Έναν φιλότιμο Έλληνα αξιωματικό από την Μεσσηνία – πρωταγωνιστή μιας ξεχωριστής ιστορίας την περίοδο του ξεριζωμού των Μικρασιατών το 1922

Στο εξαιρετικό βιβλίο του Χρήστου Αγγελομάτη «Χρονικόν Μεγάλης Τραγωδίας», στις σελίδες 183-184, περιέχεται μια επιστολή του Θεοδ. Μουτσούλα, υποναυάρχου του Λιμενικού Σώματος ε.α., ο οποίος αναφέρεται στον πατέρα του, ταγματάρχη πεζικού Κωνσταντίνο Μουτσούλα.

Διαβάζω: «Ήτο, τότε, η μοιραία ημέρα της 26ης Αυγούστου 1922, ότε τα πάντα είχον διαλυθή. Όλως τυχαίως, όμως, συνήντησε τον ταγματάρχην Μουτσούλαν ο υπολιμενάρχης Σμύρνης Αντώνιος Μπαχάς και τον επιβίβασε βιαίως επί τον αποπλεύσαντος την ημέραν εκείνην τελευταίον επιτάκτου ατμοπλοίου “Νάξος”. Άμα τη εισόδω της “Νάξος” εις τον λιμένα της Χίου, ο ταγματάρχης Μουτσούλας, ανελθών επί του καταστρώματος του πλοίου, το οποίον ήτο κατάμεστον από αξιωματικούς και οπλίτας, ανεφώνησεν: ” Έπειτα από το αίσχος αυτό, την εθνικήν αυτήν συμφοράν, δεν μας επιτρέπεται να πατήσωμεν χώμα ελληνικόν!.

Όλοι οι Έλληνες να πάμε να πνιγούμε! Και, πρώτος, δίδω το παράδειγμα εγώ!!”. Και πράγματι ερρίφθη εις την θάλασσαν και επνίγη. Οι Χιώτες ενεταφίασαν αυτόν εκβρασθέντα μετά τριήμερον, εις τηνεκκλησίαν Άγιος Ιωάννης και επί μαρμαρίνης στήλης άγνωστός μοι μέχρι τούδε, εχάραξε: “Ή καλώς ζην ή καλώς τεθνάναι τον ευγενή χρή». Έχουμε, οι τωρινοί Έλληνες, τέτοια αγάπη για την πατρίδα;

(Κάποιοι θα σκεφτούν ότι αυτοκτόνησε. Δεν ξέρω, όμως εγώ διαβάζω φιλότιμο και μια ευαίσθητη καρδιά που παλλόταν από φιλοπατρία).

Σε νέα ψέματα προχώρησε η Άγκυρα μέσω ανακοίνωσης του τουρκικού ΥΠΕΞ, καθώς φτάνει στο σημείο να κατηγορήσει την Ελλάδα ότι «συνεχίζει να διαπράττει εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας».

Με την παράδοση του λαβάρου για τα 100 χρόνια από την Μικρασιατική καταστροφή, ξεκίνησαν χθες το βράδυ Δευτέρα 22 Αυγούστου 2022 στον Προσφυγικό Συνοικισμό Μεσσήνης, οι τριήμερες εκδηλώσεις μνήμης για την Μικρασιατική καταστροφή με τίτλο «1922-2022:100 Χρόνια Μνήμης».

Ο Δήμαρχος Μεσσήνης Γιώργος Αθανασόπουλος παρέλαβε το λάβαρο από την πρόεδρο της Ένωσης Μικρασιατών Μεσσηνίας Φωτεινή Κοτσογλανίδη και τον πρόεδρο της Λέσχης Ειδικών Δυνάμεων Νικόλαο Βαγιακάκο. Το λάβαρο θα παραμείνει στον ιστό που στήθηκε στον Προσφυγικό Συνοικισμό, για να θυμίζει την άφιξη των Μικρασιατών σε αυτή τη γειτονιά της Μεσσήνης.

