Την 3^η Μαρτίου 2022, συμπληρώνονται 197 χρόνια από την ιστορική Μάχη των Κάτω Μηναγίων. Η πρώτη πολεμική σύγκρουση μεταξύ Ελλήνων και Τουρκοαιγυπτίων κατά το έτος 1825, μετά την απόβαση του Ιμπραήμ Πασά στη Μεθώνη και τη δημιουργία προγεφυρώματος.

Στα πλαίσια ανάδειξης της ιστορικής αυτής πολεμικής σύγκρουσης, ο Δήμος Πύλου – Νέστορος καθιέρωσε την 3η Μαρτίου κάθε έτους ως Δημόσια Εορτή Τοπικής Σημασίας, ύστερα από αίτημα του κ.Δημοσθένη Κορδού, υποψήφιου διδάκτορος πολιτισμικών σπουδών του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου, που συνοδευόταν με φάκελο εκτενούς έρευνας ιστορικής τεκμηρίωσης με σπάνιο αρχειακό υλικό.

Η επέτειος αυτή εορτάζεται από το Δήμο Πύλου – Νέστορος κάθε χρόνο με εκδηλώσεις μνήμης και τιμής, που στην παρούσα χρονική συγκυρία δεν μπορούν να πραγματοποιηθούν λόγω της πανδημίας και των υγειονομικών πρωτοκόλλων που είναι σε ισχύ.

Ο Δήμαρχος Πύλου – Νέστορος κ. Παναγιώτης Καρβέλας, σε δήλωσή του με αφορμή την Επέτειο της Μάχης αναφέρει χαρακτηριστικά:

«Οι συνθήκες που βιώνουμε λόγω της πανδημίας δεν μας επιτρέπουν να τιμήσουμε την ιστορική Επέτειο της Μάχης των Κάτω Μηναγίων με τον τρόπο που επιθυμούμε, γεγονός που δεν μειώνει την σημασία της επετείου.

Αποτίουμε φόρο τιμής στους μαχόμενους ήρωες της Επανάστασης, που υπερασπίστηκαν με τη ζωή τους τις αξίες και τα ιδανικά των Ελλήνων».

Φέτος συμπληρώνονται 196 χρόνια από τη πρώτη πολεμική σύγκρουση μεταξύ Ελλήνων και Τουρκοαιγυπτίων κατά το έτος 1825, μετά την απόβαση του Ιμπραήμ Πασά στη Μεθώνη.  Ήταν 12 Φεβρουαρίου 1825 (παλιό ημερολόγιο) όταν το πρώτο τμήμα του Αιγυπτιακού στρατού, περίπου 5.500 άνδρες, αποβιβάστηκε στην Μεθώνη.  Ο Ιμπραήμ, χωρίς να χάσει χρόνο, κατάρτισε αμέσως συντονισμένο σχέδιο ενεργειών, με στόχο να καταλάβει το Νιόκαστρο και την πολιορκούμενη από τους Έλληνες Κορώνη.  Έτσι, βάσει των πληροφοριών, σχετικά με τις αμυντικές θέσεις των Ελλήνων, επιδίωξε αιφνιδιασμό των ελληνικών δυνάμεων με ταυτόχρονη νυχτερινή ενέργεια επί των κατευθύνσεων Κάτω Μηνάγια και Γρίζι, όπου βρίσκονταν οι προφυλακές των Ελλήνων, με τελική σύγκλιση των δύο φαλάγγων στο χωριό Βουνάρια, ώστε να αποκόψει τα ελληνικά σώματα που πολιορκούσαν την Κορώνη.

Έτσι, οι Τουρκοαιγύπτιοι, αιφνιδιαστικά, μέσα στην νύχτα τις 19^ης  Φεβρουαρίου/3^ης Μαρτίου, προχώρησαν χωρισμένοι σε δύο φάλαγγες ανατολικά με κατεύθυνση προς το φρούριο της Κορώνης.  Η πρώτη φάλαγγα βάδισε κατευθείαν από τη Μεθώνη προς την Κορώνη, ενώ η άλλη κινήθηκε βορειότερα, σχεδόν έτσι παράλληλα με την πρώτη και με σκοπό να κτυπήσει πιο ψηλά, ώστε να αποκόψει τις ελληνικές πολιορκητικές δυνάμεις που βρίσκονταν μεταξύ Κάτω Μηναγίων και Μηλίτσας.  Σοβαρότερη φάλαγγα ήταν η πρώτη, καθώς την αποτελούσαν τέσσερα τάγματα πεζικού, 400 ιππείς και αρκετοί Τούρκοι της Μεθώνης, ενώ αρχηγός της ήταν ο ίδιος ο Ιμπραήμ.  Η νότια φάλαγγα επιτέθηκε ξημερώματα αιφνιδιαστικά στην Ελληνική προφυλακή που βρισκόταν στο Γρίζι (περίπου 30 στρατιώτες).  Οι Έλληνες, μόλις είδαν την ισχυρή δύναμη των Αιγυπτίων ξαφνικά μπροστά τους, αιφνιδιάστηκαν και δεν πρόλαβαν να προβάλουν καμία αντίσταση, ενώ μόλις που κατάφεραν να διαφύγουν και να υποχωρήσουν στα γύρω βουνά.

Η άλλη φάλαγγα κτύπησε βορειότερα, την ισχυρότερη αριθμητικά προφυλακή (περίπου 100 στρατιώτες) που βρισκόταν νότια των Κάτω Μηναγίων και δυτικά της Μηλίτσας.  Αυτή την θέση κρατούσαν ο στρατηγός Λιάκος Γιατράκος (1795 – 1875) και μερικοί ντόπιοι.  Το σώμα του Λιάκου Γιατράκου δεν αιφνιδιάστηκε παρότι δεν είχε ξημερώσει ακόμη όταν επιτέθηκαν συντονισμένα οι Τουρκοαιγύπτιοι. Πολέμησε προβάλλοντας απεγνωσμένη αντίσταση, προξενώντας στον εχθρό αρκετές απώλειες, παρότι το σώματα του ήταν μικρό σε σχέση με την πολυπληθέστερη δύναμη των εχθρών.  Ωστόσο, βλέποντας ότι δεν θα μπορούσε να κρατήσει επί πολύ την πίεση του εχθρού, που μάλιστα διέθετε και ιππικό, υποχώρησε συντεταγμένα πολεμώντας προς τους πρόποδες του όρους Λυκόδημου.  Κατά τη μάχη ο Λιάκος έχασε 6 παλικάρια και είχε και δύο τραυματίες, ενώ ανάμεσα στους νεκρούς συντρόφους του ήταν και ο εξάδελφος του, ο Χιλίαρχος Αθανάσιος Αποσποράκος, ο οποίος σύμφωνα με τον Λιάκο σκότωσε αρκετούς Αιγύπτιους πριν πέσει νεκρός.

