Το σχέδιο «Καποδίστριας» ή νόμος 2539/97 όπως είναι η συνηθισμένη ονομασία του, συνένωσε τους 441 Δήμους και 5382 Κοινότητες της ελληνικής επικράτειας σε 910 Δήμους και 124 Κοινότητες. Αυτό συνέβη το 1997. Η διοικητική διαίρεση  που προέκυψε με το σχέδιο «Καποδίστριας»  ίσχυσε μέχρι το τέλος του 2010, οπότε και αντικαταστάθηκε από τη νέα διοικητική διαίρεση που προέβλεπε το  σχέδιο «Καλλικράτης» ή νόμος 3852/2010. Το σχέδιο  «Καποδίστριας»  ονόμασε  « Δημοτικά Διαμερίσματα » τις πρώην Κοινότητες. Σύμφωνα με το σχέδιο «Καλλικράτης» οι Δήμοι της χώρας έγιναν 332. Σε ότι αφορά την Μεσσηνία το σχέδιο «Καποδίστριας» δημιούργησε 29 Δήμους και 2 διευρυμένες Κοινότητες και το σχέδιο «Καλλικράτης» στη συνέχεια δημιούργησε 5 Δήμους.

Γραφει ο Θεόδωρος  Σταυριανόπουλος

MSc Ηθ. Φιλοσοφίας – Μαθηματικός

Η Καλλικρατική αρχιτεκτονική αποτελεί μια γενναία διοικητική μεταρρύθμιση. Είναι η πρώτη φορά που η Αυτοδιοίκηση (Περιφερειακή και Δημοτική) παίρνει από την κεντρική εξουσία τόσες πολλές αρμοδιότητες και πόρους. Η μεταρρύθμιση αυτή έδωσε για πρώτη φορά τη δυνατότητα στις αιρετές Περιφέρειες και τους ισχυρούς διευρυμένους Δήμους να διαπραγματεύονται κονδύλια απευθείας με την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Στόχος του «Καλλικράτη» είναι  να αποκτήσουμε επιτέλους ένα καλό κράτος, σύγχρονο και αποτελεσματικό, επιτελικό και αποκεντρωμένο, που να ανοίγει νέους δρόμους ανάπτυξης. Ένα κράτος «νοικοκύρη», που σέβεται τα χρήματα των Ελλήνων φορολογουμένων, ένα κράτος βοηθό του πολίτη και της επιχείρησης.

Οι Δήμοι διευρύνθηκαν δύο φορές. Την πρώτη με το πρόγραμμα  «Καποδίστριας» και την δεύτερη φορά με την αρχιτεκτονική του σχεδίου  «Καλλικράτης». Οι Κοινότητες και τις δύο φορές έχουν αντιμετωπισθεί  ως «πλεονάζον προσωπικό» σε  προβληματική επιχείρηση που εξυγιαίνεται με απόλυση προσωπικού. Καμιά φροντίδα ανάπτυξης και ανάδειξης των πολλών πλεονεκτημάτων που διαθέτουν οι Κοινότητες στην περιφέρεια των Δήμων. Τα δύο σχέδια δημιούργησαν μια νέα Αυτοδιοικητική κατάσταση ξαφνιάζοντας τις τοπικές κοινωνίες. Οι τοπικές κοινωνίες βρέθηκαν ανέτοιμες και σε μερικές περιπτώσεις πιάστηκαν στον ύπνο.

Πρέπει να λειφθούν  άμεσα μέτρα προκειμένου να συγκλίνει οικονομικά και κοινωνικά το αστικό Κέντρο κάθε Δήμου με τα Δημοτικά Διαμερίσματά του.

