η εμπειρία του φετινού Πάσχα. Αποδείχθηκε, όμως, ότι ήταν αναγκαία για όλους. Από τις 4 Μαΐου οι εκκλησίες θα είναι ανοιχτές για ατομική λατρεία. Και από την Κυριακή 17 Μαΐου οι πιστοί θα μπορούν να συμμετέχουν και στη Θεία Λειτουργία και στις υπόλοιπες ακολουθίες. Πάντα όμως με αυστηρούς κανόνες που θα συμφωνηθούν με την Ιερά Σύνοδο και την επιστημονική κοινότητα».

Αναμένεται να καθορισθούν οι ρυθμίσεις με τις οποίες θα ανοίξουν οι ναοί προκειμένου να τηρηθούν όλα τα απαραίτητα μέτρα για την δημόσια υγεία όπως με τήρηση της απόστασης των δύο μέτρων, του ενός ατόμου ανά 10 τ.μ., χρήση αντισηπτικών και μασκών  και απαγόρευση προσέλευσης των πιστών που ανήκουν σε ευπαθείς υγειονομικά ομάδες.

«Ευλαβείται την εικόνα και μία υπόκλιση σε αυτήν» θα μπορούσε να είναι η στάση κάποιων πιστών απέναντι στις εικόνες σε αυτήν την δύσκολη συγκυρία , έλεγαν Ιεράρχες.

Οι Ιεράρχες ασχολούνται με την δυνατότητα καλύτερης προετοιμασίας, υπό τις παρούσες υγειονομικές συνθήκες και προϋποθέσεις, για τον προγραμματισμό τελέσεως των Iερών Ακολουθιών με την συμμετοχή των πιστών από τις 17 Μαίου και για τον λόγο αυτό . ετοιμάζονται σχετικές προτάσεις προς την Πολιτεία. Το ζήτημα της Θείας κοινωνίας θεωρείται αδιαπραγμάτευτο από την Διαρκή Ιερά Σύνοδο.

Η στάση της Ιεραρχίας , όπως αποτυπώνεται στην απόφασή της ΔΙΣ αποτελεί επιτυχία του Αρχιεπισκόπου Ιερώνυμου και της Ιεραρχίας με αποτέλεσμα οι εκκλησίες στην Ελλάδα να ανοίγουν στο 1ο στάδιο επαννεκίνησης , δηλαδή στις 4 Μαίου , ενώ στις Κύπρο οι Εκκλησίες ανοίγουν τη 1η Ιουνίου. Η Εκκλησία , όπως αποδείχθηκε από την συνεδρίαση της ΔΙΣ την περασμένη Πέμπτη απέδειξε ότι μπορεί να συμπορεύεται με την Πολιτεία , χωρίς να δημιουργούνται εντάσεις και ρήξεις.

Η Εκκλησία είναι ικανοποιημένη από τις ανακοινώσεις του πρωθυπουργού, ο οποίος έδειξε «ότι αναγνωρίζει και σέβεται τον ρόλο της». Οι Ιεράρχες θεωρούν στην πλειονότητά τους ότι βρέθηκε η «χρυσή τομή και επικράτησε το πνεύμα μέτρου ενώ θεωρούν σωστό τον τρόπο που χειρίστηκε το θέμα η υπουργός Παιδείας και Θρησκευμάτων Νίκη Κεραμέως».

ΠΗΓΗ

Κορονοϊός – Κέρκυρα

Η Δήμαρχος Κέρκυρας μπορεί να τόνιζε πως: «Μένουμε Σπίτι», η ίδια όμως έδωσε το κακό παράδειγμα, πηγαίνοντας στην εκκλησία.

Σάλο έχει προκαλέσει η παρουσία της Δημάρχου Κέρκυρας, Μερόπης Υδραίου στη Θεία Λειτουργία, που τελέστηκε στο ναό του Αγίου Σπυρίδωνα την Κυριακή 12/4, παρά την απαγόρευση λόγω κορονοϊού.

Μάλιστα, αυτό που προκαλεί μεγαλύτερη εντύπωση, είναι το γεγονός πως η Δημάρχος είχε πρωταγωνιστήσει σε σποτάκι, στο οποίο τόνιζε την αναγκαιότητα να μείνουν οι πάντες στα σπίτια τους, εξαιτίας της πανδημίας.

Η λειτουργία μεταδόθηκε ζωντανά και από τους τοπικούς τηλεοπτικούς σταθμούς ενώ στο τέλος τελέστηκε και η θεία μετάληψη.

Παρουσία περισσότερων από 3-4 ατόμων που επιτρέπονται από τα κυβερνητικά μέτρα ο Μητροπολίτης Κέρκυρας τέλεσε την ακολουθία της ημέρας. Στον Ιερό ναό παρόντες, εκτός της δημάρχου, ήταν και ο Πρόεδρος του Δημοτικού Συμβουλίου Δημήτρης Μεταλληνός, δημοσιογράφοι, τηλεοπτικά συνεργεία, εκπρόσωποι φιλαρμονικών και ιερείς.

Πηγή

Μητροπολίτης Μεσογαίας

Επιστολή  προς την υπουργό Παιδείας Νίκη Κεραμέως με πολλές αιχμηρές εκφράσεις έστειλε ο μητροπολίτης Μεσογαίας και Λαυρεωτικής κ.Νικόλαος διαμαρτυρόμενος για την απαγόρευση των θρησκευτικών τελετουργιών λόγω της πανδημίας του κορονοϊού.

Ο κ.Νικόλαος ζητά εμμέσως από την κυβέρνηση να επιτραπεί η διεξαγωγή λειτουργιών με ολιγάριθμους πιστούς τις ημέρες της Μεγάλης Εβδομάδας και του Πάσχα.

Ο Ιεράρχης μιλά για «εχθρικότητα» και «παράλογη πολεμική» από την πλευρά της κυβέρνησης προς την Εκκλησία εκφράζοντας την ενόχλησή του γιατί η απόφαση της Διαρκούς Ιεράς Συνόδου για τον περιορισμό των λειτουργιών αγνοήθηκε κι πάρθηκε η απόφαση για καθολική αναστολή τους. «Δεν είναι η Εκκλησία ένα άτακτο κοριτσάκι που του τραβάμε τα μαλλιά ή το χαστουκίζουμε για να συμμορφωθεί» υποστηρίζει χαρακτηριστικά.