Η νότια φάλαγγα του εχθρού, αφού ανέτρεψε την προφυλακή στο Γρίζι, στράφηκε προς Βορρά, πέρασε από το Χωματερό και το βράδυ μπήκε στα Βουνάρια.  Η βόρεια, αφού απώθησε την προφυλακή του Λιάκου Γιατράκου, προέλασε μέσω Μηλίτσας προς νοτιοανατολικά και συνενώθηκε με τη νότια.  Οι πολιορκητές της Κορώνης, υπό τους Παναγιώτη και Νικό Γιατράκο και Ιωανν. Καραπαύλο, καθώς και οι ευρισκόμενοι στα Βουνάρια μετά του έπαρχου Δημ. Βυζαντίου, ειδοποιηθέντες περί της εχθρικής προελάσεως κινήθηκαν εσπευσμένος προς τη Λογγά, ενώ οι Αιγύπτιοι προωθήθηκαν ως τα Καστέλια.  Έτσι απώθησαν τους Έλληνες, τους απέκοψαν από την Κορώνη και απέκτησαν επαφή με αυτή.  Ο Ιμπραήμ δεν είχε ακόμη την πρόθεση να βγει πιο έξω από τη μεσσηνιακή χερσόνησο, οπότε θα υπήρχε ο κίνδυνος να εμπλακεί σε αγώνα με υπέρτερες δυνάμεις, να επεκτείνει  δυσανάλογα τις επικοινωνίες και τις μεταφορές του και να διασπείρει τις λίγες δυνάμεις του.  Ο σκοπός του προς το παρόν ήταν να διαλύσει τις πολιορκίες των δύο φρουρίων, Μεθώνης και Κορώνης και να αποκτήσει ερείσματα.  Για την συνέχεια των επιχειρήσεων θα περίμενε να του έλθουν και άλλες δυνάμεις.  Εγκατέλειψε λοιπόν ακόμη και εδάφη που είχε καταλάβει, απέσυρε τις δυνάμεις του και από το Νιόκαστρο και τις συγκέντρωσε γύρω από τη Μεθώνη αμυντικά.  Μόνο ελαφρές προφυλακές έταξε στη Λογγά και στα Βουνάρια.

Συμπερασματικά, θα λέγαμε, η μάχη στα Κάτω Μηνάγια έσβησε τον μύθο του Ιμπραήμ ότι, οι Έλληνες δεν θα είχαν την δύναμη και το κουράγιο να αντισταθούν στον οργανωμένο στρατό του, ενώ αναπτέρωσε το ηθικό των Ελλήνων σε σχέση με την ουσιαστική αντιμετώπιση του Ιμπραήμ και τον περιορισμό του στα στενά όρια του αρχικού προγεφυρώματος.  Βάσει αυτών, ο Δήμος Πύλου Νέστορος καθιέρωσε την 3^η Μαρτίου, επέτειος της Μάχης Κάτω Μηναγίων, ως Δημόσια Εορτή Τοπική Σημασίας (Νοέμβριος 2019), με την αναβίωση εκδηλώσεων μνήμης και τιμής και την ανέγερση μνημείου πεσόντων στην περιοχή της σύγκρουσης του οικισμού των Κάτω Αμπελοκήπων, συμπληρώνοντας έτσι ένα σημαντικό ιστορικό κενό, σε σχέση με την ανάδειξη της πρώτης μάχης μεταξύ Ελλήνων και Τουρκοαιγυπτίων κατά το έτος 1825, που δίνει τη δυνατότητα να δούμε πλέον ολοκληρωμένα και ουσιαστικά την εξέλιξη των ιστορικών γεγονότων στην περιοχή, κατά το κρίσιμο έτος 1825 για την Ελληνική  Επανάσταση.

Τέλος, αξίζει να σημειωθεί ότι, η καταξιωμένη ομογενής καλλιτέχνις Joanna Kordos που ζει στη Μελβούρνη φιλοτεχνεί αυτή τη χρονική περίοδο αφιλοκερδώς το μνημείο – έργο τέχνης προς τιμήν της ιστορικής μάχης, το οποίο θα τοποθετηθεί σε περίοπτη θέση του οικισμού των Κάτω Αμπελοκήπων, ενώ θα εγκαινιαστεί από το Δήμο Πύλου Νέστορος το Καλοκαίρι του 2021, στο πλαίσιο του προγράμματος των εορταστικών εκδηλώσεων της εμβληματικής επετείου των 200 ετών από την Ελληνική Επανάσταση.

Μάχη στα Κάτω Μηνάγια

Αυτές τις μέρες συμπληρώνονται 195 χρόνια από την πρώτη πολεμική σύγκρουση μεταξύ Ελλήνων και Τουρκοαιγυπτίων κατά το έτος 1825, μετά την απόβαση του Ιμπραήμ Πασά στη Μεθώνη και τη δημιουργία προγεφυρώματος.  Ήταν 12 Φεβρουαρίου 1825 (παλιό ημερολόγιο) όταν το πρώτο τμήμα του Αιγυπτιακού στρατού, περίπου 5.500 άνδρες, αποβιβάστηκε στην Μεθώνη.  Ο Ιμπραήμ, χωρίς να χάσει χρόνο, κατάρτισε αμέσως συντονισμένο σχέδιο ενεργειών, με στόχο να καταλάβει το Νιόκαστρο και την πολιορκούμενη από τους Έλληνες Κορώνη.  Έτσι, βάσει των πληροφοριών, σχετικά με τις αμυντικές θέσεις των Ελλήνων, επιδίωξε αιφνιδιασμό των ελληνικών δυνάμεων με ταυτόχρονη νυχτερινή ενέργεια επί των κατευθύνσεων Κάτω Μηνάγια και Γρίζι, όπου βρίσκονταν οι προφυλακές των Ελλήνων, με τελική σύγκλιση των δύο φαλάγγων στο χωριό Βουνάρια, ώστε να αποκόψει τα ελληνικά σώματα που πολιορκούσαν την Κορώνη.

