Το Συμβούλιο της Επικρατείας έκρινε ότι στη Μυρτώ Παπαδομιχελάκη, η οποία στις 22 Ιουλίου του 2012, σε παραλία της Πάρου δέχθηκε άγρια επίθεση με βιασμό και έκτοτε παραμένει σε κατάσταση αναπηρίας (100%), πρέπει να καταβληθεί αποζημίωση από το Δημόσιο, παρά την αντίθετη εφετειακή απόφαση.

Το σκεπτικό του Συμβουλίου της Επικρατείας

Ειδικότερα, το Α΄ Τμήμα του ΣτΕ, με πρόεδρο την αντιπρόεδρο Σπυριδούλα Χρυσικοπούλου και εισηγήτρια τη σύμβουλο Επικρατείας Ταξιαρχία Κόμβου, έκρινε ότι η Μυρτώ δικαιούται αποζημίωση από το ελληνικό Δημόσιο, το ύψος της οποίας όμως θα καθοριστεί από το Διοικητικό Εφετείο Αθηνών, που αναπέμφθηκε η υπόθεση και αναίρεσε την απόφαση του Διοικητικού Εφετείου Αθηνών (468/2021) η οποία είχε κρίνει ότι δε δικαιούται η Μυρτώ αποζημίωση από το Δημόσιο λόγω των πράξεων και παραλείψεων της Ελληνικής Αστυνομίας, οι οποίες αφορούν στην παράνομη είσοδο του Πακιστανού δράστη στη χώρα μας, που άφησε εφόρου ζωής καθηλωμένη την 23χρονη Μυρτώ.

Η κ. Κοτρώτσου, ως δικαστική συμπαραστάτρια της κόρης της διεκδικούσε να καταβληθεί στην κόρη της το ποσό των 200.000 ευρώ ως χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης για τη ζημία που υπέστη από τον βαρύτατο τραυματισμό της. Επίσης, διεκδίκησε την καταβολή ποσού 2.978 ευρώ κάθε μήνα για όσο διαρκεί ο βίος της. Το Διοικητικό Εφετείο Αθηνών, όπως και το Διοικητικό Πρωτοδικείο Αθηνών, απέρριψε την αγωγή κρίνοντας ότι δεν «υπάρχουν παραλείψεις των οργάνων του ελληνικού Δημοσίου που να βρίσκονται σε αιτιώδη συνάφεια» με τον βαρύτατο τραυματισμό της νεαρής κοπέλας.

Συγκεκριμένα, το Α΄ Τμήμα του ΣτΕ, με την υπ΄ αριθμ. 1500/2022 απόφασή του έκρινε ότι υπάρχει «αιτιώδης σύνδεσμος μεταξύ της παράνομης παραλείψεως των αστυνομικών οργάνων να άρουν την παράνομη κατάσταση που προκλήθηκε από την παράνομη είσοδο και παραμονή επί μακρόν στη χώρα υπηκόου τρίτης χώρας και του επιζήμιου αποτελέσματος (της προσβολής υγείας ή σώματος) τρίτου» και «δεν αίρεται ο αιτιώδης σύνδεσμος εκ του ότι παρεμβάλλεται η εγκληματική ενέργεια του αλλοδαπού».

Αναλυτικότερα, το ΣτΕ έκρινε ότι «η είσοδος στη χώρα αλλοδαπών/υπηκόων τρίτης χώρας και η περαιτέρω διαμονή τους -η οποία μπορεί να είναι και μακρά- δεν είναι ελεύθερη ούτε ανεξέλεγκτη, αλλά διέπεται από κανονιστικό καθεστώς (του ν. 3386/2005) που επιβάλλει σ’ αυτούς την υποχρέωση εφοδιασμού τους με διαβατήριο/ταξιδιωτικό έγγραφο, θεώρηση εισόδου και άδεια διαμονής για συγκεκριμένο σκοπό (για εργασία, ανεξάρτητη οικονομική δραστηριότητα, σπουδές ή άλλο νόμιμο σκοπό) και καθιδρύει δεσμία αρμοδιότητα των αστυνομικών οργάνων για την έκδοση πράξεως απελάσεως σε περίπτωση, μεταξύ άλλων, που ο αλλοδαπός έχει παραβιάσει τις σχετικές διατάξεις, μετά δε την έναρξη ισχύος του ν. 3907/2011 πράξεως επιστροφής για τους παρανόμως διαμένοντες».