Η καλή οδική και συγκοινωνιακή σύνδεση θα επιτρέψει και θα διευκολύνει την καλύτερη χρήση γης. Τα δημοτικά διαμερίσματα πρέπει να αναπτυχθούν κατά τέτοιο τρόπο ώστε να δημιουργήσουν μορφή προαστιακή. Η παροχή υπηρεσιών και η εξυπηρέτηση του πολίτη που διαμένει σ’ αυτά πρέπει να είναι τέτοια που να δίνει κίνητρα μετεγκατάστασης. Πρέπει να αναδειχθούν τα συγκριτικά πλεονεκτήματα των δημοτικών διαμερισμάτων και να αποτελέσουν οδηγό τοπικής ανάπτυξης. Ο Αγροτουρισμός και οι οικολογικές καλλιέργειες θα δημιουργήσουν κίνητρα ανάπτυξης για τις Κοινότητες και πρέπει να αποτελέσουν προτεραιότητες των Δημοτικών Αρχών. Η Ένωση Κοινοτήτων της Μεσσηνίας πρέπει να βγει στο προσκήνιο και δυναμικά να διεκδικήσει οικονομικούς πόρους χωρίς παρακάλια.

Η ανακυττάρωση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης σε ότι αφορά το χωροταξικό σχεδιασμό είναι πλέον γεγονός. Αυτό που προέχει τώρα είναι η ανακυττάρωση να αναδειχθεί και επί της ουσίας δηλαδή οι τοπικές κοινωνίες με τη νέα τους διευρυμένη μορφή να οσμωθούν και μέσα από αυτή τη διαδικασία να προκύψει το πνεύμα συνεργασίας και κοινωνικού διαλόγου μεταξύ κέντρου και περιφέρειας των Δήμων.

Κάθε Δήμαρχος  πρέπει να δημιουργήσει το ανάχωμα που θα συγκρατήσει τον πληθυσμό μέσα στα όρια της διευρυμένης Τοπικής Αυτοδιοίκησης.

Για να γίνει αυτό  προαπαιτούμενο  είναι η ενδοδημοτική  ισορροπία, που για να επιτευχθεί εξαρτάται από την ομογενοποίηση αντιλήψεων και την τέχνη της ισορροπίας.

          Η ομογενοποίηση αντιλήψεων απαιτεί απ’ το τοπικό να περάσουμε στο γενικό που αφορά την ευρύτητα των Δήμων.

Η τέχνη της ισορροπίας  σημαίνει συνολική αντιπροσώπευση και εκπροσώπευση, σημαίνει καλή διάθεση προς κάθε κατεύθυνση.

Καταλήγοντας θα έλεγα ότι οι Δημοτικές Αρχές θα πρέπει να έχουν σαν βασικό μέλημά τους τη βελτίωση της ποιότητας ζωής των δημοτών τους και αυτό θα έλθει με μια βιώσιμη ανάπτυξη η οποία θα σέβεται το περιβάλλον, δεν θα εξαντλεί τους φυσικούς πόρους μη υποθηκεύοντας το μέλλον των επόμενων γενιών.

Η επιμόρφωση των στελεχών στην ανακυτταρωμένη Τοπική Αυτοδιοίκηση κρίνεται αναγκαία.

Θεόδωρος Σταυριανόπουλος

MSc Ηθ. Φιλοσοφίας – Μαθηματικός

Η μετεξέλιξη του τοπίου της Τοπικής Αυτοδιοίκησης  είναι τεράστια. Αρχικά με το νομοσχέδιο «Ι. Καποδίστριας» οι Δήμοι και Κοινότητες της χώρας μας από περίπου 6.500 περιορίστηκαν σε 1033 Δήμους και Κοινότητες και στην συνέχεια με το νομοσχέδιο «Καλλικράτης» ο αριθμός των Δήμων μειώθηκε στους 325.

Οι Δήμοι πλέον έχουν γίνει πολύ μεγάλοι και απαιτούν εκτός από υποδομές και εξοπλισμούς και έμπειρο και επιμορφωμένο αιρετό στελεχιακό προσωπικό.

Δεν είναι δυνατόν οι Αντιδήμαρχοι, οι Αντιπεριφερειάρχες καθώς και οι Πρόεδροι των αυτοδιοικητικών Οργανισμών να μην διαθέτουν στοιχειωδώς γνώσεις οργανωτικές και διοικητικές οι οποίες να έχουν προέλθει από κάποια σύντομη και υποχρεωτική επιμόρφωση.