Έτσι, οι Τουρκοαιγύπτιοι, αιφνιδιαστικά, μέσα στην νύχτα τις 19^ης Φεβρουαρίου, προχώρησαν χωρισμένοι σε δύο φάλαγγες ανατολικά στην ενδοχώρα της περιοχής με κατεύθυνση προς το φρούριο της Κορώνης.  Η πρώτη φάλαγγα βάδισε κατευθείαν από τη Μεθώνη προς την Κορώνη, ενώ η άλλη κινήθηκε βορειότερα, περνώντας από Μεσοχώρι και Μεμερίζι, σχεδόν έτσι παράλληλα με την πρώτη και με σκοπό να κτυπήσει πιο ψηλά, ώστε να αποκόψει τις ελληνικές πολιορκητικές δυνάμεις που βρίσκονταν μεταξύ Κάτω Μηναγίων και Μηλίτσας.  Η βόρεια φάλαγγα πιθανότατα δεν ξεκίνησε από το στρατόπεδο της Μεθώνης, αλλά από περιοχή κοντά στο Νιόκαστρο και ίσως ήταν οι προφυλακές που είχαν προωθηθεί ως εκεί τις προηγούμενες ημέρες.  Σοβαρότερη φάλαγγα ήταν η πρώτη, καθώς την αποτελούσαν τέσσερα τάγματα πεζικού, 400 ιππείς και αρκετοί Τούρκοι της Μεθώνης, ενώ αρχηγός της ήταν ο ίδιος ο Ιμπραήμ.  Έτσι, η πρώτη επαφή με τις προφυλακές των Ελλήνων γίνεται την αυγή της 19^ης Φεβρουαρίου.  Η νότια φάλαγγα επιτέθηκε αιφνιδιαστικά στην προφυλακή που βρισκόταν στο Γρίζι.  Η προφυλακή των Ελλήνων που ήταν εκεί, γύρω στους 30 στρατιώτες, μόλις είδαν την ισχυρή δύναμη των Αιγυπτίων ξαφνικά μπροστά τους, αιφνιδιάστηκαν και δεν πρόβαλαν καμία αντίσταση, ενώ ίσα που πρόλαβαν να διαφύγουν και να υποχωρήσουν στα γύρω βουνά.  Ωστόσο, οι Αιγύπτιοι έπιασαν εκεί δύο ηλικιωμένες και καμιά δεκαριά χωρικούς και τους κατακρεούργησαν.

Η άλλη φάλαγγα κτύπησε βορειότερα, την ισχυρότερη αριθμητικά προφυλακή (περίπου 100 άνδρες) που βρισκόταν νότια των Κάτω Μηναγίων και δυτικά της Μηλίτσας.  Αυτή την θέση κρατούσαν ο στρατηγός Λιάκος Γιατράκος (1795 – 1875) και μερικοί ντόπιοι.  Το σώμα του Λιάκου Γιατράκου δεν αιφνιδιάστηκε παρότι δεν είχε ξημερώσει ακόμη όταν επιτέθηκαν συντονισμένα οι Τουρκοαιγύπτιοι. Πολέμησε προβάλλοντας απεγνωσμένη αντίσταση, προξενώντας στον εχθρό αρκετές απώλειες, παρότι το σώματα του ήταν μικρό σε σχέση με την πολυπληθέστερη δύναμη των Αιγυπτίων.  Ωστόσο, βλέποντας ότι δεν θα μπορούσε να κρατήσει επί πολύ την πίεση του εχθρού, που μάλιστα διέθετε και ιππικό, υποχώρησε συντεταγμένα πολεμώντας προς τους πρόποδες του όρους Λυκόδημου.  Κατά την μάχη ο Λιάκος έχασε 6 παλικάρια και είχε και δύο τραυματίες, ενώ ανάμεσα στους νεκρούς συντρόφους του ήταν και ο εξάδελφος του, ο Χιλίαρχος Αθανάσιος Αποσποράκος, ο οποίος σύμφωνα με τον Λιάκο σκότωσε αρκετούς Αιγύπτιους πριν πέσει νεκρός.  Ο αρχηγός των εκεί ελληνικών δυνάμεων στρατηγός Παναγιώτης Γιατράκος βρισκόταν πιο πίσω, στο στρατόπεδο πολιορκίας της Κορώνης.  Ήταν αυγή ακόμη όταν έλαβε την είδηση ότι οι Αιγύπτιοι ανέτρεψαν την αντίσταση του αδελφού του Λιάκου και εξεβίασαν τη δίοδο προ τη Μηλίτσα.  Αμέσως απέσυρε δυνάμεις από τον Άγιο Δημήτριο και από τους Γερακάδες και κατευθύνθηκε προς τα Βουνάρια για να τους ανακόψει.  Στον δρόμο όμως έμαθε ότι η πρώτη είδηση ήταν ψεύτικη και ότι ο Λιάκος κρατούσε ακόμη.  Αμέσως έστειλε για βοήθεια τον άλλο αδελφό Νικολάκη με το σώμα του και μερικούς Κορωναίους υπό την αρχηγεία του Ηλία Καραπαύλου.  Ο ίδιος ακολούθησε αργότερα με τις υπόλοιπες δυνάμεις, αλλά δεν πρόλαβε.

