Η γρίπη και το κρυολόγημα είναι δύο συχνές λοιμώξεις που παρουσιάζουν έξαρση σε όλες τις ηλικίες κατά τους φθινοπωρινούς και χειμερινούς μήνες. Παρά τη συχνότητά τους όμως, υπάρχουν αρκετοί μύθοι που περιβάλλουν τις ιώσεις και που δυσκολεύουν την ανάρρωση από αυτές.

Για την καλύτερη ενημέρωσή μας, οι ειδικοί του Πανεπιστημίου Χάρβαρντ απαντούν σε συχνές ερωτήσεις για τη γρίπη και το κρυολόγημα.

1. Πρέπει να πάω στη δουλειά ή να στείλω το παιδί στο σχολείο σε περίπτωση ασθένειας;

Για να κρίνουμε αν είναι σωστό και ασφαλές να έρθουμε σε επαφή με άλλα άτομα, κατ’ αρχάς πρέπει να λαμβάνουμε υπόψη τη σοβαρότητα των συμπτωμάτων. Κι αυτό γιατί από τη μία όταν εκδηλώνονται συμπτώματα όπως η κόπωση, η έλλειψη συγκέντρωσης και οι μυϊκοί πόνοι δεν θα είμαστε αποδοτικοί στη δουλειά μας και αντίστοιχα το παιδί στο σχολείο και από την άλλη θα πρέπει να φερθούμε υπεύθυνα και να προστατεύσουμε τους γύρω μας από τα σταγονίδια του βήχα ή του φταρνίσματος. Ένα κρυολόγημα είναι πολύ μεταδοτικό κατά τις ημέρες που εκδηλώνονται εμφανή συμπτώματα, αλλά και τις ημέρες πριν εκδηλωθούν τα συμπτώματα. Όσο για τη γρίπη, μεταδίδεται ευκολότερα μία ημέρα πριν εμφανιστούν τα συμπτώματα έως και περίπου πέντε ημέρες μετά.

2. Πότε πρέπει να πάω στον γιατρό;

Η επίσκεψη στον γιατρό συνιστάται σε περίπτωση που υπάρχει υποψία για γρίπη ή εάν τα συμπτώματα επιμένουν για περισσότερο από δύο εβδομάδες.

3. Πώς θα αποφύγω τη μετάδοση της ίωσης στους γύρω μου;

Είναι αρκετά τα μέτρα που μπορούμε να λάβουμε για να αποφύγουμε τη μετάδοση των ιώσεων, ιδίως στα μέλη της οικογένειας με τα οποία μοιραζόμαστε την ίδια στέγη. Αρχικά, θα πρέπει πάντοτε να καλύπτουμε το στόμα και τη μύτη μας όταν βήχουμε ή φταρνιζόμαστε –είτε με ένα χαρτομάντιλο είτε με την εσωτερική πλευρά του αγκώνα μας. Επίσης, απαιτείται πολύ συχνό πλύσιμο των χεριών, αποφυγή της σωματικής επαφής και συχνή απολύμανση κοινόχρηστων χώρων και επιφανειών.

4. Γιατί αυξάνονται οι ιώσεις τον χειμώνα;

Αν και το κρύο δεν προκαλεί τη γρίπη και το κρυολόγημα, όσο πέφτουν οι θερμοκρασίες τείνουμε να παραμένουμε σε κλειστούς χώρους που δεν αερίζονται καλά, με αποτέλεσμα να μεταδίδονται ευκολότερα οι ιοί και άλλοι μικροοργανισμοί. Επίσης, μελέτες έχουν υποδείξει ότι ο ιός της γρίπης συγκεκριμένα εξαπλώνεται ευκολότερα όταν η θερμοκρασία και η υγρασία βρίσκονται σε χαμηλά επίπεδα, συνθήκες που συναντάμε συχνότερα κατά τους φθινοπωρινούς και χειμερινούς μήνες.

5. Πρέπει να τρώω λιγότερο σε περίπτωση ίωσης;

Είτε πρόκειται για γρίπη είτε για κρυολόγημα, η διατροφή θα πρέπει να περιλαμβάνει υγιεινά και θρεπτικά προϊόντα, καθώς και πολλά υγρά, ωστόσο δεν χρειάζεται απαραίτητα να μειωθεί η ποσότητα του φαγητού. Βέβαια, ο πυρετός, η έλλειψη ενέργειας και το γενικότερο αίσθημα κακουχίας που μας ταλαιπωρούν όταν αντιμετωπίζουμε μια ίωση οδηγούν συχνά σε μείωση της όρεξης. Στην περίπτωση αυτή, δεν υπάρχει λόγος να πιεζόμαστε ή να πιέζουμε το παιδί να φάει πολύ.

