Αναλυτική συζήτηση για το ζήτημα των αγροτικών δανείων της πρώην Αγροτικής Τράπεζας είχε ο βουλευτής Μεσσηνίας της ΝΔ Μίλτος Χρυσομάλλης με τον Υπουργό Οικονομικών κ. Χρήστο Σταϊκούρα, με αφορμή τις πρόσφατες διαμαρτυρίες αγροτών για τις οικονομικές απαιτήσεις που εγείρουν δικηγορικά γραφεία, εξ ονόματος των funds που αγόρασαν τα δάνεια τους.

Ο Υπουργός ανέλυσε διεξοδικά στον Μεσσήνιο βουλευτή το ζήτημα της αγοράς των αγροτικών κόκκινων δανείων. Αυτά ανήκουν σε δύο κατηγορίες, όσα από την πρώην Αγροτική Τράπεζα ανήκουν σήμερα στον «εκκαθαριστή» της και όσα από την πρώην Αγροτική Τράπεζα πέρασαν στην Τράπεζα Πειραιώς και από αυτή πωλήθηκαν στις εταιρίες απαιτήσεων (funds). Όπως τόνισε χαρακτηριστικά στον Μίλτο Χρυσομάλλη, δεν υπάρχει, δυστυχώς, κανένα περιθώριο παρέμβασης του κράτους τόσο προς τον εκκαθαριστή, που διέπεται από συγκεκριμένες αρχές όπως έχει καθορίσει η Τράπεζα της Ελλάδος, όσο και στο τρόπο λειτουργίας και τις απαιτήσεις των funds, πέρα απ’ όσα προβλέπονται ήδη στους νόμους 4354/2015 και 4389/2016 και στον Κώδικα Δεοντολογίας Τραπεζών της Τράπεζας της Ελλάδος, που αποτελεί και τον θεσμικό φορέα που εποπτεύει τη λειτουργία των funds, καθώς αποτελούν ιδιωτικούς οργανισμούς.

Αποτελεί αδιαμφισβήτητο γεγονός ότι η επιλογή της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ τo 2015 να επιτρέψει την πώληση των κόκκινων δανείων των τραπεζών στα funds, με μια πρόχειρη νομοθέτηση χωρίς να διασφαλίσει ειδικές κατηγορίες δανείων, όπως αυτά των αγροτών της πρώην Αγροτικής Τράπεζας, αλλά και χωρίς να υιοθετήσει μια βελτιωμένη εκδοχή του αντίστοιχου κυπριακού νόμου 169/2015, οδήγησε στη σημερινή κατάσταση και στα μηδενικά περιθώρια κρατικής παρέμβασης.

«Δυστυχώς, ο Υπουργός Οικονομικών μου έκανε σαφές ότι δεν υπάρχει κανένα περιθώριο κρατικής παρέμβασης στον εκκαθαριστή της πρώην Αγροτικής Τράπεζας αλλά και στον τρόπο που διαχειρίζονται τα funds τα κόκκινα δάνεια που αγόρασαν από τις τράπεζες, καθώς αυτά αποτελούν ιδιωτικούς οργανισμούς. Και αυτό αποτελεί ακόμα μια «επιτυχία» της κυβέρνησης της πρώτης φοράς Αριστερά, που απέδειξε στην πράξη πόσο πολύ ενδιαφέρεται για τον αγροτικό κόσμο και τα δάνεια του. Η Κυβέρνηση της ΝΔ το 2006 φρόντισε να απαγορεύσει νομοθετικά τα πανωτόκια, αλλά τότε η απαγόρευση αφορούσε μια κρατικά ελεγχόμενη τράπεζα. Πλέον, η δυνατότητα αυτή δεν υπάρχει. Σε κάθε όμως περίπτωση οφείλουν τα funds να φροντίσουν να μην επιβαρύνουν περαιτέρω με τις απαιτήσεις τους τη θέση του κάθε δανειολήπτη, όπως ορίζει η νομοθεσία», δήλωσε ο Μίλτος Χρυσομάλλης.

Εφ’ όλης της ύλης συνάντηση για τα αγροτικά ζητήματα της Μεσσηνίας, πραγματοποιήθηκε μεταξύ του βουλευτή Μεσσηνίας Περικλή Μαντά και του νέου υπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων Σπήλιου Λιβανού.

