«Η ευφυΐα ενός ανθρώπου μετριέται με τη δόση του χιούμορ που είναι ικανός να χρησιμοποιήσει.» – Φ. Νίτσε

Ο Νίτσε μίλησε επανειλημμένα για τη σπουδαιότητα του χιούμορ, το οποίο έβλεπε σαν σανίδα σωτηρίας από τις πίκρες που μας φέρνει η ζωή.

«Ο άνθρωπος σε όλο τον κόσμο υποφέρει τρομερά τόσο που αναγκάσθηκε να επινοήσει το γέλιο».

Κι έφτασε ακόμα και να αμφισβητήσει κάθε διαβεβαίωση που παρουσιαζόταν ενδεδυμένη με υπερβολική σοβαρότητα: «Θα έπρεπε να ονομάζουμε ψεύτικη κάθε αλήθεια που δεν συνοδεύεται τουλάχιστον από ένα χαμόγελο».

Ας δούμε και τα θεραπευτικά οφέλη του γέλιου, όπως διατείνεται η ιατρική:

– Ενεργεί σαν αναισθητικό κατά του πόνου.

– Βελτιώνει το κυκλοφορικό σύστημα και ρυθμίζει την πίεση του αίματος.

– Είναι αεροβική άσκηση: 5 λεπτά γέλιου ισοδυναμούν με 45 λεπτά ελαφριάς άσκησης.

– Αποφορτίζει τα όργανα.

– Ενισχύει τις άμυνες και προλαβαίνει ασθένειες.

– Μειώνει το στρες και την κόπωση.

– Απελευθερώνει ενδορφίνες: ορμόνες της ευτυχίας.

– Προκαλεί μυϊκή χαλάρωση και ευεξία.

– Βοηθάει ώστε τα προβλήματα να απαλύνονται.

Άλλαν Πέρσυ, Νίτσε: 99 μαθήματα καθημερινής φιλοσοφίας, Εκδόσεις Πατάκη

Πηγή: www.newsone.gr

«Δεν είναι η έλλειψη αγάπης, αλλά η έλλειψη φιλίας που κάνει έναν γάμο δυστυχισμένο». Αυτό το απόφθεγμα ανήκει στον Γερμανό φιλόσοφο Φρίντριχ Νίτσε.

Αμετανόητος εργένης μέχρι το τέλος της ζωής του, ο Νίτσε μίλησε για πολλά φιλοσοφικά θέματα δίνοντας το έναυσμα για την προσωπική εσωτερική αναζήτηση του κάθε ανθρώπου. Και παρόλο που ο ίδιος δεν παντρεύτηκε ποτέ, η άποψη του για τον γάμο ήταν πολύ συγκεκριμένη.

Ο γάμος δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς τη φιλία! Συγκεκριμένα, ο Νίτσε πιστεύει πως η φιλία είναι η υψηλότερη μορφή αγάπης και πως οι καλοί φίλοι εμπνέουν ο ένας τον άλλον. Το ίδιο ισχύει και στην περίπτωση του γάμου.

Ο Νίτσε φαίνεται ακατάλληλος να προσφέρει συμβουλές για σχέσεις σε οποιονδήποτε. Από κάθε άποψη είχε μια μοναδικά καταστροφική ερωτική ζωή. Αρκετές από τις προτάσεις γάμου του απορρίφθηκαν και ο ίδιος έφυγε από τη ζωή, μοναχικός και παράφρων. Όμως, παρά τις τραγικές προσωπικές του συνθήκες, η εξαιρετικά πρωτότυπη σκέψη του Νίτσε είχε τεράστιο αντίκτυπο στις επόμενες γενιές φιλοσόφων.

Η ιδανική γυναίκα

Τι γίνεται όμως, όταν μιλάμε για την ιδανική σχέση; Και πιο συγκεκριμένα, για την ιδανική γυναίκα; Υπάρχει; Και πώς μπορείτε να την ξεχωρίσετε;

Ο έρωτας και οι σχέσεις είναι από τα θέματα που έχουν απασχολήσει όλους τους φιλοσόφους, συγγραφείς και ποιητές ανά τα χρόνια. Ο Νίτσε, ένας από τους σημαντικότερους φιλοσόφους θεωρούσε πως το θεμέλιο ενός ευτυχισμένου γάμου είναι η φιλία.