Στον χαιρετισμό του ο Δήμαρχος αναφέρθηκε στη συμπλήρωση των 100 χρόνων από τον βίαιο διωγμό και ξεριζωμό των Ελλήνων από τις πατρογονικές τους εστίες στην Μικρά Ασία, την άφιξη των προσφύγων στην Μεσσήνη και την εγκατάστασή τους στον συνοικισμό. Σημείωσε ότι είναι η πρώτη φορά που γίνεται από τον Δήμο αυτή η εκδήλωση με σκοπό να τιμήσει όχι μόνον αυτούς που χάθηκαν αλλά και αυτούς που κατάφεραν να φτάσουν εδώ, να ριζώσουν και να δημιουργήσουν στον τόπο. Είπε ακόμα πως η Δημοτική Αρχή έχει στη διάθεσή της σπουδαίο αρχειακό υλικό, το οποίο επεξεργάζεται με σκοπό να παρουσιαστεί στο κοινό την επόμενη χρονιά, προσθέτοντας ότι θα καθιερωθεί η εκδήλωση τιμής και μνήμης στους πρόσφυγες, ενώ το λάβαρο θα παραμείνει στον ιστό του.

Η πρόεδρος της Ένωσης Μικρασιατών Μεσσηνίας, έκανε μία γλαφυρή περιγραφή όσων συνέβησαν κατά την άφιξη των προσφύγων στις περιοχές της Ελλάδας, αλλά και στον αγώνα τους να ανασυντάξουν το βιος τους στον προσφυγικό συνοικισμό της Μεσσήνης.

Επέτειος αναστοχασμού των λαθών που έγιναν ώστε να μην επαναληφθούν, σημείωσε -μεταξύ άλλων- πως είναι τα 100 χρόνια από την Μικρασιατική καταστροφή, κατά την ομιλία του, ο Μάριος Αθανασόπουλος, μέλος ΕΔΙΠ, Τμήματος Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου. Υπογράμμισε επίσης πως η Μεσσήνη ήταν μεταξύ άλλων, από τους φιλόξενους λαούς που δέχθηκαν και αγκάλιασαν τους πρόσφυγες.

Ακολούθησαν παραδοσιακοί χοροί από τον Πολιτιστικό Εξωραϊστικό Σύλλογο Μεσσήνης, τους Φίλους της Μεσσήνης καθώς και τον Δημοτικό Χορευτικό Όμιλο, ενώ οι παρευρισκόμενοι είχαν την ευκαιρία να απολαύσουν γεύσεις από τη Μικρασιατική κουζίνα.

Στην εκδήλωση, την οποία παρουσίασε η κοινοτική σύμβουλος Μεσσήνης Λίνα Καμαρινοπούλου, παρέστησαν ως εκπρόσωπος του Μητροπολίτη Μεσσηνίας ο αιδεσιμότατος Κωνσταντίνος Μελλισουργός, οι αντιδήμαρχοι Ελένη Τσέλιου, Δημήτρης Γαλιάτσος, Κώστας Μαλιώτης και Δημήτρης Αθανασακόπουλος, ο πρόεδρος της Δημοτικής Κοινότητας Μεσσήνης Νίκος Ρούτσης, η σύμβουλος της Κοινότητας Δώρα Βαρανάκη, εκπρόσωποι φορέων και συλλόγων και αρκετός κόσμος.

Οι εκδηλώσεις συνεχίζονται σήμερα και αύριο στις 9 μ.μ. στον ίδιο χώρο ως εξής:

Τρίτη 23 Αυγούστου:

• “Τι να θυμηθώ, τι να ξεχάσω… μουσικοχορευτικό ταξίδι στις Πατρίδες της Μνήμης” από τον Δημοτικό Χορευτικό Όμιλο Μεσσήνης.

Τετάρτη 24 Αυγούστου:

• Συναυλία Μικρασιατικής μουσικής από το «Δημιουργικό Μουσικό Νησί ΑΜΚΕ».

Το αφιέρωμα στην Μικρασιατική καταστροφή αποτελεί διοργάνωση του Δήμου Μεσσήνης με την οικονομική στήριξη της Περιφέρειας Πελοποννήσου

Τριήμερες εκδηλώσεις μνήμης για την Μικρασιατική καταστροφή από τον Δήμο Μεσσήνης. Δείτε το Δελτίο Τύπου και το πρόγραμμα των εκδηλώσεων.