Ο κ. Νικόλαος προχωρά και σε ιστορικούς παραλληλισμούς με την Σοβιετική Ένωση που … ποτέ δεν απαγόρευσε την λατρεία κεκλεισμένων των θυρών! Κατά πάγια τακτική όλων όσων επέκριναν την κυβέρνηση για την απόφασή του, ο μητροπολίτης επικαλείται κι αυτός την πίεση των πιστών προς τους ιερείς.

Ο Ιεράρχης ζητά εμμέσως από την κυβέρνηση, μέσω ρητορικών ερωτήσεων, να χαλαρώσει τους περιορισμούς στην διεξαγωγή των λειτουργιών ενόψει της Μεγάλης Εβδομάδας και του Πάσχα.

Μάλιστα, ο μητροπολίτης καλεί την Ν. Κεραμέως να ρωτήσει τον εκπρόσωπο του υπουργείου Υγείας Σωτήρη Τσιόρδα «αν η τέλεση της θείας λατρείας από τους ιερείς με πέντε ή δέκα ανθρώπους στις μεγάλες γιορτές, υπό την προϋπόθεση της ασυστηρής τήρησης των όρων της Κυβέρνησης, ενέχει κίνδυνο μετάδοσης του ιού».

Η ΕΠΙΣΤΟΛΗ:

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ
ΜΕΣΟΓΑΙΑΣ & ΛΑΥΡΕΩΤΙΚΗΣ

Πρωτ. 452
Ἀριθμ.
Διεκπ. 205
Σπάτα, 30 Μαρτίου 2020

Αξιότιμη
κα Νίκη Κεραμέως
Υπουργό Παιδείας & Θρησκευμάτων

Αξιότιμη κα Υπουργέ,

Αφορμή για την επιστολή αυτήν, την οποία αποστέλλω και στον κ. Υπουργό Υγείας, αποτελεί η νέα Κοινή Υπουργική Απόφαση που υπογρά­ψατε στις 28.3.2020 (Δ1α/ΓΠ.οικ. 21285 ΚΥΑ).

Ευθύς εξ αρχής, θα ήθελα να σας καταστήσω σαφές ότι δεν εκ­προσω­πώ κανέναν άλλον παρά τον εαυτό μου και μόνον, νομίζω όμως ότι οι σκέ­ψεις που ακολουθούν εκφράζουν την κοινή λογική και φυσικά τα αισθήματα πολλών συμπολιτών μας, μάλιστα και κατοίκων της Νότιας Αττικής και μεγάλου τμήματος της Ανατολικής, την εκκλησια­στική ευθύνη της οποίας έχω ως Μητροπολίτης Μεσογαίας και Λαυρεωτικής.

Δεν αποτελεί κολακεία ούτε υποκρύπτει σκοπιμότητα το να εκφρά­σω τις ευχαριστίες μου και προς εσάς προσωπικά και προς την Κυβέρνηση για όσα πολλά και με περισσή σύνεση και τόλμη κάνετε για την προστασία και την ευημερία του λαού μας, κάτω από εξαιρετικά δύσκολες συνθήκες.

Παρά ταύτα, επιτρέψτε μου με όλον το σεβασμό στο πρόσωπο και στη θέση ευθύνης που κατέχετε να μοιραστώ κάποιες σκέψεις και ερωτή­ματά μου, όχι με διάθεση να σας ελέγξω, αλλά να συμβάλω κι εγώ στην καλύτερη ρύθμιση των θεμάτων που αφορούν τη λειτουργία της Εκκλησίας μας, μάλι­στα ύστερα και από την χθεσινή σας Απόφαση (ΚΥΑ) και κάτω από τα δεδομένα των ημερών.

Σύμφωνα με αυτήν, συνεχίζεται η απαγόρευση όχι μόνο των θρησκευ­τικών συναθροίσεων, αλλά αυστηρώς και της τέλεσης ακολουθιών και της θείας λειτουργίας εντός των ιερών ναών.

1. Θεωρώ ότι η Απόφαση αυτή της Κυβέρνησης, η οποία όμως φέρει τη δική σας υπογραφή, παραβιάζει τα όσα διακηρύττονται περί των διακρι­τών ρόλων μεταξύ Εκκλησίας και Πολιτείας. Ρόλος της πολιτείας ασφαλώς και είναι, στα μέτρα ευθύνης της για την προστασία του αγαθού της δημό­σιας υγείας, εφόσον έτσι κρίνει, να απαγορεύσει μεταξύ άλλων και τις θρη­σκευ­τικές συναθροίσεις. Η τέλεση όμως της θείας λατρείας για μας τους Ορθο­δόξους είναι αποκλειστικά «ρόλος», εμείς το ονομάζουμε αποστολή, και ευθύνη της Εκκλησίας. Συνε­πώς, μια απόφαση περιορισμού της θείας λα­τρείας δεν μπορεί να λαμβά­νεται μονομερώς από την πολιτεία, ή τουλά­χιστον χωρίς την σύμφωνη γνώ­μη της επίσημης Εκκλησίας ή πολύ περισσό­τερο με παράκαμψη ή και περιφρόνηση της Ιεράς Συνόδου. Βγήκαν δύο Αποφάσεις αγνοώντας παντε­λώς επίσημες Συνο­δικές Θέσεις και Αιτήματα χωρίς τη στοιχει­ώδη εκ προτέρων ενημέρωση ή συνεννόηση. Δεν είναι η Εκκλησία ένα άτακτο κοριτσάκι που του τραβάμε τα μαλλιά ή το χαστου­κίζουμε για να συμμορφωθεί. Ο θεσμικός σεβασμός τραυματίστηκε καίρια. Η Εκκλησία είχε και έχει πολύ λογικές λύσεις και προτάσεις στα πλαίσια της αποκλει­στικής αρμοδιότητάς της για να βοηθήσει την πολιτεία στον αγώνα της.

