Την περασμένη Κυριακή (2/7ου) οι φυσιολάτρες του Συλλόγου Πεζοπόρων και Ορειβατών Καλαμάτας ”Ο Ευκλής” συμμετείχαν στην πρώτη πεζοπορική ξενάγηση στα Μεσογειακά Μονοπάτια Μηναγίων στους Κάτω Αμπελόκηπους, που διοργάνωσε με απόλυτη επιτυχία το Ινστιτούτο Πολιτισμού Μεσσηνίας.

Οι πάνω από εξήντα πεζοπόροι από την Καλαμάτα και από τις γύρω περιοχές της Νότιας Μεσσηνίας ευχαριστούν θερμά το Ινστιτούτο Πολιτισμού Μεσσηνίας, τον οδηγό τους Δημοσθένη Κορδό, τους φιλόξενους ντόπιους κατοίκους, καθώς και όσους βοήθησαν εθελοντικά για τον καθαρισμό των μονοπατιών.

Επόμενη ορειβατική εξόρμηση του ”Ευκλή” είναι το προσεχές (8-9-10/7ου) κατασκηνωτικό τριήμερο στον Σμόλικα (2637 μ.) και στην Δρακόλιμνη Λύγκα (2160 μ.).

Στο πλαίσιο της ολοκλήρωσης του δικτύου Μεσογειακών Μονοπατιών Μηναγίων και της προσπάθειας προστασίας και ανάδειξης των περιβαλλοντικών και πολιτισμικών πόρων της περιοχής των Κάτω Αμπελοκήπων, που χαρακτηρίζεται από σπάνια βιοποικιλότητα και ιδιαίτερους μεσογειακούς οικοτόπους, πρόσφατα ολοκληρώθηκε ο καθαρισμός στο νέο Φραγκικό Μονοπάτι Πευκοδάσους, ενώ έγιναν χρωματικές σημάνσεις κατεύθυνσης της διαδρομής και πλέον είναι επισκέψιμο.

Πρόκειται για γραμμική πεζοπορική διαδρομή, μήκους 5,5  Km (περίπου 2 ώρες), που ξεκινάει από τον ιστορικό οικισμό των Κάτω Αμπελοκήπων και καταλήγει στο φραγκικό κάστρο Molines.  Σε σχέση με τα ενδιαφέροντα στοιχεία της εν λόγω διαδρομής, ο πεζοπόρος στην αφετηρία του μονοπατιού και εντός των ορίων του οικισμού των Κάτω Αμπελοκήπων μπορεί να δει, το ιστορικό διατηρητέο δημοτικό σχολείο που αποτέλεσε Αρχηγείο Εθνικής Αντίστασης Νότιας Μεσσηνίας κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου πολέμου, το πρώτο Πάρκο Ελληνικής Επανάστασης στην Ελλάδα που εγκαινιάστηκε πρόσφατα και ένα μεσαιωνικό οχυρό (Καμάρες).  Επίσης, στην είσοδο του οικισμού μπορεί να θαυμάσει τα 3 μνημειακά δέντρα (ελιά, πρίνος, λυγαριά) του Δικτύου Αιωνόβιων Δέντρων Ελληνικής Επανάστασης (υποψήφιο προς ένταξη στο Εθνικό Ευρετήριο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO) και μεταξύ αυτών την γηραιότερη λυγαριά της Ελλάδας.