Εκδηλώσεις μνήμης για την Μικρασιατική καταστροφή με τίτλο «1922-2022:100 Χρόνια Μνήμης» θα πραγματοποιηθούν από 22 έως 24 Αυγούστου 2022, στον Προσφυγικό Συνοικισμό Μεσσήνης. Ο χώρος επελέγη συμβολικά από τον Δήμο Μεσσήνης, με σκοπό να αναδειχθεί ένα σημαντικό κομμάτι της πόλης που την συνδέει με την ιστορία όλης της Ελλάδας και να αποδοθεί φόρος τιμής σ’ αυτούς τους ανθρώπους.

Σύμφωνα με το πρόγραμμα, οι εκδηλώσεις που θα αρχίζουν ώρα 21:00 είναι οι εξής:

Δευτέρα 22 Αυγούστου:

• Παράδοση Λαβάρου από την Ένωση Μικρασιατών Μεσσηνίας «Ιωνία».
• Χαιρετισμοί.
• Ομιλία με θέμα «Μικρασιατική καταστροφή: Το οδυνηρό τέλος της μεγάλης ιδέας του ελληνισμού» από τον κ. Μάριο Αθανασόπουλο, μέλος ΕΔΙΠ, Τμήματος Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου.
• Χοροί από τους: Πολιτιστικός Εξωραϊστικός Σύλλογος Μεσσήνης, Οι Φίλοι της Μεσσήνης, Δημοτικός Χορευτικός Όμιλος.
• Γευσιγνωσία.

Τρίτη 23 Αυγούστου:

• “Τι να θυμηθώ, τι να ξεχάσω… μουσικοχορευτικό ταξίδι στις Πατρίδες της Μνήμης” από τον Δημοτικό Χορευτικό Όμιλο Μεσσήνης.

Τετάρτη 24 Αυγούστου:

• Συναυλία Μικρασιατικής μουσικής από το «Δημιουργικό Μουσικό Νησί ΑΜΚΕ».

Το αφιέρωμα στην Μικρασιατική καταστροφή διοργανώνει ο Δήμος Μεσσήνης με την οικονομική στήριξη της Περιφέρειας Πελοποννήσου.

Με την έπαρση της επετειακής σημαίας γα τα 100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή και το έτος Μνήμης Προσφυγικού Ελληνισμού, ξεκίνησαν χθες, Τετάρτη 26 Μαΐου 2022, οι εκδηλώσεις που διοργανώνει ο Δήμος Καλαμάτας για τη Μικρασιατική Καταστροφή.

Η έπαρση της σημαίας έγινε από τον Δήμαρχο Καλαμάτας, Θανάση Βασιλόπουλο και την Μικρασιάτισσα, δεύτερης γενιάς, Αστρινή Ντορμούσογλου Μαυρέα, μπροστά από το Μνημείο Μικράς Ασίας και Μικρασιατών, στην πλατεία του Ι.Ν. Αναλήψεως.

Ακολούθησαν χαιρετισμοί από τον εκπρόσωπο του Μητροπολίτη Μεσσηνίας, Παν. Αρχιμανδρίτη Αλέξιο Αρώνη, τον  Δήμαρχο Καλαμάτας, τον Αντιπεριφερειάρχη Μεσσηνίας Βασίλη Καπέλιο, την Πρόεδρο της Ένωσης Μικρασιατών Μεσσηνίας «Ιωνία» Φωτεινή Κοτσογλανίδη και την Πρόεδρο των Μικρασιατών Καλαμάτας Αργυρώ Μητράκου.