2. Απαγόρευση της θείας λατρείας δεν έχει γίνει ποτέ, ακόμη και από τα επισήμως ταυτιζόμενα με τον αθεϊσμό καθεστώτα, πλην του Εμβέρ Χότζα στην Αλβανία. Το σοβιετικό καθεστώς πολέμησε τη θρησκευτικό­τητα, εδίωξε την Εκκλησία, γκρέμισε ναούς, εξόντωσε κληρικούς, δεν απα­γό­ρευσε όμως τη λατρεία κεκλεισμένων των θυρών. Η Κυβέρνησή μας το έκανε!

3. Στις μέρες μας, κάτω από το καθεστώς της απειλής εξάπλωσης του κορωνοϊού, σε καμία άλλη χώρα πλην της Ελλάδας δεν έχει απαγο­ρευθεί η τέλεση της θείας λατρείας, ούτε στην Κύπρο, ούτε στις σλαβικές χώρες, ούτε στην Κορέα, ούτε στις εκκλησίες του Οικουμενικού Θρόνου. Εκεί το θέμα το ρύθμισαν οι αρμόδιες εκκλησίες μόνες τους, σεβόμενες ασφαλώς τις αποφά­σεις των κυβερνήσεων τους. Οι συναθροίσεις πάσης φύσεως, και οι θρησκευ­τικές, απαγορεύτηκαν, την λατρεία όμως κανείς δεν την ακούμπησε.

4. Με τη νέα Απόφαση (ΚΥΑ), ενώ επιτρέπεται η τέλεση θείων λειτουρ­γιών σε ναούς από όπου γίνεται αναμετάδοση μέσω τηλεοπτικού ή ραδιο­φωνικού σταθμού, ρητά απαγορεύεται η τέλεση σε ναούς με αναμετάδοση μέσω διαδικτύου. Γιατί αυτό; Το internet δημιουργεί μικρόβια και ιούς και η τηλεόραση όχι; Πού παραβιάζονται οι όροι υγιεινής προστασίας; Κάποιοι ναοί είναι ασφαλείς και οι υπόλοιποι όχι; Η διαδικτυακή αναμετάδοση δεν θα βοηθούσε να ελεγχθεί και η παρουσία κόσμου στους ναούς;

5. Το όλο πλαίσιο ως έχει προκαλεί για παράνομες υπεκφυγές με τέλεση λειτουργιών «κρυφά» ή εκεί που δεν περιλαμβάνει η ΚΥΑ, με συνέπειες που δύσκολα θα ελεγχθούν και τότε θα δημιουργηθεί πρόβλημα με τη δημόσια υγεία. Αν οι ιερείς τελούν λειτουργίες στα σπίτια τους, σε αποθήκες, σε σαλόνια, σε ουδέτερους χώρους, σε ξωκλήσια που η πολιτεία τα μετέτρεψε σε μουσεία και δεν είναι πλέον χώροι θρησκευτικών συνα­θροίσεων, με πολύ περισσότερα άτομα, αυτό δεν προκαλεί ανησυχία στην Κυβέρ­νηση; Θα ήταν πιο ασφαλές σε λίγα τετραγωνικά να συγκεντρώνονται κρυφά άτομα ανεξέλεγκτα σε αριθμό (μέλη οικογένειας, συχνά πολύτεκνης κ.λπ.) από το να τελεσθεί η λειτουργία παρουσία 3 ή 5 ή 10 ατόμων σε ένα χώρο 200 ή 400 ή και περισσότερων τετραγωνικών; Αυτές τις παρεκκλίσεις θα μπορούσε να τις απαγορεύσει η Εκκλησία, πώς όμως θα τις ελέγξει η πολι­τεία, αν δεν συνεργαστεί μαζί της;

6. Τα μέτρα αυτά πληγώνουν βαθιά τους εχέφρονες πιστούς και θα εξαγριώσουν αυτούς από τους οποίους θέλουμε να προστατευθούμε και τους οποίους δύσκολα ελέγχουμε. Πώς θα ελεγχθεί ο φανατισμός, η παρα­νοϊκή εμπάθεια, ο εξαγριωμένος παραλογισμός; Επιπλέον, διχάζεται και ο λαός και προκαλείται σύγχυση, όταν δεν υπάρχουν αιτιολογημένες απα­ντή­σεις και λογικά επιχειρήματα και εξηγήσεις. Ποιος να καταλάβει ότι 5 άτομα σε ένα χώρο 300 τετραγωνικών, όταν λειτουργούνται, απειλείται η δημόσια υγεία;

7. Από τα μέτρα δεν εξαιρούνται τα μοναστήρια. Εκεί γιατί επιτρέ­πεται η κοινή ζωή, η κοινή τράπεζα και ρητά απαγορεύεται η θεία λατρεία, τη στιγμή που οι συνήθως λίγες μοναχές ή μοναχοί θα μπορούσαν να δια­σκορπιστούν μέσα στον ναό; Τους αναγνωρίζονται όλα πλην της λατρείας που είναι το κέντρο της ζωής τους. Γιατί να μη γίνονται οι ακολουθίες κεκλει­σμένων των θυρών αποκλειστικά για τα μέλη της μοναστικής αδελφότητος;

8. Σας προτείνουμε να ερωτηθεί ο κ. Τσιόδρας και να αποφανθεί για το αν η τέλεση της θείας λατρείας από τους ιερείς με πέντε ή δέκα ανθρώ­πους στις μεγάλες γιορτές, υπό την προϋπόθεση της αυστηρής τήρησης των όρων της Κυβέρνησης, ενέχει κίνδυνο μετάδοσης του ιού ή κάπως παραβιάζει το πνεύμα των μέτρων. Ας απαντήσει ο ίδιος και η ομάδα του με καθαρά επιστημονικά κριτήρια, όχι με βάση την ιδεολογία τους (τι πιστεύουν), αλλά αυστηρά στη βάση της επιστημονικής ειδικότητας τους (τι γνωρίζουν).