Ακολούθως, 600 μέτρα από την αφετηρία του εν λόγω μονοπατιού, ο πεζοπόρος, κάνοντας μια μικρή παράκαμψη 200 μέτρων, μπορεί να δει την ιστορική «Σπηλιά Βάγια» που αποτέλεσε καταφύγιο ανταρτών κατά την περίοδο του εμφυλίου πολέμου.  Στη συνέχεια, στο 1,7 Km της διαδρομής, ο πεζοπόρος θα βρεθεί στον ιστορικό τόπο όπου έλαβε χώρα η πρώτη πολεμική αντίσταση των Ελλήνων έναντι των Τουρκοαιγυπτίων κατά το έτος 1825 και η οποία πρόσφατα χαρακτηρίστηκε Δημόσια Εορτή τοπικής σημασίας με απόφαση της Προεδρίας της Ελληνικής Δημοκρατίας (Μάχη Κάτω Μηναγίων).  Στο εν λόγω σημείο έχει τοποθετηθεί πινακίδα ενημέρωσης σχετικά με το ιστορικό της μάχης από το Δήμο Πύλου – Νέστορος.

Στη συνέχεια, στα 2,7 Km της διαδρομής, ο πεζοπόρος θα δει το εντυπωσιακό αιωνόβιο πεύκο που έχει ενταχθεί στο Δίκτυο Αιωνόβιων Δέντρων Ελληνικής Επανάστασης και έχει σημανθεί με ειδική επετειακή ετικέτα, ενώ ακολούθως εισέρχεται στο μοναδικό αυτοφυές μεσογειακό δάσος πεύκης της Νότιας Μεσσηνίας, που αποτελεί μια χαρακτηριστική περίπτωση δάσους που διηγείται ιστορίες από την Ελληνική Επανάσταση και την περίοδο της κατοχής.  Έτσι, κατά μήκος του πευκοδάσους, στα 3,5 Km της διαδρομής, μεταξύ των υδρόμυλων Κυριαζόπουλου ανατολικά (που θα καθαρισθούν σύντομα) και του πευκόφυτου λόφου «Σουγλερό» δυτικά, το 1943 είχε κατασκευασθεί μια μυστική «καλύβα ελευθερίας», εντός της οποίας συντάσσονταν δελτίο τύπου με γραφομηχανή με τα ευρωπαϊκά αντιστασιακά νέα (μέσω κρυφού ραδιοφώνου) και το οποίο με απόλυτη μυστικότητα μοιραζόταν σε όλους τους οικισμούς της ευρύτερης περιοχής.

Ακολούθως, στα 3,8 Km της πεζοπορικής διαδρομής ο πεζοπόρος συναντά το Πευκόρεμα (αρχικός κλάδος του ποταμού Μηναγιώτικου) ανάμεσα σε ένα εντυπωσιακό τοπίο μεσογειακού πευκοδάσους.  Στη συνέχεια, το μονοπάτι εισέρχεται σε πυκνή εντυπωσιακή δενδρώδης βλάστηση, ενώ η πεζοπορική διαδρομή καταλήγει στην κορυφή επιβλητικού φυσικού οχυρού λόφου με συστοιχία βράχων (Βγενόβραχος) που βρίσκονται τα ερείπια του φραγκικού κάστρου «Molines» με την εντυπωσιακή θέα.

Τέλος, αξίζει να σημειωθεί ότι, πρόσφατα ο Δήμος Πύλου-Νέστορος χρηματοδότησε την χαρτογράφηση των Μεσογειακών Μονοπατιών Μηναγίων και έτσι στην είσοδο του οικισμού των Κάτω Αμπελοκήπων έχουν τοποθετηθεί ειδικές πινακίδες υποδοχής με σχετικούς χάρτες και πληροφοριακά στοιχεία τόσο για το Φραγκικό Μονοπάτι Πευκοδάσους όσο και για τα υπόλοιπα μονοπάτια του εν λόγω δικτύου.  Στη βάση αυτών, σύντομα θα οργανωθεί πεζοπορική ξενάγηση από το Ινστιτούτο Πολιτισμού Μεσσηνίας, ώστε όλοι να γνωρίσουν μια από τις πιο όμορφες πεζοπορικές διαδρομές της Πελοποννήσου και να ενημερωθούν για την βιοποικιλότητα, την ιστορία και τον πολιτισμό της περιοχής.