Ο Δήμαρχος κ. Βασιλόπουλος στον χαιρετισμό του, μεταξύ άλλων, ανέφερε:

«Μπορεί να πέρασε ένας αιώνας από την αποφράδα χρονιά, το 1922, αλλά θυμόμαστε. Θυμόμαστε πως ήταν ίσως η χειρότερη ιστορική στιγμή του Ελληνισμού, όταν χάσαμε την Μικρά Ασία που από αρχαιοτάτων ετών στήριζε και τροφοδοτούσε το Ελληνικό Πνεύμα, την υπόστασή μας. Η διατήρηση της Ιστορικής Μνήμης πρέπει να γίνεται με κάθε ευκαιρία. Να θυμόμαστε! Να θυμόμαστε για να μην ξανακάνουμε τα ίδια λάθη. Διότι όλες οι καταστροφές έχουν γίνει από δικά μας λάθη, αντίθετα ενωμένοι μπορούμε να επιτύχουμε τα πάντα.  Να τιμούμε λοιπόν και να θυμόμαστε τους προγόνους μας όπως τους αξίζει.

Ο δρόμος της προσφυγιάς έφερε στον τόπο μας, στην Καλαμάτα πάνω από 4.000 βασανισμένες ψυχές. Μια κοινότητα σπουδαίων ανθρώπων που με τα χρόνια μεγαλούργησαν. Όμως δεν ξέχασαν ποτέ. Δεν λησμόνησαν. Σήμερα μαζί με τους απογόνους των προσφύγων τιμούμε τους νεκρούς και ζωντανεύουμε τη Μνήμη της Μικρασιατικής Καταστροφής.

Ως Δήμος συνεργαζόμαστε με την Κοινότητα των Μικρασιατών. Έχει ήδη συσταθεί συντονιστική επιτροπή για τις εκδηλώσεις μνήμης, αλλά και για δράσεις που θα ακολουθήσουν (συνέδρια, ημερίδες, εκθέσεις κ.ά.).

Το 2022 αποτελεί για το Δήμο Καλαμάτας έτος επετειακό, έτος μνήμης για τη μικρασιατική καταστροφή. Ένας έτος αφιερωμένο και στους πρόσφυγες που εγκαταστάθηκαν έναν αιώνα πριν στον τόπο μας».

Εν συνεχεία, τιμώντας τις ψυχές που χάθηκαν και ξεριζώθηκαν από τις αλησμόνητες πατρίδες τους, εκπροσωπώντας τους Μικρασιάτες και τους Συλλόγους τους, η Αστρινή Ντορμούσογλου Μαυρέα κατέθεσε με συγκίνηση μια ανθοδέσμη στο μνημείο.

Οι μνήμες κεντρίστηκαν επαναφέροντας στο προσκήνιο την τραγωδία, έτσι όπως την περιέγραψε το κείμενο του «Ελεύθερου Βήματος» στις 12 Σεπτεμβρίου 1922: «Η Σμύρνη ολοκαυτώθη, ο ελληνισμός της εσφάγη. Αι γυναίκες της, αι παρθένοι εγένοντο θύματα αιματηρής ασελγείας. Ο Μητροπολίτης Χρυσόστομος εκρεουργήθη αγρίως. Ίσως την στιγμήν αυτήν, δεν υπάρχειν πλέον τίποτα, σε όλη την μικρασιατικήν παραλίαν, που να ενθυμίζει Ελλάδα και Ελληνισμόν. Το όνειρο έσβησε».

Ακολούθησε τήρηση ενός λεπτού σιγής και ανάκρουση του Εθνικού Ύμνου από τη Δημοτική Φιλαρμονική Καλαμάτας.

Η εκδήλωση, την οποία συντόνισε ο Αντιδήμαρχος Γιώργος Φάβας, ολοκληρώθηκε, με μικρασιάτικα τραγούδια από τη χορωδία και το σχήμα μικρών μουσικών του Συλλόγου Μικρασιατών Καλαμάτας, υπό τη διεύθυνση της Καθηγήτριας Μουσικής Γεωργίας Ψαραδέλλη.

Την Κυριακή 3 Απριλίου στα πλαίσια των 100 χρόνων από την Μικρασιατική καταστροφή, οι φυσιολάτρες του Συλλόγου Πεζοπόρων – Ορειβατών Καλαμάτας ”Ο Ευκλής’‘, για να τιμήσουν την Μνήμη τους περπάτησαν το μονοπάτι από την ιστορική Ιερά Μονή Βελανιδιάς έως το ημιορεινό χωριό Κουταλά. Με αυτή την εξόρμηση συμμετείχαν στην εκδήλωση που διοργάνωσε η Ένωση Μικρασιατών Μεσσηνίας ”Η ΙΩΝΙΑ” και ο Πολιτιστικός Σύλλογος Κουταλά ”Ο Άγιος Νικήτας”.