9. Έχει δημιουργηθεί το αίσθημα μιας εχθρικότητας και παράλογης πολε­μικής από την πλευρά της Κυβέρνησης προς την Εκκλησία ή ακόμη ότι έτσι υποθάλπεται η ύβρις, που κατά κόρον εκφράστηκε για το ιερότερο στοιχείο της πίστης των Ορθοδόξων, που είναι η Θεία Ευχαριστία. Πώς αυτό θα εξαλειφθεί;

10. Την Εκκλησία φαίνεται πως δεν την έχει καταλάβει η Κυβέρνηση. Ίσως να φταίμε κι εμείς. Η πίστη είναι πολύ βαθύ στοιχείο υπαρξιακής δύναμης στην ψυχή μας. Χωρίς αυτήν δεν μπορούμε να ζήσουμε, πολύ δε περισσότερο δεν υπάρχουμε. Αυτό έχει καίρια χτυπηθεί. Μας πνίγηκε η ζωή, μας κόπηκε η αναπνοή, μας απειλείται η ταυτότητα. Αυτό είναι η λειτουργία.

11. Αναγνωρίζουμε ότι τα μέτρα είναι προσωρινά, η κατάσταση εξαιρετικά δύσκολη, ότι στην ουσία το πρόβλημα είναι σε μία Κυριακή (5/4), στον Ακάθιστο Ύμνο (Παρασκευή 3/4) και στο Σάββατο του Λαζάρου (11/4). Ακολουθεί όμως η Μεγάλη Εβδομάδα και το Πάσχα. Και καταλαβαίνετε αυτό τι σημαίνει. Χωρίς τη συνεργασία της Εκκλησίας, με τραυματισμένη την εμπιστοσύνη και τον αμοιβαίο σεβασμό, πώς είναι δυνατόν να ρυθμι­σθεί το όλο θέμα;

Κα Υπουργέ, σας ζητώ συγγνώμη αλλά ο σκοπός της επιστολής μου δεν είναι να σας ελέγξει, αλλά να βοηθήσει στην εξεύρεση μιας πιο ορθο­λογικής Απόφασης, πολιτικά συνετότερης και εκκλησιαστικά δικαιότερης. Η συνεννόηση με την Εκκλησία, η συνεργασία μαζί της και ο αμοιβαίος σεβα­σμός και εμπιστοσύνη είναι μονόδρομος.

Επίσης η επιστολή μου θα δημοσιευθεί όχι για να ασκήσει μικρο­νοϊκά κάποια πίεση ή να εκβιάσει με κοσμική αντίληψη, αλλά για να κριθεί δημό­σια ως προς τη λογική της και το φρόνημά της, γιατί τα μέτρα που πήρε η Κυβέρνηση αφορούν τον δημόσιο βίο.

Η ισχύς της ΚΥΑ λήγει στις 11/4. Τί θα γίνει μετά; Είναι δυνατόν την Μεγάλη Πέμπτη που τιμούμε τον Μυστικό Δείπνο να μην τελέσουμε τη θεία Ευχαριστία; Είναι δυνατόν την Κυριακή των Βαΐων να μην ακουστεί το Ωσαννά στους ναούς μας, όπως έχουμε μάθει; Είναι δυνατόν τη Μεγάλη Παρασκευή να μη γίνει περιφορά του Επιταφίου μέσα στους ναούς; την Κυριακή του Πάσχα να απαγορεύσουμε το «Χριστός Ανέστη»; Είναι σαν να βάζουμε τον Χριστό μέσα στον τάφο πασχαλιάτικα και να Τον εμποδίζουμε να βγει. Εμείς πάντως πιστεύουμε με όλη τη δύναμη της ψυχής μας ότι ο Κύριος εξέρχεται και «ἐσφραγισμένου τοῦ μνήματος» και «εἰσέρχεται τῶν θυρῶν κεκλεισμένων». Και το κάνει πάντοτε. Και φέτος.

Το «Χριστός Ανέστη» πρέπει να ακουστεί, όχι μόνο στις καρδιές μας αλλά και σε όλους τους ναούς μας.

Περιμένουμε την κατανόηση σας και πριν πάρετε τις όποιες αποφά­σεις να συνεργαστείτε με τη Σύνοδό μας. Τα λάθη που έγιναν πρέπει να διορ­θωθούν, για να μην ακολουθήσουν τα μεγαλύτερα που δεν θεραπεύονται.

Με τιμή και σεβασμό

† Ο Μεσογαίας & Λαυρεωτικής Νικόλαος

Πηγή: vimaorthodoxias.gr

Εορτή της Υπαπαντής «Η σχέση και ο τρόπος της»

Κατά την εορτή της Υπαπαντής, εορτάζουμε την ‘’προσφορά’’ του Χριστού στο ναό από την Θεοτόκο και τον Ιωσήφ. Εκτός από την αγιογραφική προσέγγιση, υπάρχει και μία άλλη ανάγνωση της εορτής με προεκτάσεις στη σύγχρονη εποχή∙ η σχέση που αναπτύσσει ο άνθρωπος και ιδιαίτερα ο νέος άνθρωπος με την Εκκλησία.

Είναι θέμα σχέσης. Γνωρίζομαι με το πρόσωπο του Χριστού, την Εκκλησία, τη ζωή της Εκκλησίας και αναπτύσσω μία σχέση μ’ αυτά. Και όπως όλες οι σχέσεις, έτσι και η σχέση με την Εκκλησία είναι μία σχέση που περνάει από πολλά κύματα. Δεν είναι εύκολο να έρθεις σε συνάντηση με ένα πρόσωπο που δεν γνωρίζεις, μία ζωή, κάποιες συνήθειες του άλλου και να μην δυσκολευτείς. Αυτή η δυσκολία, στο θέμα μας, έγκειται σ’ ένα αμφίσημο σημείο. Ενώ η Εκκλησία απευθύνεται προς όλους τους ανθρώπους, βγαίνει σε γνωριμία με όλους, εισέρχεται στον κόσμο, εντούτοις η ίδια δεν γίνεται κόσμος. Επομένως, ο άνθρωπος που γνωρίζει την Εκκλησία, χρειάζεται να γνωρίζει πως η αντίληψη της Εκκλησίας δεν είναι κοσμική (Ιω. 8, 23).