Το σεξ, αντίθετα, δημιουργεί επιπλοκές, επειδή μια σχέση που βασίζεται σε ρομαντικά συναισθήματα είναι απίθανο να αντέξει μια ζωή. Επιπλέον, οι οντολογικές διαφορές μεταξύ ανδρών και γυναικών τείνουν να μετατρέπουν τον έρωτα σε πόλεμο. Προκειμένου να ξεπεραστούν τα παιχνίδια εξουσίας στην αρένα του έρωτα, ο Νίτσε καλεί τους εραστές να γίνουν μεγάλοι φίλοι.

Έτσι, ο φιλόσοφος θέτει 3 βασικά ερωτήματα που μπορείτε να κάνετε στον εαυτό σας ώστε να καταλάβετε εάν η σύντροφό σας είναι η ιδανική γυναίκα για εσάς.

Είναι η σύντροφός σας μια καλή φίλη γενικά;

Η πρώτη συμβουλή για να σιγουρευτείτε πως η σύντροφός είναι η ιδανική γυναίκα είναι να «ελέγξετε» εάν έχει χρόνιες φιλίες στις οποίες παραμένει «πιστή». Ο Νίτσε θαυμάζει το αρχαιοελληνικό ιδεώδες της φιλίας μεταξύ των ανθρώπων και συμφωνεί με τον Αριστοτέλη ότι οι μεγάλοι φίλοι μπορούν να εμπνέουν ο ένας τον άλλον. Έτσι, θεωρεί πως για να γίνει κάποια η ιδανική σύντροφος, θα πρέπει πρώτα να είναι ιδανική φίλη.

Η συμβουλή του φιλοσόφου είναι πως εάν η γυναίκα που βγαίνετε, έχει μακροχρόνιες φιλίες τότε έχει περισσότερες πιθανότητες να γίνει η τέλεια σύντροφος. Εάν είναι αποκομμένη από όλους, τότε μάλλον κάτι πάει λάθος.

«Ο καλύτερος φίλος θα αποκτήσει και την καλύτερη σύντροφο, γιατί ένας καλός γάμος βασίζεται πάνω στο… ταλέντο της φιλίας». 

 Υπάρχει αμοιβαίος θαυμασμός;

Όπως αναφέραμε ήδη, ο Νίτσε πίστευε στο ιδεώδες της φιλίας του Αριστοτέλη. Η πραγματική φιλία δεν βασιζόταν αποκλειστικά στο αμοιβαίο όφελος ή στην απόλαυση. Ο σπουδαιότερος τύπος φιλίας πρέπει να ενσωματώνει την αμοιβαία έμπνευση. Οι αληθινοί φίλοι βοηθούν ο ένας τον άλλον μέσω μιας «κοινής ανώτερης δίψας για την πραγματοποίηση του ιδανικού χαρακτήρα». Ο Νίτσε πίστευε ότι αυτός ο τύπος φιλίας αποτελούσε την ιδανική βάση για μια διαρκή σχέση.

Όταν θαυμάζετε τον άνθρωπό σας, βελτιώνετε παράλληλα τον εαυτό σας και να γίνεστε καλύτεροι. Σύμφωνα με τον Νίτσε, η ιδανική σύντροφος πρέπει να σας κάνει να αισθάνεστε αυτοπεποίθηση και δημιουργικότητα.

 Θα απολαμβάνετε τη συζήτηση μαζί της ακόμη και μετά από πολλά χρόνια;

Όταν βρίσκεστε στην αρχή μιας σχέσης όλα είναι υπέροχα. Ο χρόνος περνάει σαν νερό μιλώντας με τη σύντροφό σας για ώρες. Και πώς να μη μιλάτε; Στην αρχή της σχέσης έχετε τόσα πολλά να πείτε ώστε να γνωρίσετε τον άνθρωπό σας και να έρθετε πιο κοντά.