Άκρως σημαντική και ενδιαφέρουσα για την προβολή και την ανάδειξη σε διεθνές πλέον επίπεδο του νέου Μονοπατιού Μηναγιώτικου Natura 2000 καθώς και των περιοχών του Δήμου Πύλου Νέστορος της Νότιας Μεσσηνίας που περιβάλει, είναι η απεικόνισή του στον νέο θεματικό πεζοπορικό χάρτη του Ελληνικού Οργανισμού Τουρισμού (ΕΟΤ) που δημιουργήθηκε από τον οργανισμό Ανάβαση (χαρτογραφικός συνεργάτης ΕΟΤ) και εκδόθηκε από τον ΕΟΤ. Πρόκειται για εξειδικευμένο θεματικό χάρτη που απεικονίζει τα Εθνικά Μονοπάτια και τα δίκτυα μονοπατιών της Ελλάδας καθώς και τις διαδρομές του γνωστού Eurovelo,

Αξίζει να σημειωθεί ότι, το Μονοπάτι Μηναγιώτικο Natura 2000 είναι το μοναδικό τοπικό μονοπάτι του Νομού Μεσσηνίας που αποτυπώνεται στον νέο χάρτη του ΕΟΤ καθώς πληροί σειρά σημαντικών κριτηρίων (όπως εξειδικευμένη χαρτογράφηση και σύγχρονες πινακίδες υποδοχής και ενημέρωσης που χρηματοδοτήθηκαν από το Δήμο Πύλου Νέστορος), βάσει των οποίων έγινε η επιλογή παρουσίασης του στο νέο πεζοπορικό χάρτη της Ελλάδας, ο οποίος θα διανεμηθεί άμεσα σε όλο τον κόσμο μέσω των γραφείων του ΕΟΤ ανά την υφήλιο.

Παράλληλα, υπάρχει η δυνατότητα δωρεάν προμήθειας του χάρτη από δημόσιους και ιδιωτικούς φορείς ύστερα από σχετικό αίτημα στον εν λόγω εθνικό οργανισμό.

Έτσι, αυτή η σπουδαία θεσμική διεθνή ανάδειξη του νέου μονοπατιού θα δώσει την δυνατότητα στους λάτρεις ανά τον κόσμο του εναλλακτικού τουρισμού που επισκέπτονται την Μεσσηνία να γνωρίσουν μια νέα πράσινη πολιτιστική διαδρομή σπάνιας μεσογειακής βιοποικιλότητας που βρίσκεται σε έναν απομονωμένο γεωγραφικά θύλακα της Νότιας Μεσσηνίας.  Πρόκειται για το μοναδικό παραποτάμιο μονοπάτι Natura 2000 της Ελλάδας, μήκους 13 Km, που ξεκινάει από τον οικισμό των Κάτω Αμπελοκήπων και καταλήγει στον παραθαλάσσιο οικισμό της Φοινικούντας, διαπερνώντας την κοιλάδα του Μηναγιώτικου ποταμού.

Σε σχέση με την σπάνια βιοποικιλότητα της περιοχής, αξίζει να σημειωθεί ότι, το νότιο τμήμα του μονοπατιού διατρέχει προστατευόμενη περιοχή του ευρωπαϊκού δικτύου Natura 2000, ενώ το βόρειο, αν και εκτός Natura, συμβάλει στην ουσιαστική βελτίωση της οικολογικής συνοχής του, καθώς αποτελεί πρόσθετο καταφύγιο για σημαντικά είδη. Ανάμεσα στους σημαντικούς τύπους οικοτόπων της Οδηγίας 92/43/ΕΟΚ που απαντώνται στην περιοχή, μεταξύ άλλων εντοπίζονται: δάση πλατάνου (orientalis), δάση αγριελιάς και χαρουπιάς, δάση βελανιδιάς (Quercus ilex) και το μοναδικό μεσογειακό πευκοδάσος της Νότιας Μεσσηνίας. Επίσης, στην βόρεια αφετηρία του μονοπατιού βρίσκονται 3 μνημειακά δέντρα του «Δικτύου Αιωνόβιων Δέντρων Ελληνικής Επανάστασης» και μεταξύ αυτών η γηραιότερη Λυγαριά της Ελλάδας.