Από αυτό το μονοπάτι κατέβηκαν τα παλικάρια, οι αγωνιστές τότε το 1821 για να συνδράμουν στην απελευθέρωση της Καλαμάτας. Είναι ένα μονοπάτι – γιδόστρατα στο μεγαλύτερο μέρος του σκιερό, που αξίζει κανείς να το περπατήσει, δεδομένου ότι έχει καθαριστεί πρόσφατα από τους κατοίκους του χωριού. Είναι δίπλα στην πόλη μας και ξεκορφύζοντας μπορεί κανείς, να απολαύσει την απίστευτη θέα του Μεσσηνιακού Κόλπου.

Επόμενη προγραμματισμένη εξόρμηση του ”Ευκλή” είναι στις 17 Απριλίου το ”3ο Μονοπάτι Πολιτισμού”, ”Σταυραετός” στο Ψάρι ορεινής Κορινθίας, μια κυκλική διαδρομή 11,5 χλμ., όπου από την κορυφή θα θαυμάσουν την λίμνη Στυμφαλία και το όρος Μικρή Ζήρεια.

Συνάντηση με τον Δήμαρχο Θανάση Βασιλόπουλο είχε η Πρόεδρος του Συλλόγου Μικρασιατών Καλαμάτας Αργυρούλα Μητράκου, συνοδευόμενη από τα μέλη του Συλλόγου Σταυρούλα Κορομηλά και Τάσο Μπουκουβάλα, στο πλαίσιο της προετοιμασίας εκδηλώσεων και δράσεων που προγραμματίζονται για το 2022, με αφορμή τη συμπλήρωση 100 ετών από τη Μικρασιατική Καταστροφή.

Ο Δήμαρχος Καλαμάτας θα θέσει υπό την αιγίδα του τις εκδηλώσεις, ενώ το αμέσως επόμενο διάστημα θα συσταθεί επιτροπή, με τη συμμετοχή εκπροσώπων του Δήμου, της Κοινότητας των Μικρασιατών και ανθρώπων του πνεύματος και των γραμμάτων, προκειμένου να καταρτιστεί το τελικό πρόγραμμα των επετειακών εκδηλώσεων. Εκτός από εκδηλώσεις μνήμης, προγραμματίζεται η πραγματοποίηση Συνεδρίου στην Καλαμάτα, ημερίδων, εκθέσεων, εκδόσεων, μουσικών και αθλητικών εκδηλώσεων κ.ά.

Τα μέλη του Συλλόγου Μικρασιατών Καλαμάτας, προσέφεραν στον Δήμαρχο την επίσημη σημαία για το επετειακό έτος 2022, η οποία φέρει το λογότυπο, το οποίο δημιούργησε η Ομοσπονδία Προσφυγικών Σωματείων Ελλάδος.

Τιμώντας τα 100 χρόνια από την Μικρασιατική Καταστροφή, το Κέντρο Δημιουργικού Ντοκιμαντέρ Καλαμάτας, καλεί στο πλαίσιο των εκπαιδευτικών του δράσεων μαθητές και εκπαιδευτικούς της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης να συμμετάσχουν στην παραγωγή ενός ντοκιμαντέρ, με θέμα τους Μικρασιάτες πρόσφυγες στην Πελοπόννησο.

Θυμίζουμε ότι κατά τον ξεριζωμό του 1922, χιλιάδες Έλληνες της Μικρασίας ήλθαν πρόσφυγες και στην Πελοπόννησο, ενώ πολλοί από αυτούς κατάφεραν, παρά τις δυσκολίες και τις αντιξοότητες, να ξαναστήσουν εδώ τις ζωές τους. Λαμβάνοντας υπόψη την τεράστια προσφορά των Μικρασιατών σε τοπικό, πολιτικό, κοινωνικό, πολιτιστικό και αθλητικό επίπεδο και με δεδομένο ότι σήμερα παραμένουν στις ίδιες πόλεις οι απόγονοί τους, το Κέντρο Δημιουργικού Ντοκιμαντέρ Καλαμάτας, φορέας-διοργανωτής του Διεθνούς Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Πελοποννήσου, θα επιχειρήσει, με την βοήθεια των μαθητών, να ανασύρει στην επιφάνεια ντοκουμέντα από την τραγική αυτή περίοδο της ιστορίας του Ελληνισμού, που γράφτηκε πριν από ακριβώς 100 χρόνια.