Βασικό θέμα της συνάντησης αποτέλεσε η ανάγκη για καθολική προστασία της ΠΟΠ Ελιάς Καλαμάτας, μετά από την αμφιλεγόμενη απόφαση που πήρε το 2018 ο υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων επί ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ, κ. Βαγγέλης Αποστόλου. Ο κ. Μαντάς είχε τη δυνατότητα να ενημερώσει αναλυτικά τον υπουργό για τις ενστάσεις που εγείρονται λόγω της αυθαίρετης απόφασης να καταχωριστεί το όνομα “Καλαμάτα” ως συνώνυμο της ποικιλίας “Καλαμών”, γεγονός που παραβιάζει τους ευρωπαϊκούς κανόνες για την προστασία των ονομασιών προέλευσης. Επίσης ο βουλευτής ενημέρωσε τον υπουργό για τα σημαντικά εμπορικά πλήγματα που δέχονται τόσο τα ελληνικά προϊόντα ΠΟΠ Ελιάς Καλαμάτας, όσο και οι μικροί παραγωγοί Ελιάς Καλαμών, οι οποίοι βλέπουν σε διεθνές επίπεδο τα προϊόντα τους να εξισώνονται στα μάτια των καταναλωτών, φέροντας το ίδιο όνομα΄(“Kalamata Olives”) με επιτραπέζιες ελιές που παράγονται στην Τουρκία, την Αίγυπτο, τον Καναδά και την Λατινική Αμερική. Παράλληλα ο βουλευτής ενημέρωσε τον υπουργό ότι αυτές τις θέσεις συμμερίζονται τόσο το Περιφερειακό Συμβούλιο Πελοποννήσου, όσο και όλοι οι Δήμαρχοι και οι αρμόδιοι φορείς της Μεσσηνίας. Ο κ. Λιβανός από την πλευρά του σημείωσε ότι το επόμενο διάστημα προγραμματίζεται η πραγματοποίηση διαλόγου με όλες τις ενδιαφερόμενες πλευρές, με στόχο τη χάραξη μιας κοινής στρατηγικής για την προστασία τόσο των προϊόντων, όσο και των παραγωγών.

Το δεύτερο θέμα της συνάντησης αφορούσε στα παλαιά αγροτικά δάνεια από την πρώην Αγροτική Τράπεζα, για τα οποία τα οφειλόμενα ποσά έχουν πενταπλασιαστεί και εξαπλασιαστεί λόγω των τόκων και των προσαυξήσεων. Ο βουλευτής ενημέρωσε τον κ. Λιβανό ότι σε πολλές περιπτώσεις, παρόλο που το αρχικό κεφάλαιο έχει καλυφθεί σε σημαντικό βαθμό, οι οφειλές παραμένουν πολύ υψηλές, ενώ τα δάνεια έχουν εκχωρηθεί προς είσπραξη σε funds, τα οποία με τη σειρά τους επιδιώκουν να εξοφληθούν άμεσα, απειλώντας με κατασχέσεις και πλειστηριασμούς χωραφιών και αγροτικών εκτάσεων. Κατά τον κ. Μαντά, η κυβέρνηση πρέπει να κινητοποιηθεί άμεσα, φροντίζοντας αφενός να θεσπισθούν ανώτατα όρια για τις οφειλές και αφετέρου να εκπονηθεί ένα ολοκληρωμένο και ρεαλιστικό πρόγραμμα αποπληρωμών που θα ξαναδώσει ανάσα και προοπτική στους αγρότες. Ο υπουργός αναγνώρισε ότι το ζήτημα είναι ιδιαίτερα σημαντικό για πολλούς παραγωγούς και δεσμεύθηκε να εξετάσει τα περιθώρια παρέμβασης που μπορεί να έχει η πολιτεία, σε συνεργασία με το υπουργείο Οικονομικών.

Το επόμενο ζήτημα που συζητήθηκε αφορούσε στις εισαγωγές πατάτας που πραγματοποιούνται κάθε έτος. Οι εισαγωγές αυτές κατά κύριο λόγο προέρχονται από την Αίγυπτο και ο κ. Μαντάς ζήτησε από τον υπουργό να υπάρξει ενδελεχής και αξιόπιστος έλεγχος της διαδικασίας. Επίσης είναι σημαντικό οι υπηρεσίες του υπουργείου να βρίσκονται σε εγρήγορση, με στόχο είτε να περιοριστούν, είτε να αποφευχθούν καθολικά, τυχόν παράνομες ελληνοποιήσεις, ενόψει ειδικά της έναρξης της νέας περιόδου συγκομιδής. Από την πλευρά του ο υπουργός σημείωσε ότι οι μηχανισμοί του υπουργείου βρίσκονται σε ετοιμότητα προκειμένου να διασφαλιστεί η τήρηση της νομιμότητας, ενώ αποτρεπτικά αναμένεται να λειτουργήσει και το νέο αυστηρότερο πλαίσιο που έχει ήδη ψηφιστεί με πρόσφατο νομοθέτημα του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων.