Παράλληλα, οι σύμβουλοι Επικρατείας επισημαίνουν ότι «οι ρυθμίσεις του ν. 3386/2005 αποσκοπούν όχι μόνον στην προστασία του γενικού (Δημόσιου) συμφέροντος (της διασφαλίσεως της δημόσιας τάξεως, ασφάλειας, κοινωνικής ειρήνης, δημόσιας υγείας), αλλά και στην προστασία του συμφέροντος των ιδιωτών με την αποτροπή της προσβολής των συνταγματικώς προστατευόμενων έννομων αγαθών (της ζωής, της υγείας, της σωματικής ακεραιότητας, της τιμής, της υπολήψεως, της προσωπικής ελευθερίας, της γενετήσιας ελευθερίας, της περιουσίας, της ιδιοκτησίας τους) από τη συμπεριφορά των παρανόμως εισελθόντων, διαμενόντων και εργαζόμενων στη χώρα αλλοδαπών».

Επίσης, συνεχίζει το ΣτΕ, «αποσκοπούν και στην προστασία του συμφέροντος των προσώπων αυτών», τα οποία, όπως επισημαίνεται στην οικεία αιτιολογική έκθεση, «παραμένουν στο περιθώριο της κοινωνικής ζωής ορισμένες μάλιστα φορές σε συνθήκες κατώτερες του ελαχίστου που υπαγορεύει η ανθρώπινη αξιοπρέπεια, με αποτέλεσμα να εξωθούνται μοιραία σε ποικίλες μορφές παραβατικότητας, τροφοδοτώντας έτσι ακούσια, κατά καιρούς, τάσεις επιφυλακτικότητας εκ μέρους του ημεδαπού πληθυσμού».

Μάλιστα, υπογραμμίζουν οι σύμβουλοι: «Όσο τα αστυνομικά όργανα παραβιάζουν τις υποχρεώσεις τους και δεν εκδίδουν κατ’ ενάσκηση της δεσμίας αρμοδιότητάς τους πράξη απελάσεως ή μετά τις 26.1.2011 πράξη επιστροφής για τους παρανόμως διαμένοντες, δημιουργείται η βεβαιότητα σε όποιον αλλοδαπό εισήλθε λάθρα, διαμένει παρανόμως στη χώρα και επιθυμεί να συμπεριφερθεί παρανόμως και να προσβάλει κάποιο έννομο αγαθό ότι ποτέ δεν θα τιμωρηθεί, αφού η ταυτότητά του δεν είναι γνωστή στις ελληνικές αρχές ούτε έχουν ληφθεί τα δακτυλικά αποτυπώματά του».

Συνεπώς, «υπάρχει γενικώς και αφηρημένως αιτιώδης σύνδεσμος μεταξύ της παράνομης αυτής παραλείψεως των οργάνων του Δημοσίου και της ζημίας (λχ βλάβης του σώματος ή της υγείας ή θανατώσεως) τρίτου προσώπου, η οποία προκαλείται όταν ο παρανόμως εισελθών και διαμένων στην Ελλάδα υπήκοος τρίτης χώρας προσβάλει απολύτως προστατευόμενο έννομο αγαθό».

