Πλήθος κόσμου μετέσχε στην κηδεία και την ταφή του πρώην Δημάρχου Παναγή Κουμάντου, το μεσημέρι της Κυριακής 5 Ιουνίου 2022. Η νεκρώσιμος ακολουθία, στην οποία προέστη ο Σεβ. Μητροπολίτης Μεσσηνίας Χρυσόστομος, συμπαραστατούμενος από κληρικούς, εψάλη στον Μητροπολιτικό Ιερό Ναό της Υπαπαντής του Χριστού, παρουσία αιρετών της Βουλής και της Αυτοδιοίκησης πρώτου και δευτέρου βαθμού.

Ο ΕΠΙΚΗΔΕΙΟΣ ΤΟΥ Θ. ΒΑΣΙΛΟΠΟΥΛΟΥ

Ο Δήμαρχος Καλαμάτας Θανάσης Βασιλόπουλος εξεφώνησε επικήδειο λόγο, στον οποίον ανέφερε τα εξής:

«Με οδύνη και βαριές τις ψυχές μας από τη δυσαναπλήρωτη απώλεια, αποχαιρετάμε σήμερα τον Παναγή Κουμάντο. Έναν δικό μας άνθρωπο. Άνθρωπο της Αυτοδιοίκησης και των Γραμμάτων. Άνθρωπο της πολιτικής και καθημερινής αξιοπρέπειας.

Αποχαιρετούμε σήμερα τον Δήμαρχο του οποίου η διαδρομή και η δράση έμελλε να αφήσει ανεξίτηλο σημάδι στην πολιτική, κοινωνική, οικονομική και αυτοδιοικητική πορεία του Δήμου μας.

Η Καλαμάτα, ο Δήμος, οι αυτοδιοικητικοί θεσμοί, οι πολίτες, όλοι μας, θρηνούμε, αποχαιρετώντας έναν άρχοντα της πολιτικής και πνευματικής ζωής του τόπου. Τον έντιμο και άξιο Δήμαρχο. Τον λιτό και εργατικό άνθρωπο που όχι μόνο δεν δίχαζε αλλά, αντίθετα, γεφύρωνε διαφορές και απόψεις.

Οξυδερκής, άνθρωπος της προσφοράς που στην πορεία της ζωής του προέταξε το εμείς. Που είχε την ικανότητα να αντιλαμβάνεται τις εξελίξεις και να σχεδιάζει για το μέλλον, για τις επόμενες γενιές.

Προέταξε το γενικό συμφέρον, το καλό όλων, αγωνιζόμενος για την ανάπτυξη και την ευημερία της Καλαμάτας και των κατοίκων της.

Τιμήθηκε από τους συνδημότες μας με την εκλογή του, σε εποχές δύσκολες, στο αξίωμα του Δημάρχου Καλαμάτας, δύο φορές, και τίμησε με την παρουσία του και τις πολιτικές του τη θέση αυτή.

Αναμφισβήτητα, ο Παναγής Κουμάντος συγκαταλέγεται ανάμεσα σε εκείνους τους άξιους Δημάρχους. Τους εργατικούς, τους διορατικούς, που αφιερώθηκαν στην πρόοδο και προκοπή της Καλαμάτας.

Η πίστη του Παναγή Κουμάντου στους δημοκρατικούς θεσμούς τον καθιέρωσε στη συνείδηση του κόσμου ως τον Δήμαρχο που δεν ταλαντεύτηκε ποτέ μεταξύ του πολιτικού οφέλους και της έκπτωσης των θεσμών, τους οποίους υπηρέτησε με συνέπεια, σθένος και αφοσίωση.

Χαρακτηριστικό της προσωπικότητάς του ήταν και η απαράμιλλη εντιμότητα που τον διέκρινε. Ένα ακόμη χαρακτηριστικό του ήταν η σεμνότητα. Όλοι θυμούνται ότι το γραφείο του ήταν πάντα ανοιχτό και ο ίδιος προσιτός σε όλους τους πολίτες.

Τον Παναγή χαρακτήριζε η έμφυτη αστική ευγένεια που ήταν καλά σφυρηλατημένη στο πατρικό του, την οικογένεια του αείμνηστου γιατρού και Δημάρχου Καλαμάτας Χρήστου Κουμάντου, του ανθρώπου που έφερε το νερό στην πόλη από το Πήδημα. Ευγένεια που ξεχείλιζε σε κάθε επαφή, σε κάθε συζήτηση μαζί του.