Τέταρτο θέμα της συνάντησης αποτέλεσε η εκπόνηση του σχεδίου για την αναδιάρθρωση των συκεώνων της Μεσσηνίας. Ο κ. Μαντάς εξήγησε στον κ. Λιβανό τη μεγάλη αναγκαιότητα που υπάρχει για ένα ρεαλιστικό και ολοκληρωμένο πρόγραμμα αναδιάρθρωσης και ζήτησε ενημέρωση αναφορικά με τον προγραμματισμό που ακολουθεί το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων για το θέμα. Ο κ. Λιβανός σημείωσε ότι είναι ενήμερος για την εκκρεμότητα αυτή και ότι το υπουργείο προσανατολίζεται στην ένταξη του συγκεκριμένου σχεδίου στο Ταμείο Ανάκαμψης, στο οποίο καταβάλλονται προσπάθειες να ενταχθεί ως προϊόν και η μεσσηνιακή σταφίδα.

Η συζήτηση μεταξύ των δύο ανδρών συνεχίστηκε γύρω από την ανάγκη να δοθούν αποζημιώσεις στους μεσσήνιους κτηνοτρόφους, που τους τελευταίους μήνες έχασαν πολλά ζώα από καταρροϊκό πυρετό. Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΔΑΟΚ Μεσσηνίας που προσκόμισε ο βουλευτής στον υπουργό, από τα περίπου 4.000 ζώα ασθένησαν περίπου 800 και ψόφησαν περίπου 300, ενώ σε κάποιες περιπτώσεις ορισμένοι κτηνοτρόφοι είχαν πολύ μεγάλες απώλειες. Ο κ. Μαντάς σημείωσε στον υπουργό ότι εφόσον υπάρξει μέριμνα του υπουργείου, με σχετικά λίγα χρήματα, μπορεί να δοθεί μια σημαντική ανακούφιση σε κτηνοτρόφους που έχουν πληγεί ιδιαίτερα από το φαινόμενο αυτό. Ο κ. Λιβανός δεσμεύθηκε αφενός να διερευνήσει περαιτέρω το θέμα με τις αρμόδιες υπηρεσίες του υπουργείου για χορήγηση ενίσχυσης στους πληγέντες, ωστόσο τα περιθώρια είναι ιδιαίτερα στενά αφού η συγκεκριμένη ασθένεια δεν καλύπτεται από τον ΕΛΓΑ.

Έκτο θέμα της συνάντησης αποτέλεσε η ανάγκη για αύξηση του προϋπολογισμού για τη δακοκτονία στη Μεσσηνία. Παρά το γεγονός ότι το συγκεκριμένο ζήτημα δεν αποτελεί άμεση αρμοδιότητα του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, αλλά του υπουργείου Εσωτερικών και της Περιφέρειας Πελοποννήσου, ο κ. Μαντάς ζήτησε τη συνδρομή του κ. Λιβανού, ώστε να υπάρξει θετική κατάληξη. Ειδικότερα συζητήθηκε η προτεραιότητα που πρέπει να δοθεί στο συγκεκριμένο πρόγραμμα προκειμένου να προληφθεί μια έξαρση της ασθένειας, ενδεχόμενο που μπορεί να οδηγήσει σε σημαντικά προβλήματα στις ελαιοκαλλιέργειες του νομού.

Τέλος, τελευταίο θέμα στην ατζέντα των δύο ανδρών αποτέλεσε η παροχή κρατικών ενισχύσεων λόγω της πανδημίας σε ελαιοπαραγωγούς, οι οποίοι όμως έχουν εξαιρεθεί έως σήμερα από την κρατική στήριξη. Όπως τόνισε ο κ. Μαντάς, είναι σημαντικό η πολιτεία να αναγνωρίσει έμπρακτα ότι το πλέγμα των ενισχύσεων πρέπει να επεκταθεί ώστε να καλύψει περισσότερες περιπτώσεις όπου υπάρχει διαπιστωμένα σημαντική απώλεια εισοδήματος, ενώ ο κ. Λιβανός σημείωσε από την πλευρά του ότι το ζήτημα αυτό βρίσκεται σε επεξεργασία από τα στελέχη του υπουργείου. Κλείνοντας ευχαρίστησε τον κ. Μαντά για την πολύ χρήσιμη και εποικοδομητική τους συνεργασία και δεσμεύθηκε να μεριμνήσει για όλα τα θέματα που συζητήθηκαν.

