Μια βιωματική επιμόρφωση που σηματοδοτεί έναν κύκλο δημιουργίας σχολικών κήπων στη Μεσσηνία πραγματοποιήθηκε το Σάββατο 18 Μαρτίου 2023. Με καλεσμένο τον φυσικό καλλιεργητή και γεωπόνο κύριο Παναγιώτη Μανίκη και κοινή πρωτοβουλία φορέων η επιμόρφωση έγινε στον κήπο του 13^ου Δημοτικού Σχολείου Καλαμάτας με επιτυχία αλλά και προοπτική. Κι αυτό γιατί οι εκπαιδευτικοί θα έχουν πλέον στήριξη για να αναπτύξουν το δικό τους «σχολείο της φυσικής καλλιέργειας».

Στα συμπεράσματα της επιμόρφωσης φάνηκε ότι ο σχολικός κήπος με φυσική καλλιέργεια, που λέγεται και «η καλλιέργεια του να μην κάνεις τίποτα», παρ’ ότι θέλει ελάχιστη ανθρώπινη δραστηριότητα σε σχέση με κάθε άλλη μορφή καλλιέργειας παράγει πολλή τροφή για τον άνθρωπο και βελτιώνει διαρκώς το έδαφος.

Παράλληλα, η φυσική καλλιέργεια, επειδή υποστηρίζεται από μια ολόκληρη φιλοσοφία συνεργασίας του ανθρώπου με τη φύση, προσφέρεται για διαθεματικές περιβαλλοντικές αλλά και πολιτιστικές  και κοινωνικές προσεγγίσεις της σχολικής διδασκαλίας.

Η ανοιχτή πρόσκληση για κάθε εκπαιδευτικό και για κάθε σχολική μονάδα που ενδιαφέρεται να δημιουργήσει σχολικό κήπο εξακολουθεί να είναι ανοιχτή. Οι εκπαιδευτικοί μπορούν να επικοινωνούν με το sustainability@sch.gr .

Στην επιμόρφωση παρουσιάστηκαν εκτός από την φυσική σχολική καλλιέργεια, το δίκτυο «φυτεύω στο σχολείο μου», το «σχολείο κλιματικής ουδετερότητας» και ο ρόλος του «σχολικού υπευθύνου ενεργειακού αποτυπώματος».

Η επιμόρφωση ήταν συνεργασία του Κέντρου Εκπαίδευσης για το Περιβάλλον και την Αειφορίας (ΚΕΠΕΑ) Καλαμάτας με το Κέντρο Φυσικής Καλλιέργειας και το 13^ο Δημοτικό Σχολείο Καλαμάτας, ενώ  πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο του Εκπαιδευτικού δικτύου δράσης «Φυτεύω και υιοθετώ ένα δέντρο, δίνω ανάσα στη γη» (https://drasiyiothesiadedro.blogspot.com/) και του Εκπαιδευτικού Δρυμού Ταϋγέτου (https://taygetos.sch.gr/).

Την Παρασκευή 26 Φεβρουαρίου 2021 πραγματοποιήθηκε μια ακόμη τηλεσυνάντηση του 13^ου Δημοτικού Σχολείου Καλαμάτας με το Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Καλαμάτας. Αυτή τη φορά συμμετείχαν οι μαθητικές ομάδες από τα τμήματα ΣΤ1 και ΣΤ2 του σχολείου μας με τις εκπαιδευτικούς τους Μαρία Ζαφειροπούλου, Αγγελική Πολιτοπούλου, την εκπαιδευτικό Πληροφορικής Όλγα Στεφανοπούλου, και την εκπαιδευτικό Παράλληλης Στήριξης Κυριοπούλου Δωράνθη. Το θέμα ήταν συνάντησης ήταν «Βιώσιμη Διατροφή».

Η υλοποίηση αυτής της  συνάντησης έγινε στο πλαίσιο των δράσεων του εγκεκριμένου Προγράμματος Erasmus+ με θέμα: “Healthy Learners in a Sustainable Society” που συμμετέχει το σχολείο. Οι δράσεις στοχεύουν ώστε οι μαθητές και μαθήτριες μέσα από τη βιωματική γευστική γνωριμία με φαγητά άλλων χωρών, να ξεχωρίσουν όσα περιέχουν υγιεινά συστατικά και να υιοθετήσουν κατάλληλες συμπεριφορές για να τα προτιμούν.

Η συγκεκριμένη τηλεσυνάντηση έρχεται ως συνέχεια δράσεων που έχουν ξεκινήσει από το Οκτώβριο του 2020, όταν οι συγκεκριμένοι μαθητές και μαθήτριες είχαν έρθει σε γευστική γνωριμία με ένα παραδοσιακό γλύκισμα από τη Σουηδία, το Kanelbullar. Η συνέχεια της γνωριμίας τους με την υγιεινή διατροφή συνεχίστηκε με την κατασκευή μιας τρισδιάστατης πυραμίδας που υλοποιήθηκε από τους μαθητές και μαθήτριες του σχολείου μας που η μητρική τους γλώσσα είναι διαφορετική από την ελληνική και παρακολουθούν επιπλέον μαθήματα της ελληνικής. Με την εκπαιδευτικό τους Πόπη Καζαντζίδου δημιούργησαν αυτή την πυραμίδα που περιέχει πολυεπίπεδη θεματολογία (διατροφικές συνήθειες, περιβαλλοντικές συμπεριφορές, θέματα σωστής οδικής συμπεριφοράς κ.ά).