Βέβαια, όλα αυτά δεν σημαίνουν πως η γνωριμία με το πρόσωπο του Χριστού θέτει προϋποθέσεις. Η μόνη προϋπόθεση του Χριστού είναι η αγάπη Του. Αυτό δεν επιβεβαιώνεται. Στη ζωή της Εκκλησίας βιώνεται. Μιλάμε, λοιπόν, για ένα βίωμα. Αυτό το βίωμα αναπτύσσεται μέσα από τη συνάντηση του ανθρώπου με τον Χριστό. Η συνάντηση αναπτύσσει τη σχέση. Εδώ έρχεται ο τρόπος. Ο τρόπος της σχέσης. Με ποιον τρόπο γνωρίζεται ο Θεός στους ανθρώπους, η ζωή της Εκκλησίας. Πως, με άλλα λόγια, μυσταγωγείται ο Χριστός στα πρόσωπα. Εξάλλου, ο τρόπος είναι η φιλοσοφημένη αντίληψη της προσέγγισης, της συνάντησης και της υιοθεσίας.

Δεν έχει σημασία αν ο σύγχρονος άνθρωπος εκκλησιάζεται, αν πιστεύει στην ύπαρξη του Θεού κ.ο.κ.. Προσωπικά, δεν μ’ ενδιαφέρει εάν υπάρχει Θεός ή όχι∙ αν δεν μου αποκαλύπτεται καλύτερα να μην υπάρχει. Γιατί να πιστεύω στην ύπαρξη του Θεού, όταν δεν βιώνω τις ευεργεσίες, τη φιλανθρωπία, το έλεος Του, τη συγχωρητικότητα Του, την ίδια Του την παρουσία; Θέλουμε έναν Θεό συνήθειας ή έναν προσωπικό Θεό; Ο δικός μου Θεός ανοίγεται στην κτίστη, την ιστορία, τον κόσμο μέσα από τις ενέργειες Του. Κι έτσι γνωρίζεται. Και ο τρόπος γνωριμίας είναι προσωπικός, εξατομικευμένος. Ο καθένας μπορεί να μιλήσει για το πώς βιώνει την παρουσία του Θεού στη ζωή του.

Ο Θεός αποκαλύπτεται. Αν δεν αποκαλυπτόταν για ποια Εκκλησία και ποια σχέση με τον Ίδιο να μιλούσαμε; Αποκαλύπτεται. Γίνεται, δηλαδή, προσωπικός Θεός, ο Θεός μου. Ένας Θεός που κολλάει στον τοίχο το πλατωνικό ‘’θεός δέ ἀνθρώπῳ οὐ μείγνυται’’ και γνωρίζεται στον άνθρωπο μέσα από τη σάρκωση. Εφόσον ο Θεός αποκαλύπτεται, άρα και γνωρίζεται. Κι εφόσον γνωρίζεται, έχουμε τη συνάντηση. Η συνάντηση φέρνει τη σχέση. Τη σχέση που αναπτύσσει ο άνθρωπος με τον Θεό, την Εκκλησία, τα μυστήρια της. Πιστεύοντας στην αποκάλυψη του Θεού, διατηρώντας βέβαια η αποκάλυψη αυτή τα άρρητα και άδηλα της, πώς ανταποκρίνεται ο άνθρωπος στο κάλεσμα αυτό;

Ο Χριστός προσφέρθηκε στον Ναό. Ο άνθρωπος προσφέρεται στον Χριστό, στην Εκκλησία; Υπάρχει κάποιος σοβαρός λόγος να προσφερθεί ή έτσι για να γράφεται πως οι Εκκλησίες γεμίζουν; Ποιες Εκκλησίες γεμίζουν; Γεμίσαμε από ποιμαντικά βάσανα για να γεμίσουν οι Εκκλησίες; Εν τέλει, τί έχει σημασία; Γεμάτες Εκκλησίες από ανέραστους ανθρώπους ή η ύπαρξη ενός τρόπου να οικειωθώ τον Χριστό όπως Εκείνος οικειώνεται σ’ εμένα; Εμείς οι κληρικοί που καταντήσαμε οι κατεξοχήν ανέραστοι, αν και η ζωή μας τοποθετείται στην Αγία Τράπεζα, τον κατεξοχήν χώρο της ερασμίας πληρώσεως της ανθρώπινης ύπαρξης, αδυνατούμε να γνωρίσουμε τον Χριστό στους ανθρώπους. Αν πάλι Τον γνωρίσουμε, τους γνωρίζουμε έναν Θεό τρομοκράτη, ανέραστο, φοβικό, εκδικητικό. Τί να τον κάνει ο άνθρωπος αυτόν τον Θεό; Ο Θεός αποκαλύπτεται. Δεν πάσχει στον τρόπο φανέρωσης της υπόστασης Του. Εμείς πάσχουμε στον τρόπο∙ τρόπο αντίληψης, οικείωσης, μετάδοσης.

Σημασία δεν έχει να έρθει κάποιος στην Εκκλησία. Αρκετά γεμίσανε από υποκρισία οι Εκκλησίες. Είναι ανένταχτο να γνωριστεί το πρόσωπο του Χριστού στους ανθρώπους και να μην βρουν ανάπαυση, ηρεμία, ησυχία, πληρότητα, την κατεξοχήν εξώθηση όλων των αρετών στο έπακρο. Είναι θέμα τρόπου. Το απωθημένο του ανθρώπου να μην καταστεί απωθημένο του Θεού. Γεμίσαμε από απωθημένα. Να γεμίσουμε και τον Θεό;

Κληρικός Ι.Μ. Σταγών & Μετεώρων

Πρεσβύτερος Ηρακλής Φίλιος (Βαλκανιολόγος, Θεολόγος)

Εορτή της Υπαπαντής «Η σχέση και ο τρόπος της»

Κάποτε, ο τραγουδοποιός Χρήστος Θηβαίος έγραφε στις «Περικοπές ενός απόκρυφου ευαγγελίου», πως «τίποτα δε χτίζεται πάνω στην πέτρα… όλα πάνω στην άμμο χτίζονται, μα εγώ θα χτίζω πάνω στην άμμο, σαν να ήταν η άμμος πέτρα». Κάπως έτσι ξεκίνησε η Εκκλησία το άνοιγμα της τα πρώτα αποστολικά χρόνια∙ χρόνια αβεβαιότητας, εκπλήξεων, εμπειριών. Τίποτε δεν ήταν σίγουρο. Το μόνο σίγουρο, τα βέβαια βήματα σε αβέβαια εδάφη.