Τέλος, καταλήγει το ΣτΕ ότι είναι «μη νόμιμη η κρίση του Διοικητικού Εφετείου για τη μη συνδρομή αιτιώδους συνδέσμου μεταξύ των παραλείψεων των αστυνομικών οργάνων και του βαρύτατου τραυματισμού της εκπροσωπούμενης από την οριστική δικαστική συμπαραστάτριά της (μητέρας της) αναιρεσείουσας, ηλικίας τότε 15 ετών, συνεπεία εγκλημάτων (βιασμός, απόπειρα ανθρωποκτονίας) που διαπράχθηκαν εις βάρος της από υπήκοο τρίτης χώρας».

ΠΗΓΗ

Ο συμψηφισμός των «κομμένων» αναδρομικών με τις αρνητικές προσωπικές διαφορές του νόμου Κατρούγκαλου ή η καταβολή τους σε δόσεις και σε βάθος χρόνου από το 2023 είναι τα δύο σενάρια που εξετάζει η κυβέρνηση μετά την πρόσφατη απορριπτική απόφαση του ΣΤΕ.

Για το όλο θέμα γίνονται εισηγήσεις στο οικονομικό επιτελείο, το οποίο θα σταθμίσει και το ανάλογο δημοσιονομικό κόστος με δεδομένη την εξαιρετικά δυσμενή οικονομικά συγκυρία.

Υπενθυμίζεται ότι το ΣτΕ επιδίκασε την επιστροφή των περικοπών στις επικουρικές συντάξεις και τα δώρα για το 11μηνο Ιουνίου 2015 – Μαΐου 2016 (με βάση τη μνημονιακή νομοθεσία του 2011-12), αλλά μόνο για όσους έχουν προσφύγει στη Δικαιοσύνη έως τις 31 Ιουλίου 2020, εφόσον έχουν τελεσιδικήσει ή τελεσιδικήσουν μελλοντικά οι υποθέσεις τους στα δικαστήρια.

Έτσι, όσοι δεν προσέφυγαν στη Δικαιοσύνη αλλά και εκείνοι που δεν θα δικαιωθούν στα δικαστήρια, βάσει της απόφασης του ΣτΕ δεν δικαιούνται επιστροφής αναδρομικών. Σύμφωνα με εκτιμήσεις ειδικών, περίπου 300.000 συνταξιούχοι, οι οποίοι υπέστησαν τις εν λόγω περικοπές, είχαν προσφύγει στη Δικαιοσύνη έως τις 31 Ιουλίου 2020.

Αντίθετα, περίπου 1.300.000 συνταξιούχοι, αν και υπέστησαν περικοπές, δεν προσέφυγαν. Ετσι, με βάση όσα προκύπτουν από την απόφαση του ΣτΕ, εφόσον δικαιωθούν από τα δικαστήρια, οι 350.000 οι οποίοι προσέφυγαν, αυτοί και όχι όσοι δεν προσέφυγαν στη Δικαιοσύνη, θα λάβουν πίσω τα αναδρομικά τους.

Αυτό σημαίνει ότι 3 στους 4 συνταξιούχους θα αποκλειστούν από την επιστροφή των περικοπών τις οποίες υπέστησαν και μόνο 1 στους 4 θα λάβει αναδρομικά. Η δικαστική περιπέτεια θα είναι χρονοβόρα (έως 5-6 έτη).

Κι αυτό γιατί μετά την πρωτόδικη απόφαση που λαμβάνουν τα διοικητικά δικαστήρια, συνήθως ακολουθεί έφεση από την πλευρά του ΕΦΚΑ και εκδίκασή της, σε δεύτερο βαθμό. Εν συνεχεία προκύπτει η τελεσίδικη απόφαση και επιδικάζονται τα ποσά που οφείλονται ανά περίπτωση και μάλιστα έντοκα (6% τόκος ανά έτος).