Η νότια φάλαγγα του εχθρού, αφού ανέτρεψε την προφυλακή στο Γρίζι, στράφηκε προς Βορρά, πέρασε από το Χωματερό και το βράδυ μπήκε στα Βουνάρια.  Η βόρεια, αφού απώθησε την προφυλακή του Λιάκου Γιατράκου, προέλασε μέσω Μηλίτσας προς νοτιοανατολικά και συνενώθηκε με τη νότια.  Οι πολιορκητές της Κορώνης, υπό τους Παναγιώτη και Νικό Γιατράκο και Ιωανν. Καραπαύλο, καθώς και οι ευρισκόμενοι στα Βουνάρια μετά του έπαρχου Δημ. Βυζαντίου, ειδοποιηθέντες περί της εχθρικής προελάσεως κινήθηκαν εσπευσμένος προς τη Λογκά, ενώ οι Αιγύπτιοι προωθήθηκαν ως τα Καστέλια.  Έτσι απώθησαν τους Έλληνες, τους απέκοψαν από την Κορώνη και απέκτησαν επαφή με αυτή.  Ο Ιμπραήμ δεν είχε ακόμη την πρόθεση να βγει πιο έξω από τη μεσσηνιακή χερσόνησο, οπότε θα υπήρχε ο κίνδυνος να εμπλακεί σε αγώνα με υπέρτερες δυνάμεις, να επεκτείνει  δυσανάλογα τις επικοινωνίες και τις μεταφορές του και να διασπείρει τις λίγες δυνάμεις του.  Ο σκοπός του προς το παρόν ήταν να διαλύσει τις πολιορκίες των δύο φρουρίων, Μεθώνης και Κορώνης και να αποκτήσει ερείσματα.  Για την συνέχεια των επιχειρήσεων θα περίμενε να του έλθουν και άλλες δυνάμεις.  Εγκατέλειψε λοιπόν ακόμη και εδάφη που είχε καταλάβει, απέσυρε τις δυνάμεις του και από το Νιόκαστρο και τις συγκέντρωσε γύρω από τη Μεθώνη αμυντικά.  Μόνο ελαφρές προφυλακές έταξε στη Λογκά και στα Βουνάρια.  Πιθανότατα η τόσο φρόνιμη  αυτή τακτική οφειλόταν σε άγνοια της κακής ελληνικής κατάστασης.  Ωστόσο, η μάχη στα Κάτω Μηνάγια έσβησε τον μύθο του Ιμπραήμ, ότι, οι Έλληνες δεν θα είχαν την δύναμη και το κουράγιο να αντισταθούν στον οργανωμένο στρατό του, ενώ αναπτέρωσε το ηθικό των Ελλήνων σε σχέση με την ουσιαστική αντιμετώπιση του Ιμπραήμ και τον περιορισμό του στα στενά όρια του αρχικού προγεφυρώματος.

Σήμερα, στο πλαίσιο θεσμικής ανάδειξης της πρώτης αυτής πολεμικής σύγκρουσης μεταξύ Ελλήνων και Τουρκοαιγυπτίων κατά το έτος 1825, ο Δήμος Πύλου Νέστορος προχώρησε πρόσφατα στην καθιέρωση της μάχης αυτής ως Δημόσιας Εορτής Τοπικής Σημασίας, ύστερα  από αίτηση – αίτημα που είχε καταθέσει ο Δημοσθένης Κορδός, υποψήφιος διδάκτωρ πολιτισμικών σπουδών του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου, που συνοδευόταν με φάκελο εκτενούς έρευνας ιστορικής τεκμηρίωσης με σπάνιο αρχειακό υλικό.   Έτσι, βάσει της ομόφωνης απόφασης του Δήμου, καθιερώθηκε η 3^η Μαρτίου έκαστου έτους, επέτειο της ιστορικής μάχης στα Κάτω Μηνάγια (σήμερα Κάτω Αμπελόκηποι), ως ιστορικού χαρακτήρα Δημόσια Εορτή Τοπικής Σημασίας για το Δήμο Πύλου Νέστορος, με την αναβίωση εκδηλώσεων μνήμης και τιμής κατά την 3η Μαρτίου έκαστου έτους και τη δημιουργία μνημείου πεσόντων στην περιοχή της σύγκρουσης των Κάτω Αμπελοκήπων.  Βάσει αυτών, αξίζει να σημειωθεί ότι, η καταξιωμένη σε διεθνές επίπεδο Μεσσήνια ομογενής ζωγράφος Joanna Kordos, που ζει στην Μελβούρνη, ευαισθητοποιημένη από την σημαντική απόφαση του Δήμου Πύλου Νέστορος, αποφάσισε να φιλοτεχνήσει αφιλοκερδώς το μνημείο της ιστορικής μάχης, ως ελάχιστο φόρο τιμής στους Έλληνες ήρωες που αντιστάθηκαν στις ορδές των Τουρκοαιγυπτίων κατά το έτος 1825.  Το μνημείο σχεδιάζεται να τοποθετηθεί στον περιβάλλοντα χώρο του Διατηρητέου Δημοτικού Σχολείου του οικισμού Κάτω Αμπελοκήπων, ενώ στόχος είναι ο πρώτος εορτασμός της ιστορικής μάχης και τα εγκαίνια του μνημείου να γίνουν επισήμως την 3^η Μαρτίου 2021, στα πλαίσια του επίσημου προγράμματος των εκδηλώσεων του Δήμου που αφορούν την εμβληματική ιστορική επέτειο των 200 ετών από την Ελληνική Επανάσταση.  Έτσι, συμπληρώνεται ένα σημαντικό ιστορικό κενό, σε σχέση με την ανάδειξη της πρώτης μάχης μεταξύ Ελλήνων και Τουρκοαιγυπτίων κατά το έτος 1825, που δίνει τη δυνατότητα να δούμε πλέον ολοκληρωμένα και ουσιαστικά την εξέλιξη των ιστορικών γεγονότων στην περιοχή, κατά το κρίσιμο έτος 1825 για την Ελληνική Επανάσταση.

Το πατρικό της διεθνούς φήμης ζωγράφου J. Kordos στη Μεσσηνία

Καλοκαίρι 1986, σ΄ ένα πυρωμένο πέτρινο πεζούλι από την καλοκαιρινή θέρμη, στην πλατεία του οικισμού Κάτω Αμπελοκήπων, κάθεται μια πρόσχαρη νεαρή έφηβη πρωτοετής φοιτήτρια του μήματος των Τεχνών του Monash University της Μελβούρνης.  Έχει φθάσει πριν λίγες μέρες στην ιδιαίτερη πατρίδα της οικογένειάς της για να περάσει τις καλοκαιρινές διακοπές της στην Ελλάδα.