Εκκλησία διαλεγομένη. Εκκλησία εγκλωβισμένη. Ο νους μου πηγαίνει στο 2017. Όταν στα Τρίκαλα, μαζί με τον φίλο καθηγητή Θεολογίας του Α.Π.Θ. Χρυσόστομο Σταμούλη, βγάλαμε την αλεπού στο παζάρι της πόλης των Τρικάλων, μέσα από την παρουσίαση του νέου του βιβλίου. Αλεπού; Η Εκκλησία; Παζάρι; Ο δημόσιος χώρος. Εκεί απ’ όπου ξεκίνησε η Εκκλησία τα πρώτα της βήματα. Από τις αγορές και τις πλατείες, όπως γράφει ο ίδιος. Μεγάλο το τόλμημα να βγει η Εκκλησία στο δημόσιο χώρο. Έχει κόστος. Κι έχει κόστος για όσους δεν θέλουν να καταλάβουν. Αλλά, όπως γράφει ο Χρυσόστομος ξανά, «αυτοί που θέλουν να καταλάβουν θα καταλάβουν, τους άλλους θα τους ξεπεράσει η εποχή».

Το ζήτημα δεν είναι τι Εκκλησία θέλουμε. Το ζήτημα είναι εάν αφήνουμε την Εκκλησία να είναι αυτό που γίνεται. Κάποιοι θα μιλήσουν για λησμονιά της ωραιότητος, άλλοι για απουσία όλων εκείνων των αυθεντικών και γνήσιων στιγμών που γίνονται εμπειρίες και άλλοι, επιμελώς, και με τρόπο εγκληματικό θα θάψουν την Εκκλησία. Ναι, μία Εκκλησία θαμμένη κάτω από τα χώματα. Και γι’ αυτό φρόντισαν καλά όσοι γνωρίζουν να περιεργάζονται δολιότερες μορφές υποκρισίας. Μα, η Εκκλησία πορεύτηκε σε έναν κόσμο ξένο προς τη δική της ιδιοσυγκρασία, φύση. Ο κόσμος στον οποίο αναπτύχθηκε ο λόγος της και γεννήθηκαν όλα τα βιώματα της χαρισματικής φύσης δεν ήταν ένας κόσμος φιλόξενος, οικείος προς αυτό που είναι η Εκκλησία. Κι όμως, παρόλα αυτά οι απόστολοι τόλμησαν κι έβγαλαν την Εκκλησία προς τα έξω, στον κόσμο, χωρίς η ίδια να γίνει κόσμος. 

Τίθεται ένα δίλημμα. Η Εκκλησία διαλέγεται προς τις ανάγκες του κόσμου τούτου ή εγκλωβίζεται, φοβούμενη μήπως απωλέσει όλα όσα την κάνουν να είναι Εκκλησία; Αν απαντούσαμε με τρόπο φιλοσοφικό στο ερώτημα αυτό, πολύ φοβούμαι πως η Εκκλησία θα έτεινε προς την ιδεολογία και ο καθένας μας ως άλλος Πλάτων θα αναζητούσε την αλήθεια στις σκιές των τειχών του σπηλαίου. Αν απαντούσαμε με τρόπο θεολογικό και ιστορικά εκκλησιαστικό, έχω την αίσθηση πως ο τρόπος αυτός θα ήταν ο τρόπος των αποστόλων, των Πατέρων. Ένας τρόπος ανοίγματος, συνάντησης, σάρκωσης, σάρκωσης ενός πολιτισμού που δεν φοβάται μήπως πέσει στα χέρια ανόμων, αλλά ενός πολιτισμού που εντός του θα σαρκώνει το ανέλπιστο και αναπάντεχο, μεταμορφώνοντας το σε ιστορική ευκαιρία. 

Ακόμη και σε καιρούς δύσκολους, καιρούς που απειλούσαν, όχι την εκκλησιαστική ταυτότητα, αλλά την προοπτική της μετοχής στα πράγματα του κόσμου τούτου, η Εκκλησία ανοίχτηκε. Δεν φοβήθηκε. Είχε τη βεβαιότητα της τριαδικής παρουσίας, του πληρώματος εντός της φύσεως της, την επίγνωση του σκοπού της και τρόπου μετοχής στον σκοπό αυτό. Και παρά το γεγονός ότι συνάντησε κινδύνους, απειλές, αλλοιώσεις που επιδίωκαν να αποσπάσουν τον άνθρωπο από τη μετοχή στο πνεύμα της, στη ζωή της, εκείνη ως κιβωτός που χωράει τα αχώρετα, συνάντησε τα πρόσωπα των ανθρώπων, των καιρών, των συνθηκών. Ήλθε σε κοινωνία, ανέπτυξε λόγο, παρήγαγε πολιτισμό, έδωσε τη μαρτυρία του Αγίου Πνεύματος που δίνει ζωή και χάρη. Ερχόμενη, λοιπόν, σε συνάντηση με το διαφορετικό, κατάφερε το ανέλπιστο. Εξέπληξε. Σάρκωσε το διαφορετικό, χώρεσε τα αχώρετα, δημιουργώντας στον άνθρωπο τη βεβαιότητα της συνύπαρξης, της συμπόρευσης, μέσα σε κοινωνίες διαφορετικές, αλλοπρόσαλλες, ασυμβίβαστες.