Έτσι, η χλωρίδα της περιοχής ευνοεί την παρουσία σημαντικών ειδών πανίδας όπως, τσακάλι, αλεπού κ.α. Παράλληλα, το μονοπάτι βρίσκεται εντός της δυτικής μεταναστευτικής διαδρομής των πτηνών στην Ελλάδα, σε μια από τις νότιες άκρες των Βαλκανίων. Ως εκ τούτου, μεταξύ άλλων, φιλοξενεί τρία σημαντικά απειλούμενα είδη μεγάλων αετών, τον Στικταετό, τον Βασιλαετό και τον Χρυσαετό.  Επίσης, σε αυτό το ευαίσθητο οικοσύστημα, κατά μήκος της παραποτάμιας διαδρομής του μονοπατιού, εντός μικρής λίμνης, απαντάται απομονωμένος μικρός πληθυσμός ενδημικής ιχθυοπανίδας.

Παράλληλα, σε σχέση με τους πολιτισμικούς πόρους της περιοχής που διαπερνά το εν λόγω παραποτάμιο μονοπάτι, αξίζει να σημειωθεί ότι, στην κοιλάδα του Μηναγιώτικου ποταμού έχουν εντοπισθεί 14 υδρόμυλοι και 1 υδροτριβή, ενώ κατά μήκος του μονοπατιού εντοπίζονται 7 από αυτούς.  Επίσης, στην περιοχή της βόρειας αφετηρίας του μονοπατιού βρίσκεται το διατηρητέο δημοτικό σχολείο Κάτω Αμπελοκήπων, που αποτέλεσε Αρχηγείο Εθνικής Αντίστασης Νότιας Μεσσηνίας κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου (1941-1944), ενώ εντός του εν λόγω οικισμού υπάρχει και ένα μεσαιωνικό οχυρό (Καμάρες).  Ακόμη κατά μήκος του μονοπατιού ο επισκέπτης μπορεί να θαυμάσει συστοιχία εντυπωσιακών βράχων πάνω στους οποίους βρίσκονται τα ερείπια φραγκικού κάστρου του 13ου αιώνα (κάστρο Molines) και στο οποίο σύντομα θα οδηγεί το νέο Φραγκικό Μονοπάτι Πευκοδάσους του δικτύου Μεσογειακών Μονοπατιών Μηναγίων.

Επίσης, εντυπωσιάζει με την αρχιτεκτονική της μεσαιωνική ερειπωμένη εκκλησία που βρίσκεται στο μέσο της διαδρομής, ενώ στην ίδια περιοχή πρόσφατα ανακαλύφθηκε ερειπωμένη γέφυρα εποχής με ιδιαίτερη αρχιτεκτονική δόμηση καθώς και εντυπωσιακός υδρόμυλος της ενετικής περιόδου. Παράλληλα, εντοπίστηκε εντυπωσιακό σπήλαιο με σταλακτίτες με αμυντική οχύρωση εισόδου και σπάνια για την περιοχή τοξοθυρίδα, ενώ μια ακόμη μεσαιωνική ερειπωμένη εκκλησία με σωζόμενες αψίδες εντοπίστηκε στην κορυφή του συμπλέγματος των βράχων του σπηλαίου.