Άμεση ήταν η ανταπόκριση του βουλευτή Μεσσηνίας Περικλή Μαντά και η στήριξη που παρείχε στους αγρότες, αναφορικά με το ζήτημα που έχει ανακύψει για τα παλαιά αγροτικά δάνεια της πρώην Αγροτικής Τράπεζας.

Σε σχετική ερώτηση προς τον υπουργό Οικονομικών που κατέθεσε στη Βουλή, ο κ. Μαντάς αναφέρεται στη μεγάλη και άδικη επιβάρυνση του αγροτικού κόσμου από τις υποχρεώσεις που απορρέουν από παλαιά αγροτικά δάνεια που είχαν συναφθεί με την πρώην Αγροτική Τράπεζα και βρίσκονται σήμερα στα χέρια ξένων funds. Παράλληλα σημειώνει ότι «παρόλο που έχει ήδη καλυφθεί σε σημαντικό βαθμό το ποσό που αντιστοιχεί στο κεφάλαιο που αρχικά χορηγήθηκε, λόγω τόκων και προσαυξήσεων οι οφειλές έχουν εκτοξευθεί και λειτουργούν ως μια μόνιμη θηλιά στο λαιμό των παραγωγών, ενώ τα ποσά που ζητούνται φθάνουν μέχρι 5-6 φορές το ποσό του αρχικού κεφαλαίου». Η κατάσταση αυτή, σε συνδυασμό με τις ιδιαίτερα χαμηλές τιμές αρκετών αγροτικών προϊόντων τα τελευταία χρόνια, έχει οδηγήσει πολλούς από τους παραγωγούς να ανταπεξέρχονται οριακά στις οικονομικές τους υποχρεώσεις, με αποτέλεσμα οι δανειακές οφειλές από εκείνα τα δάνεια να αυξάνονται ανεξέλεγκτα και να αποτελούν διαχρονική απειλή για τις αγροτικές περιουσίες.

Ταυτόχρονα, όπως σημειώνει ο βουλευτής, «τα funds επιδιώκουν πλέον να εισπράξουν άμεσα τα οφειλόμενα ποσά, παρά τις δυσκολίες λόγω της πανδημίας». Έτσι «οι οχλήσεις των αγροτών από δικηγορικά γραφεία και εισπρακτικές εταιρείες είναι μόνιμες, ενώ σε κάθε περίπτωση υφίσταται το ενδεχόμενο κατασχέσεων και πλειστηριασμών για χωράφια και αγροτικές εκτάσεις». Σύμφωνα με τον κ. Μαντά, μια τέτοια εξέλιξη «θα είχε καταστροφικά αποτελέσματα τόσο για τους ίδιους τους αγρότες και τις οικογένειές τους, όσο και για τις τοπικές κοινωνίες αλλά και για το συνολικό μέλλον του πρωτογενή τομέα στη χώρα μας».

Κλείνοντας την ερώτησή του ο Μεσσήνιος βουλευτής, ζητά από την κυβέρνηση να σταθεί στο πλευρό των αγροτών που δοκιμάζονται, αφενός θέτοντας ανώτατα όρια στα ποσά που μπορούν να ζητηθούν και αφετέρου εκπονώντας ένα ολοκληρωμένο και εξειδικευμένο σχέδιο αποπληρωμής αγροτικών χρεών και οφειλών, κάτι που σίγουρα θα δώσει μια σημαντική ανάσα σε ολόκληρο τον αγροτικό τομέα.

Ακολουθεί το πλήρες κείμενο της Ερώτησης:

Αθήνα, 17/02/2021

ΕΡΩΤΗΣΗ

Θέμα: «Παλαιά αγροτικά δάνεια: μόνιμη θηλιά στον λαιμό των αγροτών»

Αξιότιμε κύριε υπουργέ,

Μεγάλη αναστάτωση έχει προκληθεί το τελευταίο διάστημα στον αγροτικό κόσμο, τόσο της Μεσσηνίας όσο και ολόκληρης της χώρας, με αφορμή παλαιές οφειλές και δάνεια προς την πρώην Αγροτική Τράπεζα. Πρόκειται για ένα σημαντικό ζήτημα, το οποίο ειδικά αυτή την περίοδο της πανδημίας, επιβαρύνει σε πολύ μεγάλο βαθμό τα οικονομικά του πρωτογενή τομέα, ενώ σε πολλές περιπτώσεις απειλούνται ακόμα και οι ίδιες οι αγροτικές περιουσίες.