Συμβαίνει, όμως, και το αντίθετο. Κι αυτό, από όλους εκείνους που, εντός των τειχών της Εκκλησίας, εγκλωβίζουν την αλήθεια της, τη δυναμική της και δεν την αφήνουν να γίνει. Θα μου πείτε, γιατί αυτό συμβαίνει εντός της Εκκλησίας; Είναι απλά τα πράγματα. Οι δολιότερες μορφές υποκρισίας έχουν προέλθει από ανθρώπους που ζουν εντός των τειχών της Εκκλησίας. Δεν εγκλωβίζει την Εκκλησία ο άθεος, ο δύσπιστος. Τολμώ να πω πως ο άθεος είναι ένας εν δυνάμει πιστός, ενώ ένας υποκριτής είναι ένας ακόμη άπιστος που με βάναυσο τρόπο λεηλατεί κάθε τι που δεν του ανήκει και το ιδιοποιείται. Όμως, η Εκκλησία δεν είναι κτήμα του. Δεν ανήκει σε κανένα σύλλογο, οργάνωση, σωματείο η Εκκλησία. Και δεν έχει ανάγκη από υπερασπιστές που σφετερίζονται το όνομα της. 

Η Εκκλησία διαλέγεται. Η φύση της έχει χαρακτήρα μεταμορφωτικό. Και η μεταμόρφωση δεν αποτελεί μονομερής τοποθέτηση εντός των πραγμάτων, αλλά εκπληττόμενη απροϋπόθετη κένωση, άδειασμα, έτσι ώστε να χωρέσει εντός των τειχών της ακόμη και η πιο αναρχική και τσαλακωμένη ύπαρξη. Όταν, για παράδειγμα, ο Οικουμενικός μας Πατριάρχης κ.κ. Βαρθολομαίος ξεκινούσε ήδη από τα πρώτα χρόνια της αρχιερατικής του διακονίας αυτή τη συνάντηση και κοινωνία λόγου με κάθε ετερότητα, ποιος θα περίμενε σε μία συμπόρευση ανθρώπων με διαφορετικές θρησκευτικές πεποιθήσεις; Κι όμως. Το πρόσωπο του συκοφαντείται από όλους εκείνους που θεώρησαν την ορθοδοξία δικό τους τσιφλίκι, την αλήθεια της προσωπικό κεκτημένο και την πορεία της δική τους υπόθεση. Φωνές, και το σημειώνω και πάλι, εντός των τειχών της Εκκλησίας που δαιμονίζονται στη θέα ενός οικουμενικού διαλόγου. Μα, αυτό δεν είναι χάρισμα της Εκκλησίας; Να συνδιαλέγεται στο σύγχρονο κόσμο, χωρίς να προδίδει την αλήθεια της; Αν η Εκκλησία θελήσει να παραμείνει εγκλωβισμένη, τότε παραμένει νεκρό σώμα, μουσειακό έκθεμα.

Επιλέγω να κλείσω με τα λόγια του Χρυσόστομου Σταμούλη. Έτσι, όπως με τον γνωστό τρόπο του, εκθέτει στο οπισθόφυλλο του βιβλίου του «Έρως και θάνατος». «Ίσως, λοιπόν, να ήλθε ο καιρός σήμερα να σκάψουμε και να βρούμε κάτω από τα χώματα την αληθινή Εκκλησία. Μια ανασκαφή που μαζί με την αποκάλυψη του λησμονημένου θα επιτρέψει και την ανακάλυψη όλων εκείνων των επιπέδων των επιχωματώσεων, που σταδιακά και ανεπαίσθητα έκρυψαν το πρόσωπο της Ορθόδοξης θεολογίας, αναδεικνύοντας στη θέση της τα φετίχ μιας ιδεολογικής θεολογίας και Ορθοδοξίας».

Για την HuffPost Greece,

Κληρικός Ι.Μ. Σταγών & Μετεώρων,

Πρεσβύτερος Ηρακλής Αθ. Φίλιος (Βαλκανιολόγος, Θεολόγος)

Μερικοί πιστεύουν πως η Εκκλησία αντιτίθεται στο ανθρώπινο σώμα και προτάσσει το πνεύμα. Θεωρούν πως για την Εκκλησία το σώμα είναι στοιχείο αμαρτωλό, ένα φθαρτό πέρασμα και γι’ αυτό η προσοχή αξίζει να επικεντρωθεί στην ψυχή. Το σώμα δείχνει, σε μία τέτοια περίπτωση, συνυφασμένο με την πτώση και την αμαρτία.

Η υποτίμηση του σώματος, ομολογουμένως, αποτελεί μία θεώρηση που αναπτύχθηκε εντός του εκκλησιαστικού χώρου. Όχι, όμως, του ορθόδοξου. Κάθε υποτίμηση της σωματικότητας και κάθε εξάτμιση της αγιοσύνης από τη σωματικότητα αυτή, έχει τις ρίζες της στον πλατωνισμό, νεοπλατωνισμό, γνωστικισμό. Για τον Πλάτωνα το σώμα αποτελεί τον τάφο της ψυχής και ο Πλωτίνος στις Εννεάδες κάνει λόγο για κατώτερο σώμα και ανώτερη ψυχή. Η νεοπλατωνική αντίληψη πέρασε και στο χώρο της δυτικής θεολογίας. Μιας θεολογίας που αντιμετώπισε τον άνθρωπο με τρόπο, άκρως, μονοφυσιτικό, αφού από το σώμα απορρέουν όλα τα κακά. Γι’ αυτό βλέπουμε τον Αυγουστίνο, τον Ακινάτη, να χτυπούν τη σεξουαλικότητα, την ηδονή και με καχυποψία να στέκονται απέναντι στο γεγονός της σωματικότητας του ανθρώπου. Σε μία εποχή όπου ο θρησκευτικός ηθικισμός σκανδαλίζεται από την ίδια του τη σκιά, αισθανόμενος ντροπή από τη θέα ενός γυμνού σώματος, η πατερική παράδοση υπενθυμίζει πως το γυμνό αυτό σώμα αυτό είναι δημιούργημα του Θεού.