Ήρεμη και χαλαρή, εστιάζει για αρκετή ώρα το βλέμμα της στο πατρικό σπίτι της μητέρας της, που βρίσκεται σε μικρή απόσταση από αυτήν.  Ο ήλιος, λίγες μέρες μετά το θερινό ηλιοστάσιο, ρίχνει άπλετα το φως πάνω στο παραδοσιακό κτήριο.  Πρόκειται για ένα μικρό λιθόκτιστο κεραμοσκεπές σπίτι, κλειστό από χρόνια λόγω του κύματος μεταναστευτικής φυγής της δεκαετίας του 1960.  Χτισμένο, σύμφωνα με την παράδοση, τα πρώτα μεταεπαναστατικά χρόνια, αποτελεί ένα από τα παλαιότερα σπίτια του οικισμού, ενώ η περίτεχνες λιθόκτιστες καμπυλωτές κατασκευές γείσων από λαξευμένη πέτρα στα παράθυρα και την πόρτα, μαρτυρούν την ιδιαίτερη καλαίσθητη τεχνοτροπία, που πιθανόν να είναι έργο Λαγκαδινών μαστόρων.

Οι όποιες τεχνικές επεμβάσεις στις κατοικίες του οικισμού κατά την διάρκεια των προηγούμενων δεκαετιών, ως αποτέλεσμα συντηρήσεων και ανακαινίσεων, δεν επηρέασαν αντίστοιχα το συγκεκριμένο κτήριο, καθώς η απουσία κατοίκισης κατά τις τελευταίες δεκαετίες, άφησε ανέπαφα ιδιαίτερα αρχιτεκτονικά χαρακτηριστικά του, όπως τα προαναφερθέντα, τα οποία πιθανόν να είχαν αλλοιωθεί από πιθανές εργασίες συντήρησης.

Η νεαρή Joanna θα ανοίξει ένα μπλοκ ζωγραφικής και θα αρχίσει να σχεδιάζει το μικρό γραφικό σπίτι.  Ιστορίες, γεγονότα και ιδιαίτερες οικογενειακές στιγμές, καρπός αφηγήσεων της οικογένειας προς αυτήν κατά το παρελθόν στην μακρινή Αυστραλία, στα πλαίσια προσπάθειας της οικογένειας να μεταφέρει νοερά στη μικρή το ελληνικό τους νοσταλγικό παρελθόν, ζωντανεύουν στη θέα του μικρού σπιτιού.  Έτσι, η έφηβη ζωγράφος, δεν σχεδιάζει απλά ένα κτήριο, αλλά αποτυπώνει ιστορίες και ακούσματα σε μια προσπάθεια επικοινωνίας με το μακρινό παρελθόν της οικογένειάς της.  Βλέπει τις παιδικές εικόνες των γονέων της να ζωντανεύουν μέσα από την ζωγραφική σπουδή της, ενώ αφηγήσεις και εικόνες της ελληνικής κληρονομίας της προσπαθούν να αναδυθούν στο σύντομο ελληνικό καλοκαιρινό παρόν της.  Φευγαλέες σκέψεις και γραμμές ολοκληρώνουν στη θέρμη του καλοκαιριού το εφηβικό της έργο, καθώς το πατρικό σπίτι γίνεται το ζωγραφικό μέσο για να διερευνήσει την ελληνική καταγωγή της.  Μια γέφυρα με το παρελθόν από πέτρα και χρόνο, μια νέα ελληνική αφετηρία για το ταξίδι στο κόσμο της ζωγραφικής, εκεί στα πάτρια χώματα με όχημα το φως και το χρώμα της ελληνικής κληρονομιάς της.

Η ιδιαίτερη σπουδή με το πατρικό της οικογένειάς της, μαζί με κάποια άλλα ιδιαίτερα έργα που θα σχεδιάζει κατά το σύντομο χρονικό διάστημα που θα μείνει στην Μεσσηνία, θα αποτελέσουν ένα ιδιαίτερο συμβολικό κομμάτι των αποσκευών της κατά το ταξίδι της επιστροφή της στην Μελβούρνη, αλλά και μια γλυκιά ελληνική ανάμνηση από το σύντομο ελληνικό της καλοκαίρι στην ιδιαίτερη πατρίδα της οικογένειας.  Το μέλλον θα επιφύλασσε μια καταξιωμένη διεθνή πορεία, ενώ το πλούσιο καλλιτεχνικό της έργο θα αντικατοπτρίζει πάντα την ελληνική ταυτότητα και κληρονομιά της.  Ωστόσο, στο ταξίδι στον κόσμο της Τέχνης θα εμπνευστεί από ρομαντικούς καλλιτέχνες και ποιητές, όπως τον  Delacroix, τoν Oscar Wilde και τον Lord Byron, που ύμνησαν την έννοια του αγώνα, του πνεύματος και της ελευθερίας, ενώ το καλλιτεχνικό δημιουργικό πνεύμα της θα οραματιστεί συμβολικά την έννοια της ελευθερίας και της δημιουργικότητας στο μεγάλο τρίπτυχο πορτραίτο της που αποθανατίζει τον οικουμενικό Έλληνα συνθέτη Μίκη Θεοδωράκη.

Οι γέφυρες με το παρελθόν θα μείνουν πάντα ζωντανές στα χρόνια που κύλισαν, καθώς η καταξιωμένη ζωγράφος θα συνδέσει και πάλι, με όχημα την ζωγραφική της, το παρελθόν και την ελληνική της καταγωγή με το σήμερα.  Έτσι, δημιουργώντας πρόσφατα ένα εμβληματικό ζωγραφικό έργο που αποθανατίζει το εγκαταλειμμένο δημοτικό σχολείο του οικισμού καταγωγής της οικογένειάς της, επιδιώκει όχι μόνο να βοηθήσει στην αποκατάσταση του διατηρητέου κτηρίου, αλλά να συνδέσει τις αναμνήσεις των γενεών που φοίτησαν στο ιστορικό σχολείο με την κληρονομιά και την ταυτότητα των νέων γενεών.  Πρόκειται για μια πολιτισμική προσπάθεια όπου το παρελθόν συναντά το μέλλον, ενώ ευελπιστεί να παρουσιάσει μια μελλοντική έκθεση της στο χώρο του εμβληματικού σχολείου, ως ελάχιστο φόρο τιμής στους γονείς της που εκεί έμαθαν τα πρώτα τους γράμματα.