6. Μπορώ να κάνω το εμβόλιο της γρίπης αν έχω κρυολόγημα;

Επιτρέπεται ο αντιγριπικός εμβολιασμός σε περίπτωση κρυολογήματος, εφόσον τα συμπτώματα είναι ήπια και δεν έχει εκδηλωθεί πυρετός.

ΠΗΓΗ

«Μη βγεις στο κρύο, θα αρρωστήσεις!» Μύθος ή πραγματικότητα; Η αλήθεια μάλλον είναι πιο περίπλοκη όσον αφορά την έκθεσή μας στο κρύο και αν τελικά έτσι αρρωσταίνουμε ευκολότερα. Ειδικοί εξηγούν και παρέχουν πολύτιμες συμβουλές για να προφυλαχθούμε από τους ενοχλητικούς ιούς της γρίπης και του κρυολογήματος

Η πρώτη σκέψη όταν ο υδράργυρος πέφτει και ο χειμώνας κάνει αισθητή την παρουσία του, είναι πως πρέπει να περιορίσουμε την παραμονή μας στους εξωτερικούς χώρους, να ντυνόμαστε ζεστά και να αποφεύγουμε τις άσκοπες βόλτες στο κρύο. Πόσο όμως μας προστατεύουν τέτοια προληπτικά μέτρα;

Φαίνεται πως για τον ιό της γρίπης και του κοινού κρυολογήματος, τα πράγματα είναι πιο σύνθετα και η ζακέτα ή ο εγκλεισμός μάλλον δεν επαρκούν για να μας προφυλάξουν.

Η Libby Richards, επίκουρη καθηγήτρια Νοσηλευτικής με προϋπηρεσία στη δημόσια υγεία, παραθέτει επιστημονικά στοιχεία που καταρρίπτουν τη σχετική μυθολογία:

Οι ψυχρές θερμοκρασίες συμβάλλουν στην επιβίωση πολλών ιών. Οι ρινοϊοί του κοινού κρυολογήματος και ο ιός της γρίπης επωφελούνται από τις χαμηλές θερμοκρασίες, οι οποίες επιτρέπουν τη μεγαλύτερη επιβίωσή τους και την ευκολότερη αναπαραγωγή τους. Αυτό εξηγεί και τη μεγάλη διασπορά που σημειώνεται κατά τους χειμερινούς μήνες. Ιδιαίτερα για τον ιό της γρίπης, το κρύο μεταλλάσσει την εξωτερική μεμβράνη του ιού, κάνοντάς την πιο συμπαγή και ελαστική. Το γεγονός αυτό κατά τους επιστήμονες είναι που τον καθιστά τόσο μεταδοτικό μεταξύ των ανθρώπων.

Ο ψυχρός και ξηρός αέρας ευνοεί τα ξεσπάσματα γρίπης. Σύμφωνα με έρευνα των Εθνικών Ιδρυμάτων Υγείας, ο ξηρός αέρας του χειμώνα επιμηκύνει το χρόνο επιβίωσης του ιού της γρίπης. Επιπλέον, η εισπνοή αυτού του αέρα επηρεάζει την ανοσολογική απόκριση της αναπνευστικής οδού, καθιστώντας την ευάλωτη στους ιούς. Για τον λόγο αυτό συστήνεται να καλύπτουμε το στόμα μας με κάποιο μαντήλι ή φουλάρι κατά την έκθεσή μας στον ψυχρό άνεμο.

Λιγότερος ήλιος, λιγότερη βιταμίνη D. Ο οργανισμός δεν παράγει έτσι τη βιταμίνη που έχει αποδειχθεί απαραίτητη για την υγεία του ανοσοποιητικού συστήματος.

Περιορίζεται η άσκηση, και έτσι χάνονται τα σημαντικά οφέλη που αποδεδειγμένα εξασφαλίζει στον οργανισμό. Οι άνθρωποι σε συνθήκες κρύου, έχουν τριπλάσιες πιθανότητες να αναβάλουν τη σωματική δραστηριότητα.

Ο εγκλεισμός στο σπίτι αυξάνει τον κίνδυνο διασποράς των ιών. Η ακτίνα εξάπλωσης των ιών που προσβάλλουν το αναπνευστικό σύστημα μπορεί να φτάσει τα δύο μέτρα από τον φορέα, επομένως οι ασφαλείς αποστάσεις τηρούνται δύσκολα σε έναν κλειστό χώρο.