Άκουγε πάντα με προσοχή και υπομονή τον συνομιλητή του, εξέφραζε απορίες και πάντα ευγενικά σε ήπιους τόνους, εξέφραζε τις τυχόν αντιρρήσεις του.

Δήμαρχε, Καλό ταξίδι!

Σε ευχαριστούμε για το έργο, την προσφορά, την παραδειγματική στάση ζωής, την ευγένεια που δίδαξες στην πόλη, την εντιμότητά σου.

Πίσω σου αφήνεις δύο άξια παιδιά, τον Χρήστο και την Πιπίνα, την άξια σύζυγό σου, την κυρία Ρούλα, και πολλά εγγόνια που προοδεύουν.

Δήμαρχε Παναγή Κουμάντο,

Να είσαι βέβαιος ότι, η Καλαμάτα και η Ιστορία δεν θα λησμονήσουν ποτέ την προσφορά, το έργο, την παραδειγματική στάση ζωής που είχες.

Σ’ ευχαριστούμε μέσα από τα βάθη της ψυχής μας.

Θερμά συλλυπητήρια στους οικείους σου, Αιωνία σου η μνήμη!».

Νωρίτερα, με επαινετικά λόγια αποχαιρέτισε τον άξιο αυτοδιοικητικό ο Μητροπολίτης Μεσσηνίας Χρυσόστομος.

Ακολούθως, μίλησε φανερά συγκινημένος για τον εκλιπόντα ο πρώην Υπουργός και Δήμαρχος Σταύρος Μπένος. Επίσης η Πρόεδρος της Ένωσης Μεσσήνιων Συγγραφέων Αντωνία Παυλάκου.

Εξόχως συγκινητικός υπήρξε, επίσης, ο αποχαιρετισμός της κόρης του Πιπίνας, που εκ μέρους της οικογένειας απηύθυνε το ύστατο «χαίρε» στον Παναγή Κουμάντο. Εκ μέρους των εγγονών του πρώην Δημάρχου μίλησε η Ι. Κουτέλα.

Η ΠΟΡΕΙΑ ΠΡΟΣ ΤΟ ΚΟΙΜΗΤΗΡΙΟ

Μετά το πέρας της εξοδίου ακολουθίας, το νεκροφόρο όχημα με τη σορό του εκλιπόντος πήρε το δρόμο για το Κεντρικό Κοιμητήριο Καλαμάτας, υπό τους ήχους της Δημοτικής Φιλαρμονικής. Τις ταινίες της νεκροφόρου κρατούσαν τιμητικά ο Δήμαρχος Θανάσης Βασιλόπουλος και οι πρώην Δήμαρχοι, Παναγιώτης Νίκας, Σταύρος Μπένος και Γιώργος Κουτσούλης.

Κατά την ταφή της σορού του πρώην Δημάρχου, απέδωσε τιμές η Δημοτική Φιλαρμονική Καλαμάτας.

Σημειώνεται ότι το Δημοτικό Συμβούλιο Καλαμάτας, με ομόφωνη απόφασή του, απέτισε τιμή στον Παναγή Κουμάντο με:

α. τη δωρεάν διάθεση τάφου στο διηνεκές κατά τον Κανονισμό του Κοιμητηρίου (άρθ. 12 παρ. Α΄)

β. Την ταφή του με δημοτική δαπάνη

γ. Τη διάθεση της Δημοτικής Φιλαρμονικής κατά την εκφορά της σορού του

δ. Την κατάθεση στεφάνων από το Δημοτικό Συμβούλιο και τον Δήμαρχο, καθώς και τη συμμετοχή του συνόλου των Δημοτικών Συμβούλων στην εξόδιο ακολουθία και την εκφορά της σορού του

ε. την ανάρτηση μεσίστιων των σημαιών του Δήμου επί τριήμερο

στ. την ονομασία αίθουσας, σε «Αίθουσα Δημάρχου Παναγή Κουμάντου» και οδού ανάλογης της προσφοράς και των αξιωμάτων του και

ζ. την οργάνωση πολιτικού μνημοσύνου στο άμεσο μέλλον για την προσφορά του εκλιπόντος πρώην Δημάρχου.