Σύμφωνα με τα «Νέα», αυτή την περίοδο δικάζονται αγωγές, σε πρώτο βαθμό, που έχουν υποβληθεί το 2015-2016. Με δεδομένο ότι θα πρέπει να δικαστούν όλες οι αγωγές που έχουν υποβληθεί έως 31 Ιουλίου 2020 (έναρξη ισχύος του νόμου 4714/20, που αποτέλεσε το νέο όριο που έθεσε το ΣτΕ), γίνεται σαφές ότι η καθυστέρηση είναι πιθανό να παραταθεί και άλλο.

Υπολογίζεται ότι υπάρχουν περίπου 1,3 εκατ. συνταξιούχοι οι οποίοι δεν έλαβαν το παραμικρό ποσό από την καταβολή αναδρομικών που έγινε τον Οκτώβριο του 2020. Πρόκειται για χαμηλοσυνταξιούχους (έως 800 ευρώ), οι οποίοι δεν είχαν εκ του νόμου περικοπές στις κύριες συντάξεις τους, για τις οποίες δόθηκαν αναδρομικά ποσά.

Υπενθυμίζεται ότι το καλοκαίρι του 2020, η κυβέρνηση της ΝΔ πέρασε νόμο με τον οποίο όλοι οι συνταξιούχοι δημόσιου και ιδιωτικού τομέα έλαβαν αναδρομικά για τις περικοπές μόνο στις κύριες συντάξεις για το 11μηνο Ιουνίου 2015 – Μαΐου 2016, αν και το ΣτΕ είχε δικαιώσει μόνο όσους προσέφυγαν στη Δικαιοσύνη και εκκρεμούσε σχετική απόφαση από το Ελεγκτικό Συνέδριο για τους συνταξιούχους του Δημοσίου.

Ο συμψηφισμός θα έρθει να προστεθεί στην επικείμενη αύξηση των συντάξεων από 1/1/2023 ύψους 6%. Αυτό σημαίνει ότι θα μειωθεί η προσωπική διαφορά και με τον συμψηφισμό των αναδρομικών θα υπάρξουν και αυξήσεις στην τσέπη. Επισημαίνεται ότι το ακριβές ύψος της αύξησης των συντάξεων από 1/1/2023 θα προκύψει από έναν ιδιαίτερο μαθηματικό τύπο ο οποίος θα υπολογίζει την αύξηση του ΑΕΠ σε συνάρτηση με την αύξηση του πληθωρισμού. Η αύξηση αυτή θα αφορά όλα τα Ταμεία, ωστόσο κάποιοι δεν θα δουν άμεσα μεγάλη διαφορά στη σύνταξή τους λόγω του νόμου Κατρούγκαλου.

ΠΗΓΗ

Με τη «σφραγίδα» του Συμβουλίου της Επικρατείας οι Μεσσήνιοι καλλιεργητές, παραγωγοί και μόνο μπορούν να αναγράφουν στις συσκευασίες των προϊόντων τους την ένδειξη «Καλαμάτα» («Kalamata»). Αντίθετα, οι παραγωγοί ελιάς της συγκεκριμένης ποικιλίας σε άλλες περιοχές θα αναγράφουν ποικιλία «Ελιές Καλαμών» και επιπλέον την περιοχή προέλευσης.

Προσφυγή του ΠΑΣΚΕΔΙ στο ΣτΕ για τον Αντικαπνιστικό

Στο Συμβούλιο της Επικρατείας κατατέθηκε από το Πανελλήνιο Σωματείο Καταστημάτων και Καταναλωτών Εστίασης και Διασκέδασης η αίτηση κατά των υπουργείων Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης, Εσωτερικών, Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης, Οικονομικών, Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, Προστασίας του Πολίτη, Πολιτισμού και Τουρισμού και Ελληνικού Δημοσίου, με την οποία το ΠΑΣΚΕΔΙ ζητά την ακύρωση της απόφασης, σύμφωνα με την οποία απαγορεύτηκε η χρήση καπνού, χωρίς να προβλέπεται η δυνατότητα εξαίρεσης οποιουδήποτε καταστήματος.