Ο ψυχρός αέρας ξηραίνει τους οφθαλμούς και τις βλεννώδεις μεμβράνες (βλεννογόνοι) στη μύτη και τον λαιμό. Δεδομένου πως οι ιοί του κρυολογήματος και τις γρίπης προσβάλλουν τον οργανισμό μέσω του αναπνευστικού, είναι ευκολότερο να προσκολληθούν στις καταπονημένες, ξηρές αναπνευστικές διόδους.

Πώς μπορείτε να προφυλαχθείτε:

• Πλένετε τα χέρια σας συχνά.
• Προσπαθήστε να μην αγγίζετε το πρόσωπό σας, κάτι που ασυνείδητα συμβαίνει έως και 23 φορές την ώρα.
• Μείνετε ενυδατωμένοι. Μια επαρκής ποσότητα είναι τα οκτώ ποτήρια νερό ημερησίως, κάτι που ωστόσο μπορεί και να διαφέρει ανάλογα με τον τρόπο ζωής και τον σωματότυπο.
• Ακολουθήστε μια ισορροπημένη διατροφή. Τα πράσινα φυλλώδη λαχανικά είναι πλούσια σε βιταμίνες που ενισχύουν την άμυνα του οργανισμού, ενώ τα αυγά, το γάλα, ο σολομός και ο τόνος παρέχουν υψηλές ποσότητες βιταμίνης D.
• Μην αμελείτε τη σωματική άσκηση.
• Να καθαρίζετε και απολυμαίνετε τακτικά τις επιφάνειες του σπιτιού που αγγίζετε συχνότερα.
• Εάν νιώθετε ξηρότητα στη μύτη ή τον λαιμό, σκεφτείτε τη χρήση ενός υγραντήρα.
• Εμβολιαστείτε έναντι του ιού της γρίπης.

ΠΗΓΗ

Αλλεργική ρινίτιδα ή κρυολόγημα

Συνήθως θεωρούμε το πρώτο φτάρνισμα του παιδιού προάγγελο ενός απλού κρυολογήματος και αμέσως παίρνουμε τα κατάλληλα μέτρα. Τι γίνεται, όμως, όταν το παιδί ταλαιπωρείται αρκετές εβδομάδες από φταρνίσματα, μπούκωμα και καταρροή; Αν συμβαίνει αυτό ίσως πρέπει να σκεφτούμε και άλλες πιθανές αιτίες για αυτά τα συμπτώματα, όπως η αλλεργική ρινίτιδα.

Η αλλεργική ρινίτιδα είναι ένα από τα πιο συχνά αλλεργικά προβλήματα στην παιδική και εφηβική ηλικία. Μάλιστα, τα τελευταία χρόνια υπολογίζεται πώς έχει αυξηθεί περίπου 9 % στις ηλικίες 6-7 ετών και 15% στις ηλικίες 14 ετών. Πώς μπορούμε να την ξεχωρίσουμε όμως από ένα απλό κρυολόγημα όταν τα συμπτώματα είναι παρεμφερή;

Τι είναι η αλλεργική ρινίτιδα

Ως αλλεργική ρινίτιδα ορίζεται η φλεγμονή του βλεννογόνου της μύτης, ο οποίος είναι μια πολύ λεπτή μεμβράνη που καλύπτει το εσωτερικό της μύτης. Η φλεγμονή αυτή μπορεί να είναι αποτέλεσμα προσβολής του βλεννογόνου από αλλεργιογόνες ουσίες του περιβάλλοντος. Η αλλεργική ρινίτιδα χωρίζεται σε δύο κατηγορίες:

Εποχική ρινίτιδα: εκδηλώνεται κυρίως την άνοιξη που είναι περίοδος ανθοφορίας και προκαλείται από αλλεργιογόνους παράγοντες όπως η γύρη, τα ζιζάνια, τα δέντρα ή το γρασίδι. Συνήθως εμφανίζεται σε παιδιά ηλικίας 6 ετών και άνω.

Ολοετής ρινική ρινίτιδα: Σε αντίθεση με την εποχική ρινίτιδα, η ολοετής διαρκεί για μεγάλο χρονικό διάστημα ανεξαρτήτου εποχής και εμφανίζεται συνήθως σε παιδιά ηλικίας κάτω των 6 ετών που είναι πιο ευαίσθητα σε αλλεργιογόνους παράγοντες όπως τα ακάρεα οικιακής σκόνης και στους μύκητες. Πολλές φορές μάλιστα προκαλούν ωτίτιδες.