Οι πόλεις στις οποίες απευθύνεται το πρόγραμμα είναι οι πόλεις του δικτύου του Διεθνούς Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Πελοποννήσου, δηλαδή, η Καλαμάτα, η Πάτρα, το Αίγιο, η Αμαλιάδα, το Γύθειο, η Σπάρτη, η Τρίπολη, το Ναύπλιο, το Άργος (Νέα Κίος), η Κόρινθος και το Ξυλόκαστρο.

ΙΔΕΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ   

Με την βοήθεια μιας κάμερας, μαθητές ηλικίας 14 -18 ετών καλούνται να καταγράψουν τον ρόλο που έπαιξε η πόλη τους, ως τόπος υποδοχής Μικρασιατών προσφύγων.
Αρχικά, οι μαθητές θα πρέπει να συλλέξουν πληροφορίες, υπό μορφή έρευνας, σχετικά με την άφιξη των Μικρασιατών προσφύγων στην πόλη τους, ιστορικά και στατιστικά στοιχεία, να πάρουν συνεντεύξεις και να αναζητήσουν αρχειακό υλικό, αν υπάρχει.Η έρευνα των μαθητών θα πρέπει να κινηθεί γύρω από ερωτήματα όπως:

-Πώς βλέπει η νέα γενιά την ιστορία των Μικρασιατών προσφύγων;
-Τί έχουν ακούσει από τους γονείς και τους παππούδες τους;
-Πώς ήταν η πόλη τότε;Οι συνοικισμοί, υπάρχουν ακόμα;
-Έχουν οι ίδιοι (οι μαθητές) καταγωγή από την Μικρά Ασία; Και αν ναι, υπάρχουν οικογενειακές φωτογραφίες, κειμήλια ή έγγραφα που έχουν μείνει στην οικογένειά τους;

Αρωγός στην έρευνα των μαθητών για περαιτέρω ιστορικά στοιχεία και πληροφορίες, θα είναι ο συνεργάτης του Κέντρου Δημιουργικού Ντοκιμαντέρ Καλαμάτας, ιστορικός Μιχάλης Βαρλάς.

Μετά την ολοκλήρωση και την καταγραφή της έρευνας, θα ακολουθήσει η διαδικασία των γυρισμάτων, με την βοήθεια του Κέντρου Δημιουργικού Ντοκιμαντέρ.Τα γυρίσματα (διάρκειας 2 ημερών) θα γίνουν με επαγγελματική κάμερα και με τη βοήθεια τεχνικού του Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ, προκειμένου κάθε μία μαθητική εργασία να αποτελέσει ένα άρτιο τεχνικά οπτικοακουστικό ντοκουμέντο, διάρκειας 5 έως 7 λεπτών. Τα γυρίσματα θα πρέπει να έχουν πραγματοποιηθεί το αργότερο μέχρι τις 20 Μαΐου 2022.

Στη συνέχεια, όλες οι εργασίες των μαθητών θα επεξεργαστούν στο τελικό μοντάζ από μοντέρ του Φεστιβάλ, ούτως ώστε να δημιουργηθεί ένα ολοκληρωμένο σπονδυλωτό ντοκιμαντέρ που θα προβληθεί σε ειδική τελετή τον Αύγουστο και τον Σεπτέμβριο του 2022 σε συνεργασία με όλες τις πόλεις του δικτύου του Φεστιβάλ.

Για περισσότερες πληροφορίες και δηλώσεις συμμετοχών στο πρόγραμμα, οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να επικοινωνούν με το Κέντρο Δημιουργικού Ντοκιμαντέρ Καλαμάτας, στο 2721022376 και στο 6944786872 ή με email στο peldocfest@gmail.com.