Στόχος του ΠΑΣΚΕΔΙ είναι η προάσπιση και η εξυπηρέτηση των εν γένει συμφερόντων των ιδιοκτητών επιχειρήσεων εστίασης και σε αυτό το πλαίσιο όπως αναφέρει και στο σχετικό δελτίου Τύπου, «θεωρούμε υποχρέωσή μας να αιτηθούμε την ακύρωση της προσβαλλόμενης πράξης για τους παρακάτω λόγους που αναφέρουμε αλλά και για όσους επιφυλασσόμαστε να προσθέσουμε με αυτοτελές δικόγραφο.

Αναλυτικά παρακάτω αναλύονται οι λόγοι της αίτησης ακύρωσης:

1) Παράβαση του δικαιώματος ελεύθερης ανάπτυξης της προσωπικότητας και της εν γένει επαγγελματικής ελευθερίαςΜε την απαγόρευση χρήσης ειδών καπνού σε όλα τα καταστήματα υγειονομικού ενδιαφέροντος, όπως αναφέρονται παραπάνω, αποκλείονται όλα τα μέλη μας-καταστηματάρχες από την ελεύθερη άσκηση του επαγγέλματός τους, καθώς ο εκάστοτε επαγγελματίας δύναται να επιλέξει αυτοτελώς, με ποιον τρόπο θα ασκήσει την επιχειρηματική του δραστηριότητα. Μάλιστα, η παραπάνω πρόβλεψη, δεν επιτρέπει ούτε την δημιουργία χώρου καπνιζόντων, ο οποίος θα λειτουργεί εντός του εκάστοτε καταστήματος και θα εξυπηρετεί πελάτες που επιθυμούν να κάνουν χρήση εντός του καταστήματος.

Μάλιστα, αυτό έρχεται σε αντίθεση με τα αεροδρόμια, όπου επιτρέπεται η διαμόρφωση χώρου καπνιστών. Τούτη η έλλειψη αναφορά με τα καταστήματα υγειονομικού ενδιαφέροντος, καθιστά την πρόβλεψη αντισυνταγματική, λόγω του υπέρμετρου περιορισμού του δικαιώματος, καθώς θα όφειλε να ορίζει ρητά την δυνατότητα επιλογής δημιουργίας καταστήματος για καπνίζοντες και μη.

Κατά αυτό τον τρόπο υφίστανται τα μέλη μας διαρροή πελατείας, καθώς ουδείς καπνιστής θα επιλέγει τους χώρους που διαθέτουν τραπεζοκαθίσματα εντός του καταστήματος. Η δε, τοποθέτηση τραπεζοκαθισμάτων εκτός και στα πέριξ του καταστήματος, συνεπάγεται με δυσανάλογα μεγάλη δαπάνη, λόγω την υποχρέωσης επιπλέον δημοτικών τελών, τα οποία ανάλογα με τον εκάστοτε δήμο διαφέρουν. Επίσης, τα καταστήματα στα οποία δεν υπάρχει η δυνατότητα τοποθέτησης τραπεζοκαθισμάτων, ελλείψει σχετικού χώρου, στερούνται της δυνατότητας φιλοξενίας καπνιστών και συνεπώς αποκλείονται από την δυνατότητα άσκησης της επαγγελματικής τους δραστηριότητας, καθώς ουδείς καπνιστής θα επισκεφτεί το κατάστημά τους.

2) Παράβαση της αρχής της αναλογικότητας σχετικά με τα προστατευόμενα δικαιώματα

Η αρχή της αναλογικότητας περιλαμβάνει το στοιχείο της καταλληλόλητας, της αναγκαιότητας και της αναλογικότητας υπό στενή έννοια. Την αρχή αυτή στις τρείς ειδικότερες μορφές της είναι υποχρεωμένος να τηρεί όχι μόνο ο νομοθέτης, αλλά και τα δικαστήρια προχωρώντας στη νομολογιακή διάπλαση της αρχής, ακόμα και η Διοίκηση προβαίνουσα σε εξισορρόπηση των διαδικαστικών και ουσιαστικού δικαίου στόχων της.