Τι γίνεται όμως, όταν περάσουν τα χρόνια; Σύμφωνα με τον Νίτσε, το πάθος που έχετε στην αρχή μειώνεται με την πάροδο των χρόνων. Έτσι, το πιο σημαντικό για τον φιλόσοφο είναι να μπορείτε να συζητάτε για ουσιαστικά θέματα και μέσα από τη συζήτηση να προκύπτουν ποιοτικά συμπεράσματα. Εάν αυτό συμβεί, τότε είστε σε πολύ καλό δρόμο.

Σύμφωνα με τον Νίτσε, ο γάμος είναι μια μακρά συνομιλία. Άρα, το πιο σημαντικό είναι να μπορείτε να κάνετε εποικοδομητικές συζητήσεις όσα χρόνια και εάν είστε μαζί.

ΠΗΓΗ

Με αφορμή την εορτή του αγίου Διονυσίου Αρεοπαγίτη θα γινόταν μία πολύ καλή συζήτηση μεταξύ των παραπάνω προσώπων. Αφορμή η μνήμη του αγίου Διονυσίου Αρεοπαγίτου στις 3 Οκτωβρίου.  

Ο Διονύσιος Αρεοπαγίτης θίγει ένα ζήτημα, αυτό του προσώπου του Θεού (Περί θείων ονομάτων). Σημειώνει, αναφερόμενος στον Θεό: ‘’Την θεαρχική λοιπόν υπερουσιότητα πρέπει να την υμνούμε ως υπεροχικώς στερημένη κάθε έξεως, κινήσεως, ζωής, φαντασίας, γνώμης, ονόματος, λόγου, διάνοιας, νοήσεως, ουσίας, στάσεως, εδραιώσεως, ενώσεως, πέρατος, απειρίας, όλων δηλαδή όσα είναι όντα’’. Ο Διονύσιος με τα λόγια αυτά θέτει απαγορευτικό στον ανθρωπομορφισμό του Θεού και σε κάθε ειδωλοποίηση Του, καταστάσεις που αντικειμενοποιούν τον Θεό. Στο παραπάνω έργο του προσδιορίζει τον τρόπο προσέγγισης του ονόματος του Θεού. Αφού απορρίπτει κάθε είδους πειστικό επιχείρημα, θα μας πει πως ‘’… προς τις άρρητες και άγνωστες αλήθειες συναπτόμαστε αρρήτως και αγνώστως’’. Η αγνωσία θα μας δείξει τον Θεό. Η κατάφαση στην άρνηση του Θεού. Ναι, ‘’Θεός δεν υπάρχει’’. Αυτή είναι η αποφατική οδός του Αρεοπαγίτη, Μαξίμου Ομολογητού και άλλων Πατέρων. Δεν μπορούμε να μιλήσουμε για ύπαρξη του Θεού, αφού στον Θεό ταιριάζει το ‘’μη είναι’’, θα πει ο όσιος Μάξιμος Ομολογητής.

Τον λόγο παίρνει ο Νίτσε, που στρίβοντας το μουστάκι του σκέφτεται πως βρίσκει παρηγοριά και αναπαύεται στη σκέψη του Διονυσίου Αρεοπαγίτου. Ο Νίτσε, που είχε σχηματίσει μέσα του μία «παραποιημένη έννοια περί Θεού», όπως σημειώνει στον «Αντίχριστο», είχε γνωρίσει έναν Θεό – είδωλο. Αυτόν τον Θεό δεν τον ήθελε ο Νίτσε. Γι’ αυτό και ασκεί κριτική στον προτεσταντισμό. Όταν μάλιστα μίλησε για τον θάνατο του Θεού, δεν χειροκροτούσε για μία τέτοια διαπίστωση. Πενθούσε και κατηγορούσε όσους αλλοιώνουν την εικόνα του Θεού, λέγοντας τους με κατηγορηματικό τρόπο: ‘’Τον σκοτώσαμε – εσείς κι εγώ! Όλοι είμαστε δολοφόνοι του!’’.