Ο Παναγής Κουμάντος υπήρξε ένας σπουδαίος άνθρωπος που υπηρέτησε με ήθος και όραμα τον θεσμό της τοπικής αυτοδιοίκησης ως Δήμαρχος, αιρετός και ενεργός πολίτης.

Συνέδεσε το όνομά του με έργα και υποδομές που βοήθησαν στην ανοικοδόμηση της πόλης της Καλαμάτας μετά τον καταστρεπτικό σεισμό του 1986 και κυρίως την επίλυση του προβλήματος σχολικής στέγης.

Μετά τη λήξη της δεύτερης δημαρχιακής του θητείας, αποσύρθηκε από την πολιτική σκηνή και ασχολήθηκε με τη μελέτη, τη συγγραφή και την ιστορική έρευνα για την πόλη της Καλαμάτας.

Θερμά συλλυπητήρια στους οικείους του.

Εκφράζουμε τη βαθύτατη θλίψη μας για τον χαμό του εκλεκτού συμπολίτη μας και πρώην Δημάρχου Καλαμάτας, Παναγή Κουμάντου και τον αποχαιρετούμε με συγκίνηση.

Ο Παναγής Κουμάντος υπήρξε ένας σπουδαίος αυτοδιοικητικός, που υπηρέτησε την πόλη και από τη θέση του Δημάρχου Καλαμάτας. Διακρίθηκε για την εργατικότητα του, την ευσυνειδησία του, την εντιμότητά του, το ήθος του, αλλά και το πάθος του για την πρόοδο και την ανάπτυξη του τόπου μας. Τα τελευταία χρόνια η ενασχόληση του με την ιστορία και τη συγγραφή υπήρξε σημαντική και αφήνει πίσω του ένα σπουδαίο έργο παρακαταθήκη για τις επόμενες γενιές.

Το Δ.Σ. του Επιμελητηρίου Μεσσηνίας εκφράζει τα ειλικρινή συλλυπητήριά του στην οικογένεια και τους οικείους του.

Βαγγέλης Ξυγκώρος

Πρόεδρος Επιμελητηρίου Μεσσηνίας

Απεβίωσε, αργά το βράδυ της Τετάρτης 1η Ιουνίου 2022, στο Νοσοκομείο Καλαμάτας όπου νοσηλευόταν, ο πρώην Δήμαρχος και επί δεκαετίες αιρετός του Δήμου Καλαμάτας Παναγής Χρ. Κουμάντος.

Ίδρυσε την δημοτική παράταξη «Η Ώρα του Δημότη», θέτοντας για πρώτη φορά υποψηφιότητα στις αυτοδιοικητικές εκλογές της 12^ης Οκτωβρίου 1986, ως υποψήφιος Δήμαρχος Καλαμάτας. Διετέλεσε επικεφαλής της μείζονος αντιπολίτευσης στο Δημοτικό Συμβούλιο μέχρι τις επόμενες εκλογές που διεξήχθησαν στις 14 Οκτωβρίου 1990 και τις κέρδισε.

Η πρώτη δημαρχιακή θητεία του Παναγή Κουμάντου, όπως ο ίδιος συνήθιζε να τονίζει, κινήθηκε «μέσα σε συνθήκες απόλυτης διαχειριστικής διαφάνειας και νοικοκυρέψαμε το Δήμο μας. Δεν δανειστήκαμε μια δραχμή και δεν χρεώσαμε τον δημότη με υπέρογκες τοκοχρεωλυτικές δόσεις».

Στις επόμενες εκλογές της 16^ης Οκτωβρίου 1994 δεν εξελέγη και αποφάσισε να αποσυρθεί δίνοντας χώρο ανάδειξης σε νέους αυτοδιοικητικούς να αναδειχθούν ως επικεφαλής της παράταξης. Αυτό όμως δεν συνέβη κι έτσι, στις επόμενες εκλογές της 11^ης Οκτωβρίου 1998, έθεσε ξανά υποψηφιότητα και εξελέγη Δήμαρχος για δεύτερη φορά.

Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ

Το έργο της δημαρχοντίας του Παναγή Κουμάντου είναι μεγάλο, τόσο σε θεσμικό όσο και σε επίπεδο υποδομών και αναγκών της πόλης. Αξιοσημείωτο είναι και το γεγονός ότι το μεγαλύτερο μέρος του εκτελέστηκε με αυτεπιστασία.

Το σημαντικότερο ήταν η επίλυση του προβλήματος σχολικής στέγης που αντιμετώπιζε έντονα η πόλη μετά τους σεισμούς του 1986.

Μερικά από τα έργα της δημαρχοντίας Π. Κουμάντου είναι:

-Επέκταση του Βιολογικού Καθαρισμού από δυνατότητα εξυπηρέτησης 20.000 κατοίκων σε 60.000 και, ακολούθως, η β΄ φάση του έργου από 60.000 σε 120.000 κατοίκους.

-Κατασκευή αγωγού αποχέτευσης ομβρίων υδάτων της οδού Ηρώων.

-Κυκλοφοριακά έργα όπως δύο γέφυρες και κάλυψη μέρους του Νέδοντα και ο χώρος στάθμευσης, φωτεινοί σηματοδότες.

-Αποχετευτικός αγωγός και συλλεκτικό φρεάτιο οδού Ναυαρίνου.

-Αποχετευτικός αγωγός ομβρίων υδάτων Δυτικού Τομέα Καλαμάτας.

-Δημοτικό στεγαστικό πρόγραμμα κατασκευής κατοικιών στο Ανατολικό Κέντρο.

-Ανάπλαση Νέδοντα και ανοιχτό αθλητικό – ψυχαγωγικό κέντρο.

-Ανάπλαση Παραλιακής ζώνης (Ναυαρίνου).

-Το μεγάλο πρόγραμμα σχολικής στέγης που εφάρμοσε έλυσε το πρόβλημα που υπήρχε στην Καλαμάτα εξ αιτίας των σεισμών. Συγκεκριμένα, έγιναν απαλλοτριώσεις οικοπέδων για τα νηπιαγωγεία 1^ο, 2^ο, 5^ο, 9^ο, 21^ο, 23^ο , για 5 δημοτικά (2^ο, 8^ο, 23^ο, 26^ο και Ειδικό Σχολείο). Κατασκευάστηκαν 3 δημοτικά (1^ο, 22^ο και 24^ο), το 4^ο γυμνάσιο – λύκειο και το 6^ο γυμνάσιο. Ανακατασκευάστηκαν το 10^ο δημοτικό και το 1^ο γυμνάσιο, έγιναν προσθήκες 11 αιθουσών σε δημοτικά και γυμνάσια, δημοπρατήθηκε το 21^ο δημοτικό, το 5^ο γυμνάσιο – λύκειο και το Παραλίας και έγιναν οι πράξεις εφαρμογής του σχεδίου πόλης για 5 νηπιαγωγεία (4^ο, 7^ο, 11^ο, 12^ο, 16^ο) για 2 δημοτικά (9^ο, 14^ο) και για το 7^ο γυμνάσιο – λύκειο.

-Νέα Δημοτικά Σφαγεία.

-Έργα αναπαλαίωσης διατηρητέων κτιρίων όπως του πρώην 9^ου Συντάγματος (νυν πανεπιστήμιο Πελοποννήσου).

-Κατασκευή διοικητηρίου Μαρίνας και διαμόρφωση της χερσαίας ζώνης της.

-Παρεμβάσεις θεσμικές (πχ λειτουργία Συνοικιακών Συμβουλίων κ.λπ.).

Στις 31 Δεκεμβρίου 2002, όταν έληξε η δεύτερη δημαρχιακή θητεία του, ο Παναγής Κουμάντος αποσύρθηκε από την πολιτική σκηνή και αφιερώθηκε  στη μελέτη και τη συγγραφή.

Ο πρώην Δήμαρχος Παναγής Κουμάντος επισκέφθηκε το Δημαρχείο σήμερα, Τρίτη 10 Σεπτεμβρίου 2019 και συναντήθηκε με το Δήμαρχο Καλαμάτας.

Ο Π. Κουμάντος συνεχάρη εγκαρδίως το Θανάση Βασιλόπουλο, του ευχήθηκε «αρίστη επιτυχία στο έργο του» και του προσέφερε το βιβλίο του με τίτλο: «Οι Δήμαρχοι Καλαμάτας (1834-1978)».