Όπως αναφέρουν πολλοί αγρότες, το ζήτημα αφορά σε δάνεια που έχουν συνάψει πριν από αρκετά χρόνια, κυρίως μέσω της πρώην Αγροτικής Τράπεζας. Παρόλο που έχει ήδη καλυφθεί σε σημαντικό βαθμό το ποσό που αντιστοιχεί στο κεφάλαιο που αρχικά χορηγήθηκε, λόγω τόκων και προσαυξήσεων οι οφειλές έχουν εκτοξευθεί και λειτουργούν ως μια μόνιμη θηλιά στο λαιμό των παραγωγών, ενώ τα ποσά που ζητούνται φθάνουν μέχρι 5 – 6 φορές το ποσό του αρχικού κεφαλαίου. Είναι γεγονός επίσης ότι εδώ και αρκετά χρόνια ένα μεγάλο μέρος του αγροτικού κόσμου διαμαρτύρεται για τις ιδιαίτερα χαμηλές τιμές που πουλά τα προϊόντα του, με αποτέλεσμα σε αρκετές περιπτώσεις να μην διασφαλίζονται ούτε καν τα απαραίτητα προς το ζην, πόσο μάλλον να υπάρχουν οι συνθήκες για μόνιμη και διαχρονική συνέπεια απέναντι στο σύνολο των οικονομικών υποχρεώσεων.

Το τελευταίο διάστημα η κατάσταση έχει επιβαρυνθεί σημαντικά, δεδομένου ότι πολλά από τα δάνεια αυτά φαίνεται να έχουν δοθεί σε ξένα funds που επιδιώκουν πλέον να εισπράξουν άμεσα τα οφειλόμενα ποσά, παρά τις δυσκολίες και τις ιδιαίτερες συνθήκες λόγω της πανδημίας. Είναι χαρακτηριστικό άλλωστε ότι οι οχλήσεις των αγροτών από δικηγορικά γραφεία και εισπρακτικές εταιρείες είναι μόνιμες τον τελευταίο καιρό, ενώ σε κάθε περίπτωση υφίσταται το ενδεχόμενο κατασχέσεων και πλειστηριασμών για χωράφια και αγροτικές εκτάσεις. Είναι προφανές ότι μια τέτοια εξέλιξη θα είχε καταστροφικά αποτελέσματα τόσο για τους ίδιους τους αγρότες και τις οικογένειές τους, όσο και για τις τοπικές κοινωνίες αλλά και για το συνολικό μέλλον του πρωτογενή τομέα στη χώρα μας τα επόμενα χρόνια.

Σε αυτό το πλαίσιο είναι απαραίτητο η κυβέρνηση να σταθεί στο πλευρό του αγροτικού κόσμου, εξαντλώντας κάθε περιθώριο νομοθετικών παρεμβάσεων. Είναι σημαντικό αφενός να τεθούν ανώτατα όρια στα ποσά που μπορούν να αναζητηθούν, αλλά και αφετέρου να θεσπιστεί ένα εξειδικευμένο σχέδιο αποπληρωμής χρεών για τους αγρότες, λαμβάνοντας υπόψη τις ιδιαιτερότητες του πρωτογενή τομέα και δίνοντας ανάσα σε χιλιάδες νοικοκυριά που είναι αντιμέτωπα με το φάσμα της χρεοκοπίας.

Κατόπιν των ανωτέρω, ερωτάσθε:

1. Ποιος είναι ο σχεδιασμός της κυβέρνησης όσον αφορά στην αποπληρωμή των αγροτικών δανείων και οφειλών της πρώην Αγροτικής Τράπεζας;

2. Εντάσσεται στην κυβερνητική πολιτική η θέσπιση ανώτατου ορίου οφειλών, στα πρότυπα παλαιότερης νομοθετικής παρέμβασης;

3. Εξετάζει η κυβέρνηση την ανάπτυξη ενός νέου, εξειδικευμένου πλαισίου αποπληρωμής παλαιών αγροτικών δανείων, ώστε να δοθεί ένας ρεαλιστικός οδικός χάρτης για την οριστική ανακούφιση του αγροτικού κόσμου;