Στην κουβέντα μπαίνει ο Νίκος Καζαντζάκης. Αφήνει στο τραπέζι την Ασκητική. Σίγουρα, ο τίτλος θα προσέλκυε το ενδιαφέρον του Διονυσίου. Με λίγα λόγια λέει και στους δύο, αυτό που γράφει στην αρχή του έργου του. Salvatores Dei. Είμαστε οι σωτήρες του Θεού. Εμείς θα σώσουμε τον Θεό! Δεν είναι απλά τα λόγια του ποιητή. Έχει βάθος ο λόγος του, τόσο που πολλοί χριστιανοί δεν έχουν υποψιαστεί ποτέ. Και λέει ξανά: ‘’Ο Θεός μας δεν είναι ένας αφηρημένος στοχασμός, μια λογική ανάγκη, ένα αρμονικό αψηλό οικοδόμημα από συλλογισμούς και φαντασίες’’. Πράγματι, όλοι μας ευθυνόμαστε για το ποια αλήθεια για τον Θεό θα σώσουμε. Αν τον παρουσιάσουμε ως τιμωρό, ως ιδέα, τότε δεν γινόμαστε οι σωτήρες του, αλλά οι διώκτες και δικαστές Του.

Οι άνθρωποι πως ενεργούν σήμερα; Οι ενέργειες τους πολλές φορές εξαρτούνται από τον τρόπο με τον οποίο έχουν προσεγγίσει και αντιληφθεί τον Θεό. Αν δεν διαφυλαχθεί η αλήθεια των πραγμάτων, πώς θα σωθεί ο άνθρωπος; Γι’ αυτό λέει ο Καζαντζάκης πως ‘’δεν μπορούμε να σωθούμε, αν αυτός δεν σωθεί’’. Το στυγνότερο έγκλημα γίνεται εντός της Εκκλησίας. Από εκείνους τους ανθρώπους που έχουν οικειοποιηθεί το πρόσωπο του Θεού. Δεν ζημιώνεται ο Θεός έτσι. Ζημιώνονται όσοι του προσάπτουν απωθημένα και ανασφάλειες. Για παράδειγμα, ένας χριστιανός που έχει επηρεαστεί από τον προτεσταντισμό (όπως συμβαίνει με τις χριστιανικές αδελφότητες) θα μιλήσει για έναν Θεό τιμωρό. Αυτός ο χριστιανός αναζητά να βρει στους άλλους τις αμαρτίες και τα παραπτώματα τους. Γι’ αυτόν ο Θεός τιμωρεί.

Δυστυχώς το μεγαλύτερο αμάρτημα είναι ο καταποντισμός του προσώπου του Θεού. Να πέσει το θείο πρόσωπο στα γήινα και κοσμικά χαρακτηριστικά και να ερμηνευθεί με προσωπικές ανασφάλειες. Ένας ακόμη Θεός παραδομένος στα χέρια εκείνων των χριστιανών που αντικρίζουν παντού το κακό και την αμαρτία. Ένας Θεός ξένος προς τη χαρά και αλήθεια του ευαγγελίου. Τι τον θες έναν τέτοιο Θεό; Σαν να μην σαρκώθηκε ποτέ. Ο άγιος Διονύσιος σηκώνεται από το τραπέζι. Και μαζί του ο Νίτσε και ο Καζαντζάκης. Έχουν ήδη συμφωνήσει. Δεν έχουν ανάγκη όλους εμάς που επιμένουμε σε πολλαπλές θεοκτονίες. Ναι, ‘’ο Θεός είναι νεκρός. Εμείς τον σκοτώσαμε’’. Συμφωνούν και οι δύο και πάλι με τον Νίτσε..

Πρεσβύτερος Ηρακλής Φίλιος (βαλκανιολόγος, θεολόγος)

Κληρικός Ι.Μ. Σταγών & Μετεώρων