Τέλος, ιστορικά αξίζει να αναφερθεί ότι, υδρόμυλοι του εν λόγω ποταμού αποτυπώνονται σε βενετικούς χάρτες κτηματογράφησης του 1690 (Β΄ ενετοκρατία).  Ακολούθως, σημαντική είναι η αναφορά στο Μηναγιώτικο ποτάμι από το Γάλλο φιλέλληνα Σατωμπριάν, καθώς κατά τη διαδρομή του από την Μεθώνη στην Κορώνη το 1806 καταγράφει πτυχές της ανθρωπογεωγραφίας της εν λόγω περιοχής.  Επίσης, κατά μήκος του μονοπατιού, το 1825 έλαβε χώρα η πρώτη πολεμική σύγκρουση μεταξύ Ελλήνων και Τουρκοαιγυπτίων (Μάχη Κάτω Μηναγίων) που πρόσφατα χαρακτηρίστηκε Δημόσια Εορτή Τοπικής Σημασίας με απόφαση της Προεδρίας της Δημοκρατίας, ενώ η ιστορική Γαλλική Επιστημονική Αποστολή του Μοριά στο πόρισμα των εργασιών της αναφέρεται εκτενώς στην κοιλάδα του Μηναγιώτικου ποταμού (Άνοιξη 1829).

Ξεπέρασε κάθε προσδοκία η συμμετοχή στην πρώτη πεζοπορική ξενάγηση στο Μονοπάτι Μηναγιώτικο Natura 2000 που συνδιοργανώθηκε από επτά φορείς, καθώς 100 πεζοπόροι βρέθηκαν την Κυριακή 21 Αυγούστου 2022 στην αφετηρία του μονοπατιού στον οικισμό των Κάτω Αμπελοκήπων, όπου τους καλωσόρισε ο Δήμαρχος Πύλου Νέστορος κ. Καρβέλας.

Οι πεζοπόροι κατά τη διάρκεια της πεζοπορικής διαδρομής απόλαυσαν μια μαγευτική πράσινη διαδρομή μοναδικής βιοποικιλότητας και είχαν την ευκαιρία να δουν και να ενημερωθούν για τα μοναδικά μνημεία πολιτιστικής κληρονομιάς που ανακαλύφθηκαν πρόσφατα, όπως ένας εντυπωσιακός μεσαιωνικός υδρόμυλος, δύο μεσαιωνικές εκκλησίες, μια γέφυρα εποχής και φυσικά το εντυπωσιακό σπήλαιο σταλακτιτών στο οποίο κατέληξε η πεζοπορία.  Αξίζει να σημειωθεί ότι, στην πεζοπορική ξενάγηση, μεταξύ άλλων, συμμετείχαν, ο αντιδήμαρχος πολιτισμού του Δήμου Πύλου Νέστορος, μέλη πολιτιστικών και πολιτικών φορέων του Νομού Μεσσηνίας καθώς και επιστήμονες του Υπουργείου Πολιτισμού που εντυπωσιάστηκαν από τα ανακαλυφθέντα μνημεία, ενώ την ξενάγηση είχε αναλάβει

Μετά το τέλος της πεζοπορίας, οι συμμετέχοντες είχαν την ευκαιρία να γευτούν τοπικά εδέσματα στην σκιά της κληματαριάς του ιστορικού οινοκαφεπαντωπωλείου «Ελβετία» στην πλατεία του οικισμού των Κάτω Αμπελοκήπων, προσφορά των κατοίκων του οικισμού και να συζητήσουν τις περαιτέρω προοπτικές ανάπτυξης της περιοχής.

Το επόμενο ραντεβού εδόθη για το Φθινόπωρο, όπου θα γίνει η πρώτη πεζοπορική ξενάγηση στο νέο Φραγκικό Μονοπάτι Πευκοδάσους που βρίσκεται στην περιοχή των Κάτω Αμπελοκήπων και φιλοξενεί το μοναδικό πευκοδάσος της Νότιας Μεσσηνίας και το φραγκικό κάστρο Molines, ενώ είναι πλημυρισμένο με μύθους για ιππότες και πριγκίπισσες.

Τέλος, οι διοργανωτές ευχαριστούν θερμά όσους συμμετείχαν στην πεζοπορική εκδήλωση καθώς και όσους βοήθησαν για να ξεπεραστούν τα όποια προβλήματα και να ολοκληρωθεί η πεζοπορία με ασφάλεια και επιτυχία.