Ποια είναι τα συμπτώματα της αλλεργικής ρινίτιδας

Τα κλασικά συμπτώματα της αλλεργική ρινίτιδας περιλαμβάνουν:

Έντονη ρινική καταρροή και συμφόρηση που οδηγεί στο μπούκωμα. Η βουλωμένη μύτη δυσκολεύει το παιδί τόσο στον ύπνο, όσο και στις καθημερινές του υποχρεώσεις. Μπορεί να προκαλέσει ακόμα και την απόφραξη της ευσταχιανής σάλπιγγας, του σωλήνα δηλαδή που ενώνει το αυτί με την μύτη. Αυτό προκαλεί διάφορες μολύνσεις στο αυτί. Οι εκκρίσεις συνήθως μοιάζουν με νερό.

Ρινικός κνησμός ή αλλιώς φαγούρα στην περιοχή της μύτης. Συνήθως τα παιδιά προκειμένου να ξύσουν την περιοχή που τους ενοχλεί, ακουμπούν την παλάμη τους χεριού τους στην άκρη της μύτης με κατεύθυνση προς τα πάνω. Είναι ο λεγόμενος «αλλεργικός χαιρετισμός». Πολλές φορές συνοδεύεται και από φαγούρα στον φάρυγγα και τα αυτιά.

Φταρνίσματα που είναι συνήθως πολλαπλά και διαδοχικά στην διάρκεια της ημέρας, αλλά αρχίζουν κυρίως τις πρωινές ώρες που παρατηρείται αυξημένη συγκέντρωση γυρεόκοκκων στην ατμόσφαιρα.

Καταρροή από τα μάτια. Εκτός από την ρινική καταρροή προκαλούνται εκκρίσεις και από τα μάτια που πάλι μοιάζουν με νερό, με αποτέλεσμα να τα κοκκινίζουν.

Διαφορές με απλό κρυολόγημα

Μπορεί τα συμπτώματα της αλλεργικής ρινίτιδας και του απλού κρυολογήματος να μοιάζουν ωστόσο υπάρχουν ορισμένες διαφορές που θα μας βοηθήσουν να καταλάβουμε τι είναι αυτό που ταλαιπωρεί το παιδί.

Το κρυολόγημα προκαλείται από ιούς σε αντίθεση με την αλλεργική ρινίτιδα που όπως αναφέραμε είναι αποτέλεσμα αλλεργιογόνων ουσιών. Αυτό σημαίνει ότι τα συμπτώματα μετά την επαφή με τον ιό θα εμφανιστούν μερικές ημέρες μετά καθώς δεν έχει προλάβει να αναπτυχθεί ακόμα, ενώ στην αλλεργία τα συμπτώματα εμφανίζονται αμέσως μετά την έκθεση στο αλλεργιογόνο.

Επιπλέον, το κοινό κρυολόγημα συνοδεύεται συνήθως και από άλλα συμπτώματα όπως ο βήχας και ο μυϊκός πόνος και διαρκεί μεταξύ 8- 10 ημερών. Η αλλεργική ρινίτιδα από την άλλη διαρκεί εβδομάδες και κάποιες φορές ακόμη και μήνες.

Πώς αντιμετωπίζουμε την αλλεργική ρινίτιδα

Όπως ισχύει και με όλα τα είδη αλλεργίας ο καλύτερος τρόπος θεραπείας είναι η αποφυγή του παράγοντα που προκαλεί την αλλεργία. Επειδή, όμως, στην πλειονότητα των περιπτώσεων αγνοούμε τον «υπεύθυνο», οφείλουμε να επισκεφτούμε έναν αλλεργιολόγο, ο οποίος μπορεί να ανακουφίσει το παιδί με φαρμακευτική αγωγή. Ανάλογα το πρόβλημα μπορεί να γίνει:

Τοπική αγωγή: τοποθετείται στην μύτη του παιδιού ένα φάρμακο αντιισταμινικό ή κορτιζονούχο. Για την αντιμετώπιση της εποχικής αλλεργικής ρινίτιδας μπορεί να χρησιμοποιηθεί ένα φάρμακο το χρωμογλυκονικό, εφόσον το επιτρέψει ο γιατρός/

Αγωγή από το στόμα: Συνήθως δίνονται αντιισταμινικά και αποσυμφορητικά μύτης. Πλέον στο εμπόριο υπάρχουν πολλές κατηγορίες αντιισταμινικών που δεν προκαλούν υπνηλία.

ΠΗΓΗ