Κι έρχεται ο Θεός, βγαίνει από την τριαδική Του βεβαιότητα και την ασφάλεια που Του παρείχε η θεϊκή Του φύση, αυτή η ακατάληπτη, απερινόητη, άφραστη, και γίνεται καταληπτός με τον πιο αποφατικό, για τον άνθρωπο, τρόπο. Εξατμίζεται το κεκρυμμένο και αναδύεται το αποκεκαλυμμένο. Ο Deus secretus, με την ενσάρκωση, είναι, πλέον, ο Deus publicus, ένας Θεό αποκεκαλυμμένος, που γνωρίζεται στον άνθρωπο μέσα από τον Υιό Του. Και πώς συμβαίνει αυτό; Μέσα από τη θεία ενανθρώπιση, την ενσάρκωση του Θεού, την κατεξοχήν απόλυτη κατάφαση του Θεού στον άνθρωπο. Δεν υφίσταται πιο ισχυρή κατάφαση απ’ αυτή. Ο Θεός δεν συγκατανεύει, δεν συγκινείται, απλά, από το ανθρώπινο δράμα, την τραγικότητα της ανθρώπινης προαίρεσης που νοσεί. Εξωθεί τον Εαυτό Του σε συνάντηση με το γήινο. Τα ξεπερνάει όλα αυτά ο Θεός και παίζει μπάλα στο γήπεδο όπου ο άνθρωπος βρίσκεται τραυματισμένος, στο δικό του χώρο. Γίνεται άνθρωπος. Ντύνεται το σώμα του. Αυτό το σώμα το οποίο η αρχαιοελληνική φιλοσοφία  αντιμετώπισε με καχυποψία, αν όχι με αρνητική διάθεση.

Έρχεται, τώρα, η Δ’ Οικουμενική Σύνοδος (451 μ.Χ.), την οποία η Εκκλησία φέρνει στο νου μας αυτή την Κυριακή. Η Σύνοδος αυτή που περιλαμβάνει λέξεις, όρους, φράσεις, επιρρήματα δηλωτικά του τρόπου της υποστατικής ένωσης των δύο φύσεων, καταφάσκει στο ανθρώπινο σώμα. Στο σημείο αυτό είναι απαραίτητη μία διευκρίνιση. Δεν καταφάσκει η Εκκλησία με ιδεαλιστικό τρόπο στην ανθρώπινη σωματικότητα αλλά με τρόπο οντολογικό, καθώς καταξίωση της ανθρώπινης φύσης από τον Θεό, σημαίνει καταξίωση του ανθρωπίνου σώματος. Η φράση που χρησιμοποιεί ο Κύριλλος Αλεξανδρείας «μία φύσις τοῦ Θεοῦ Λόγου σεσαρκωμένη» για την νεοπλατωνική θεώρηση, αποτελεί βλασφημία. Αυτό το «Θεοῦ Λόγου σεσαρκωμένη» δείχνει έναν Θεό «αναξιοπρεπή», αφού προσλαμβάνει το προσβαλλόμενο από την αμαρτία σώμα. Όχι, όμως, την αμαρτία.

Εφόσον, λοιπόν, ο Θεός αποφασίζει να ντυθεί την ανθρώπινη σάρκα, έχουμε να κάνουμε με έναν Θεό που δεν βολεύεται στο ακατάληπτο της ουσίας Του, αλλά καταφάσκει στη σωματικότητα του ανθρώπου, εν τέλει, στην ανθρωπινότητα την ίδια. Πώς μπορεί, κατόπιν αυτής της ενσάρκωσης, να θεωρηθεί το σώμα μιαρό, αποκρουστικό; Ο Χριστός μέσα από την ένωση των δύο φύσεων, ξενίζει τον τρόπο της φιλοσοφικής απορίας και διακονεί το σχέδιο της θείας φιλανθρωπίας, της σωτηρίας του ανθρώπου. Καταφάσκει και δεν αντιφάσκει. Αγιάζει με τον τρόπο αυτό, την ανθρώπινη περατότητα, κτιστότητα, όπως αυτή συναντάται, εν προκειμένω, στο ανθρώπινο σώμα. Το σώμα από τάφος της ψυχής μεταποιείται σε «ναό του Αγίου Πνεύματος» (Α’ Κορ. 6,19). Αγιάζεται, αφθαρτοποιείται με τη χάρη του Αγίου Πνεύματος, ευωδιάζει. Δεν είναι ένα ακόμη απωθημένο αλλά ένα ακόμη θαύμα. Πόσα σώματα αγίων διατηρούνται άφθαρτα; Πόσα ιερά λείψανα ευωδιάζουν; Πόσα από αυτά ενεργούν με θαυμαστό τρόπο σε ασθενείς;

Καμιά φορά θεωρούμε πως οι θεολόγοι είναι οι πλέον κατάλληλοι για να μιλήσουν για τα θέματα αυτά. Αυτός ο επιπόλαιος μονοφυσιτισμός δεν χωράει εντός των τειχών του ορθόδοξου πολιτισμού. Και οι ποιητές γίνονται θεολόγοι. Και οι ζωγράφοι. Ένας τέτοιος είναι και ο Γιάννης Τσαρούχης, αυτός ο «παρεξηγημένος» θεολόγος που έχοντας υψηλή την αίσθηση του ανθρωπίνου προσώπου, σημειώνει τα εξής καταπληκτικά: «Ζωγραφίζοντας τον τελευταίο των ανθρώπων ψάχνω να βρω τα στοιχεία του εκείνα που τον κάνουν να άξιο να ονομάζεται ‘’υιός του Θεού’’. Ο κόσμος όμως δεν καταλαβαίνει και νομίζει πως μόνο οι καλλονές των κομμωτηρίων έχουν κάτι θεϊκό. Θα ‘ταν βαρετό ν’ ασχολείται κανείς ώρες να ζωγραφίσει ένα πορτραίτο , αν δεν πιστεύει ότι είναι κατ’ εικόνα και καθ’ ὁμοίωσιν του Θεού… Κακώς νομίζουν ότι οι ζωγράφοι αντιγράφουν το φθαρτό σώμα. Και οι πιο ρεαλιστές ζωγράφοι, αν είναι καλοί, δεν μπορούν να σταθούν αν δεν συγκινηθούν βαθύτατα από το θαύμα της ενσαρκώσεως».

Κληρικός Ι.Μ. Σταγών & Μετεώρων

π. Ηρακλής Αθ. Φίλιος (Βαλκανιολόγος, Θεολόγος)