Ωστόσο, το ταξίδι στην ελληνική ταυτότητα και κληρονομιά της δεν σταματά εδώ, καθώς, με αφορμή την καθιέρωση της ιστορικής μάχης στα Κάτω Μηνάγια στη Μεσσηνία ως Δημόσιας Εορτής Τοπικής Σημασίας από το Δήμο Πύλου Νέστορος, η ρομαντική καλλιτέχνιδα ετοιμάζεται να σχεδιάσει αφιλοκερδώς ένα εμβληματικό μνημείο για την μάχη αυτή, που θα συμβολίζει την αντίσταση και τον αγώνα των Ελλήνων για την ελευθερία καθώς και την επέτειο των 200 ετών από την Ελληνική Επανάσταση.  Τέλος, η καταξιωμένη καλλιτέχνιδα, δεν κρύβει τους σχεδιασμούς της για μια μεγάλη έκθεση στην πρωτεύουσα της Ελλάδας, την Αθήνα, κατά το 2021, σε ένα ιδιαίτερο πολιτισμικό χώρο, αν και το θέμα της έκθεσης παραμένει ακόμη επτασφράγιστο μυστικό από την ίδια, καθώς πρόκειται για μια έκθεση που θα προσελκύσει το παγκόσμιο ενδιαφέρον, όχι μόνο λόγω της καλλιτεχνικής της δημιουργικής καινοτομίας και ιδιαιτερότητας, αλλά και λόγω του εμβληματικού θεματικού πεδίου στο οποίο θα εστιάζουν τα έργα της.

Το πατρικό της διεθνούς φήμης ζωγράφου J. Kordos στη Μεσσηνία

Ο Μίκης Θεοδωράκης χαιρετίζει το έργο της Μεσσήνιας ομογενούς J. Kordos

Η διακεκριμένη σε διεθνές επίπεδο καλλιτέχνης Joanna Kordos που ζει και εργάζεται στην Μελβούρνη, με καταγωγή της οικογένειάς της από τον οικισμό Κάτω Αμπελόκηποι του Δήμου Πύλου Νέστορος Μεσσηνίας, συνεχίζει με το καλλιτεχνικό της έργο να κερδίζει τα εύσημα σημαντικών προσωπικοτήτων όχι μόνο του εξωτερικού αλλά και της Ελλάδας. Χαρακτηριστικό του γεγονότος αυτού αποτελεί η πρόσφατη συνεργασία της με τον οικουμενικό συνθέτη Μίκη Θεοδωράκη, καθώς ο διάσημος μουσικοσυνθέτης υπέγραψε συλλεκτικά αντίτυπα πολύ περιορισμένης παραγωγής από ανατύπωση του γνωστού τρίπτυχου έργου που έχει εμπνευστεί και έχει δημιουργήσει η γνωστή καλλιτέχνης αποκλειστικά για τον μεγάλο συνθέτη και το οποίο κοσμεί την οικία του από το 2003, ενώ έχει αποτελέσει εξώφυλλο δίσκων του συμφωνικής μουσικής.

Παράλληλα, με την υπογραφή των συλλεκτικών αντιτύπων από το οικουμενικό Μίκη Θεοδωράκη, ο μεγάλος συνθέτης χαιρέτησε το σημαντικό έργο της καταξιωμένης σε διεθνές επίπεδο ζωγράφου που τιμά την Ελλάδα σε όλο τον κόσμο, καθώς είχε την ευκαιρία να θαυμάσει σημαντικά έργα της μέσα από το ειδικό folio που απέστειλε η ζωγράφος ειδικά για αυτόν. Πρόκειται για ένα folio που αφορούσε σημαντικές καλλιτεχνικές δημιουργίες της καταξιωμένης ζωγράφου, μεταξύ των οποίων και έργα της τελευταίας της καλλιτεχνικής δουλειάς που παρουσιάστηκαν σε μεγάλη έκθεση στη Μελβούρνη το περασμένο Καλοκαίρι, καθώς και το εμβληματικό πρόσφατο έργο της που αφορά το ιστορικό δημοτικό σχολείο Κάτω Αμπελοκήπων, λίγο πριν χαρακτηριστεί διατηρητέο νεότερο μνημείο της Ελλάδας από το Υπουργείο Πολιτισμού.

Τέλος, αξίζει να σημειωθεί ότι, μετά την πρόσφατη ομόφωνη απόφαση του Δήμου Πύλου Νέστορος για την καθιέρωση της Μάχης στα Κάτω Μηνάγια ως Δημόσιας Εορτής Τοπικής Σημασίας, η καταξιωμένη σε διεθνές επίπεδο καλλιτέχνιδα αποφάσισε να φιλοτεχνήσει αφιλοκερδώς το μνημείο της εν λόγω ιστορικής μάχης, ενώ την ευγενική χορηγία των σχεδίων του μνημείου από την J. Kordos χαιρέτισε με ειδικό δελτίο τύπου ο Δήμος Πύλου Νέστορος καθώς και σημαντικές προσωπικότητες Μεσσήνιων ομογενών της Αυστραλίας.

Ο Μίκης Θεοδωράκης χαιρετίζει το έργο της Μεσσήνιας ομογενούς J. Kordos

Η J. Kordos θα φιλοτεχνήσει το μνημείο της Μάχης στα Κάτω Μηνάγια

Με μια συμβολική και συνάμα ουσιαστική ενέργεια, η καταξιωμένη σε διεθνές επίπεδο ζωγράφος Joanna Kordos, με δεκάδες εκθέσεις ανά τον κόσμο, που ζει και εργάζεται στην Μελβούρνη, ευαισθητοποιημένη από την σημαντική απόφαση του Δήμου Πύλου Νέστορος για την καθιέρωση της «Μάχης στα Κάτω Μηνάγια» ως Δημόσιας Εορτής Τοπικής Σημασίας, αποφάσισε να φιλοτεχνήσει αφιλοκερδώς το μνημείο της ιστορικής μάχης, ως ελάχιστο φόρο τιμής στους Έλληνες ήρωες που αντιστάθηκαν στις ορδές των Τουρκοαιγυπτίων κατά το έτος 1825.