Στη προκειμένη περίπτωση είναι προφανές ότι η απόλυτη απαγόρευση του καπνίσματος σε όλους του χώρους είναι αντίθετη με το Σύνταγμα καθώς για την προστασία όσων δε θέλουν να εκτεθούν στον καπνό υπάρχουν άλλα, ηπιότερα, μέσα. Ενδεικτικά, δύναται ο διαχωρισμός των καταστημάτων σε καταστήματα (ή χώρους εντός των καταστημάτων) καπνιστών και μη καπνιστών. Επίσης, ακόμα και σε καταστήματα όπου επιτρέπεται το κάπνισμα είναι δυνατή η προστασία μέσα από σύγχρονα συστήματα εξαερισμού, ηλεκτροστατικά φίλτρα ενεργού άνθρακα όπου ο αέρας αρχικά φιλτράρεται από ένα μεταλλικό πλέγμα και εν συνεχεία προσκολλώνται στο φίλτρο, ενώ το φίλτρο του άνθρακα συγκρατεί ακόμη και τις οσμές ώστε ο αέρας που εξέρχεται να είναι υγιεινός και απαλλαγμένος από εστίες μόλυνσης που οφείλονται σε κάθε είδους παράγοντα), ιονιστές (:στους οποίους προσκολλάται κάθε επιβλαβές σωματίδιο και δεν αιωρείται στον αέρα), φίλτρα για αντιβακτηριδιακή προστασία κλπ. Τα παραπάνω, αποδεικνύονται πλήρως, από την παροχή της δυνατότητας του ιδίου νόμου να δημιουργούνται χώροι καπνιζόντων στα αεροδρόμια.

3) Παραβίαση της αρχής της αναλογικότητας σχετικά με το ύψος των επιβληθέντων προστίμων

Από τα παραπάνω προκύπτει ότι η ίδια η προσβαλλόμενη εισάγει σειρά προτεραιότητας και διαφοροποιήσεις όσον αφορά την επιμέτρηση του ύψους του επιβαλλόμενου προστίμου. Με άλλα λόγια αξιολογεί αυθεντικά ως βαρύτερη την παράβαση όταν αυτή τελείται σε συγκεκριμένους χώρους, κάνοντας διάκριση στο ύψος του προστίμου, ορίζοντας κατά τα προαναφερθέντα στις υπό Β. περιπτώσεις πρόστιμο 500 έως 10.000 ευρώ, ενώ στις περιπτώσει υπό Δ. ορίζει πρόστιμο 200 ευρώ για τους καπνίζοντες και 500 ευρώ στους υπεύθυνους των χώρων.

Με βάση τα παραπάνω, στην προσβαλλόμενη ενυπάρχει εσωτερική αντίφαση που ταυτόχρονα συνεπάγεται παράβαση της αρχής της αναλογικότητας, καθώς μολονότι η ίδια η προσβαλλόμενη αξιολογεί τους χώρους με βάση τη βαρύτητα της προσβολής κατά προτεραιότητα, στον καθορισμό του ύψους επιβολής του προστίμου όσον αφορά τους υπεύθυνους διαχείρισης και λειτουργίας ανατρέπει τη σειρά αυτή και προβλέπει επιβολή μεγαλύτερου προστίμου για τους υπεύθυνους.

Η ανωτέρω αυθαίρετη και χωρίς αιτιολογία, δυσανάλογη διαβάθμιση του ύψους των προστίμων συνιστά κατάφορη παράβαση της συνταγματικής αρχής της αναλογικότητας και καθιστά αντισυνταγματική τη συγκεκριμένη διάταξη.»

Προσφυγή του ΠΑΣΚΕΔΙ στο ΣτΕ για τον Αντικαπνιστικό