Στην Καλαμάτα στο πρώην ΤΕΙ υπάρχει το μοναδικό τμήμα Τοπικής Αυτοδιοίκησης σε όλη την Ελλάδα. Εκεί κατά την γνώμη μου πρέπει να λειτουργούν ταχύρυθμα σεμινάρια (1-2 μηνών) για τα στελέχη της Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Αυτό πέρα του αυτοδιοικητικού επιμορφωτικού ενδιαφέροντος θα δημιουργούσε και μια κινητικότητα στην τοπική αγορά.

Η παρακολούθηση αυτών των σεμιναρίων θα έπρεπε να ήταν προαπαιτούμενο για τον καθένα που θα είχε εκλεγεί δημοτικός-περιφερειακός Σύμβουλος και θα εκκαλείτο να αναλάβει θέση Αντιδημάρχου, Αντιπεριφερειάρχη κλπ.

Οι απαιτήσεις των αιρετών διοικητικών θέσεων με την διευρυμένη μορφή που έχουν λάβει τόσο οι καλλικρατικοί Δήμοι όσο και οι αποκεντρωμένες εξουσίες που έχουν μεταφερθεί στις Περιφέρειες απαιτούν ανθρώπους με αυξημένα διοικητικά και οργανωτικά προσόντα.

Σε πολλούς καλλικρατικούς Δήμους αλλά και σε Περιφέρειες τα αναπτυξιακά αποτελέσματα δεν είναι καλά. Αυτό οφείλεται κατά μέγιστο βαθμό στην άγνοια των αιρετών στελεχών που τους είχαν ανατεθεί διοικητικές θέσεις.

Οι διοικητικές-οργανωτικές ανάγκες πλέον στους διευρυμένους Δήμους και στις Περιφέρειες είναι τεράστιες. Καλό θα είναι ο Υπουργός Εσωτερικών στον οποίο υπάγεται η Αυτοδιοίκηση να επιβάλλει την υποχρεωτική επιμόρφωση των στελεχών αυτοδιοίκησης.

Αυτό για να συμβεί πρέπει να δημιουργηθούν σε εξακτινωμένη μορφή σε Πανεπιστήμια της χώρα μας τμήματα Τοπικής Αυτοδιοίκησης όπου από εκεί αφ’ ενός θα αποφοιτούν στελέχη Αυτοδιοίκησης και αφ’ ετέρου υποχρεωτικά σταδιακά θα επιμορφώνονται τα αιρετά στελέχη της Αυτοδιοίκησης.

Κτιριακές υποδομές για να στεγαστούν αυτά τα τμήματα υπάρχουν και ίσως να χρειαστεί να κλείσουν και κάποια άλλα τμήματα των οποίων  οι σπουδές τους είναι ξεπερασμένες και να αντικατασταθούν από τα τμήματα που προανέφερα. Διαφορετικά πολλοί από αυτούς που εκλέγονται και αναλαμβάνουν διοικητικές θέσεις θα προσπαθούν να μάθουν στου «κασίδη το κεφάλι».

ΥΓ1. Όλα τα επαγγέλματα για να τα εξασκήσεις τα σπουδάζεις. Μόνο για το επάγγελμα του πολιτικού δεν υπάρχουν υποχρεωτικές σπουδές. Και μη μου πείτε ότι ο πολιτικός δεν είναι επάγγελμα! Όταν κάποιος μπαίνει νέος στην πολιτική και βγαίνει γέρος σίγουρα είναι επάγγελμα.

ΥΓ2. Οι παρεμβάσεις των κομμάτων με τις κομματικές επιλογές έχουν διεμβολίσει ικανούς χαρισματικούς ανθρώπους. Κατά μέγιστο βαθμό εκλέγονται κομματικά στελέχη με μειωμένα προσόντα, γιατί αυτό εξυπηρετεί τα κόμματα.

Η επιμόρφωση των στελεχών στην ανακυτταρωμένη Τοπική Αυτοδιοίκηση κρίνεται αναγκαία.