Γόνος Ελλήνων μεταναστών, από τον οικισμό Κάτω Αμπελόκηπων Μεσσηνίας, που εγκαταστάθηκαν στην Αυστραλία την δεκαετία του 1950, η Kordos μέσα από το πλούσιο καλλιτεχνικό της έργο αντικατοπτρίζει την ελληνική ταυτότητα και κληρονομιά της. Καθορίζοντας τον εαυτό της ως ρομαντική σουρεαλίστρια, εμπνέεται από ρομαντικούς καλλιτέχνες και ποιητές, που ύμνησαν την έννοια του αγώνα και της ελευθερίας, όπως ο Delacroix, o Oscar Wilde και ο Lord Byron. Το καλλιτεχνικό δημιουργικό πνεύμα της οραματίζεται συμβολικά στο μεγάλο τρίπτυχο πορτραίτο που έχει δημιουργήσει για τον οικουμενικό έλληνα συνθέτη Μίκη Θεοδωράκη και το οποίο κοσμεί από το 2003 την οικία του, ενώ έχει αποτελέσει εξώφυλλο δίσκων του. Η Kordos χρησιμοποιώντας ιδιαίτερες παραδοσιακές παλιές τεχνικές και μελετώντας διαχρονικά και διεξοδικά ζωγράφους της φλαμανδικής σχολής, έχει καταφέρει οι πίνακες της να εκπέμπουν ένα λαμπρό και βαθύ δημιουργικό χρώμα. Παράλληλα, θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν από τολμηρότητα, θεατρικότητα και εκφραστικότητα, ενώ αποπνέουν μελαγχολικά και νοσταλγικά στοιχεία.

Αξίζει να σημειωθεί ότι, πριν ένα μήνα, ο Δήμος Πύλου Νέστορος, ύστερα από θετική εισήγηση του νεοεκλεγέντα δημάρχου κ. Καρβέλα, αποφάσισε ομοφώνως την καθιέρωση της 3ης Μαρτίου έκαστου έτους, επέτειο της ιστορικής μάχης στα Κάτω Μηνάγια (σήμερα Κάτω Αμπελόκηποι), ως ιστορικού χαρακτήρα Δημόσια Εορτή Τοπικής Σημασίας για το Δήμο Πύλου – Νέστορος Νομού Μεσσηνίας, με την αναβίωση εκδηλώσεων μνήμης και τιμής κατά την 3η Μαρτίου έκαστου έτους και τη δημιουργία μνημείου πεσόντων στην περιοχή της σύγκρουσης των Κάτω Αμπελοκήπων. Είχε προηγηθεί η επίσημη αίτηση-αίτημα από το Ψηφιακό Ινστιτούτο Πολιτισμού Μεσσηνίας προς του Δήμο Πύλου Νέστορος για εξέταση καθιέρωσης της μάχης ως Δημόσιας Εορτής Τοπικής σημασίας, που συνοδευόταν από εκτενή ιστορική μελέτη, καρπό μακροχρόνιας έρευνας ιστορικής τεκμηρίωσης, του Δημοσθένη Κορδού, υποψήφιου διδάκτορα Πολιτισμικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου.

Η διεθνής καλλιτέχνης πριν δύο έτη είχε αποθανατίσει και είχε κάνει γνωστό σε διεθνές επίπεδο το εμβληματικό σχολείο Κάτω Αμπελοκήπων Μεσσηνίας, λίγο πριν χαρακτηριστεί διατηρητέο μνημείο από το Υπουργείο Πολιτισμού, καθώς πρωτοστατεί στην προσπάθεια αποκατάστασης του διατηρητέου σχολείου, μέσω της Συμβουλευτικής Επιτροπής Αποκατάστασης του μνημείου. Σήμερα,

ευαισθητοποιημένη και συγκινημένη από την ιστορική απόφαση του Δήμου Πύλου Νέστορος, καθώς ο οικισμός των Κάτω Αμπελοκήπων αποτελεί την γενέτειρα της οικογένειάς της, ανέλαβε την ιστορική πρωτοβουλία για την ευγενική χορηγία δημιουργίας των σχεδίων του εμβληματικού μνημείου που θα τοποθετηθεί στην περιοχή του οικισμού των Κάτω Αμπελοκήπων.

Σύμφωνα με την καλλιτέχνιδα, το εμβληματικό μνημείο θα συμβολίζει και θα συμπυκνώνει, τόσο τον ηρωικό αγώνα των Ελλήνων για την ελευθερία, καθώς η μάχη αυτή αποτελεί την πρώτη πολεμική σύγκρουση μεταξύ Ελλήνων και Τουρκοαιγυπτίων μετά την απόβαση του Ιμπραήμ Πασά στην Μεθώνη τον Φεβρουάριο του 1825, όσο και την ιστορική εμβληματική επέτειο των 200 ετών από την Ελληνική Επανάσταση. Παράλληλα, ο σχεδιασμός του μνημείου από την Kordos, αποτελεί, σύμφωνα με την ίδια, ένα συμβολικό δώρο εκ μέρους όλων των Μεσσήνιων της ομογένειας της Αυστραλίας προς τον γενέθλιο τόπο της Μεσσηνίας, με αφορμή την ιστορική επέτειο των 200 ετών από την Ελληνική Επανάσταση και την επιδιωκόμενη προσπάθεια επανασύστασης και ανάδειξης των γεγονότων που οδήγησαν στην Εθνική Ανεξαρτησία.

Βάσει όλων αυτών, στόχος είναι, το μνημείο να έχει δημιουργηθεί και να έχει τοποθετηθεί έως τις αρχές του 2021 στην περιοχή των Κάτω Αμπελοκήπων, ώστε την 3η Μαρτίου 2021, επέτειο της «Μάχης στα Κάτω Μηνάγια» και έτος εορταστικής ιστορικής επετείου των 200 ετών από την Ελληνική Επανάσταση, να εγκαινιαστεί το μνημείο και να εορταστεί επισήμως για πρώτη φορά η επέτειο της ιστορικής μάχης. Έτσι, τα επίσημα εγκαίνια του μνημείου και του πρώτου εορτασμού της μάχης κατά το έτος 2021 θα μπορούν να ενταχθούν στο επίσημο πρόγραμμα των εκδηλώσεων που θα αφορούν τον επετειακό ιστορικό εορτασμό των 200 ετών από την Ελληνική Επανάσταση του 1821.

Καθώς, ο Δήμος Πύλου Νέστορος συμμετέχει στην Κοινοπραξία με τίτλο «Διαδημοτική σύμπραξη 1821» που αφορά την διασύνδεσή του με τους Δήμους Αιγιαλείας, Καλαβρύτων, Καλαμάτας, Μεσολογγίου, και Τριπόλεως, που όλοι μαζί κατέχουν εξαιρετικά μεγάλο ποσοστό των ιστορικών γεγονότων του 1821 και συνιστούν μια διακριτή γεωγραφική ενότητα, με συντονιστή και επιστημονικό υπεύθυνο τον κ. Νικόλαο Ζαχαριά, Καθηγητή και Πρόεδρο του Τμήματος Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Διαχείρισης Πολιτισμικών Αγαθών του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου.

Η J. Kordos θα φιλοτεχνήσει το μνημείο της Μάχης στα Κάτω Μηνάγια

Δημόσια Εορτή Τοπικής Σημασίας καθιερώθηκε η “Μάχη στα Κάτω Μηνάγια”

Ενόψει της ιστορικής και εμβληματικής επετείου των 200 ετών από την κήρυξη της Ελληνικής Επανάστασης, ο Δήμος Πύλου Νέστορος ανοίγει το πλέγμα των αποφάσεων, μελετών, συζητήσεων και εκδηλώσεων για την επανασύσταση των ιστορικών γεγονότων της Ελληνικής Επανάστασης με μια ιστορική απόφαση.

Ειδικότερα, αφετηρία όλων αυτών αποτελεί η ομόφωνη απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου, που συνεδρίασε χθες, 01 Νοεμβρίου 2019, καθιερώνοντας την 3η Μαρτίου έκαστου έτους, επέτειο της ιστορικής μάχης στα Κάτω Μηνάγια (σήμερα Κάτω Αμπελόκηποι), ως ιστορικού χαρακτήρα Δημόσια Εορτή Τοπικής Σημασίας για το Δήμο Πύλου – Νέστορος Νομού Μεσσηνίας, με την αναβίωση εκδηλώσεων µνήµης και τιµής κατά την 3η Μαρτίου έκαστου έτους, µε πρόγραµµα εορταστικών εκδηλώσεων που θα καταρτίζεται κάθε έτος µε απόφαση του ∆ηµάρχου Πύλου Νέστορος και τη δημιουργία μνημείου πεσόντων, προς τιμήν των ηρώων και των νεκρών της Μάχης των Κάτω Μηναγίων, στην περιοχή της σύγκρουσης. Η σχετική απόφαση ακολούθως θα αποσταλεί στον Υπουργό Εσωτερικών για την προώθηση έκδοσης Προεδρικού διατάγματος και δημοσίευση του στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, σύμφωνα με τα παραπάνω. Αξίζει να σημειωθεί ότι, αφορμή για την παραπάνω απόφαση αποτέλεσε η αίτηση-αίτημα απο το Ψηφιακό Ινστιτούτο Πολιτισμού Μεσσηνίας προς τον Δήμο Πύλου Νέστορος, για μελέτη και εξέταση αναγνωρίσης – χαρακτηρισμόυ της μάχης στα Κάτω Μηνάγια ως Δημόσιας Εορτής Τοπικής Σημασίας, ενώ η αίτηση συνοδευόταν απο πλήρη φάκελο ερευνητικής μελέτης (με σπάνιο ιστορικό ερευνητικό υλικό) του υποψήφιου Διδάκτορος Πολιτισμικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου Δημοσθένη Κορδού.

Βάσει αυτών, συμπληρώνεται ένα σημαντικό ιστορικό κενό, σε σχέση με την ανάδειξη της πρώτης μάχης μεταξύ Ελλήνων και Τουρκοαιγυπτίων κατά το έτος 1825, που δίνει τη δυνατότητα να δούμε πλέον ολοκληρωμένα και ουσιαστικά την εξέλιξη των ιστορικών γεγονότων στην περιοχή, κατά το κρίσιμο έτος 1825 για την Ελληνική Επανάσταση. Παράλληλα, ο θεσμικός χαρακτηρισμός της μάχης θα διευρύνει και θα εμβαθύνει την πολιτισμική κληρονομιά της νότιας Μεσσηνίας, ενώ θα βοηθήσει στην επανασύσταση της ιστορικής γνώσης, ενθαρρύνοντας τον αναστοχασμό, τον διάλογο, την αρχειακή έρευνα και την πολιτισμική δημιουργία, προσεγγίζοντας την Ελληνική Επανάσταση ως ιστορικό φαινόμενο και όχι ως μουσειακό έκθεμα.

Τέλος, η καθιέρωση της μάχης ως Δημόσιας Εορτής Τοπικής Σημασίας και η μελέτη των ιστορικών γεγονότων της συγκεκριμένης χρονικής περιόδου, δίνει την δυνατότητα να αναστοχαστούμε και να εστιάσουμε, στα ιστορικά εκείνα πρόσωπα που αναδείχθηκαν σε ήρωες επειδή αντεπεξήλθαν σε εξαιρετικές περιστάσεις, και στις κοινωνικές και ιδεολογικές εμπειρίες που άλλαξαν, πριν και μετά το 1821, τον τρόπο με τον οποίο γινόταν αντιληπτός ο κόσμος, δημιουργώντας έτσι ένα νέο πεδίο διαλόγου για το τι τελικά ορίζουμε ως ελληνική ταυτότητα.

Δημόσια Εορτή Τοπικής Σημασίας καθιερώθηκε η “Μάχη στα Κάτω Μηνάγια”