Το επιστέγασμα των δράσεων ήρθε με την επιθυμία των παιδιών να δημιουργήσουν το δικό τους σχολικό λαχανόκηπο στο σχολείο.

Πάνω σε αυτά τα θέματα κινήθηκε και η διαδικτυακή τηλεσυνάντηση με το ΚΠΕ Καλαμάτας. Η Αναπληρώτρια Υπεύθυνη του ΚΠΕ Ιωάννα Ραβάνη, παρουσίασε στους μαθητές και μαθήτριες τα συστατικά των τροφών που είναι απαραίτητα για την υγεία και την ισορροπημένη διατροφή. Γνώρισαν τον τρόπο που μπορούμε να μεταβάλλουμε το συσχετισμό των τροφών ώστε να πετύχουμε υγιείς διατροφικές συνήθειες σύμφωνα με τις αρχές της βιώσιμης διατροφής. Με αφορμή την επιθυμία των παιδιών να δημιουργήσουν το σχολικό τους λαχανόκηπο, κατανόησαν τη θετική συμβολή της προτίμησης από τους καταναλωτές εποχιακών φρούτων και λαχανικών, για τη σωματική υγεία και το φυσικό περιβάλλον. Γι’ αυτό και αποφάσισαν να φυτέψουν εποχιακά λαχανικά που η καλλιέργειά τους δημιουργεί μικρότερο οικολογικό αποτύπωμα σε σχέση με τα εκτός εποχής λαχανικά.

Όλη η δράση βοήθησε τους μαθητές και μαθήτριες να γίνουν συνειδητοποιημένοι καταναλωτές.

«Η μπάντα των απορριμματοφόρων»

Η μουσική και ο ήχος στην εκπαίδευση μέσα από την επανάχρηση υλικών.

Αυτός ήταν το κύριο θέμα επιμορφωτικής ημερίδας για εκπαιδευτικούς που πραγματοποίησαν το  Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης (ΚΠΕ) Καλαμάτας σε συνεργασία με το ΚΠΕ Έδεσσας Γιαννιτσών, τη Δ/νση Α/θμιας Εκπ/σης Μεσσηνίας (Εργαστήριο Βιωματικής Εκπαίδευσης) και τη Δ/νση Β/θμιας Εκπ/σης Μεσσηνίας, το πρωινό του Σαββάτου 22 Φεβρουαρίου 2020 στο 13ο Δημοτικό Σχολείο Καλαμάτας. Στην ημερίδα, με  τίτλο «Η μπάντα των απορριμματοφόρων»,  ακούστηκαν και συζητήθηκαν σημαντικές σύγχρονες πρακτικές για το περιβάλλον.

Οι εκπαιδευτικοί του ΚΠΕ Καλαμάτας, Ιωάννα Ραβάνη και Γεώργιος Αργυροηλιόπουλος, παρουσίασαν τους στόχους της ημερίδας και έδωσαν το λόγο στην Σοφία Θεοδωρίδου, Υπεύθυνη λειτουργίας του ΚΠΕ Έδεσσας-Γιαννιτσών, η οποία με την εισήγησή της, «Δημιουργική σκέψη, διαφοροποιημένη προσέγγιση στη διαχείριση της καθημερινότητας» παρουσίασε πρακτικές που έχουν συντονίσει και εφαρμόσει στην Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας για την ευαισθητοποίηση της σχολικής κοινότητας αλλά και της τοπικής κοινωνίας για μείωση της πλαστικής σακούλας καθώς και το θεωρητικό υπόβαθρο που πλαισίωσε τις εκπαιδευτικές δράσεις. Βασική παράμετρος των καλών πρακτικών που παρουσίασε ήταν η πραγμάτωση διαβούλευσης μεταξύ των εκπαιδευτικών φορέων, της περιφέρειας, των δήμων, αλλά και των εμπορικών και επιχειρηματικών συλλόγων της περιοχής καθώς και άλλων φορέων για την απόφαση των δράσεων ευαισθητοποίηση αλλά και την υποστήριξή τους από όλους τους εμπλεκόμενους.

Τη σκυτάλη ανέλαβε ο Δημήτριος Σαρρής, Μουσικός του 13ου Δημοτικού Σχολείου Καλαμάτας, ο οποίος εκπροσωπώντας τη συντονιστική ομάδα του Εθνικού Δικτύου για τον Ήχο στην Εκπαίδευση μας γνώρισε βιωματικά με το εθνικό πρόγραμμα «Διάφανες σημαίες». Οι «διάφανες σημαίες» (http://edulab.sch.gr/flags/) αναρτούνται σε σημεία με προνομιακό ηχητικό περιβάλλον, σύμφωνα με μετρήσεις και αξιολογήσεις που κάνουν οι σχολικές μονάδες.  Η Ευαγγελία Μακρή, Νηπιαγωγός, έχοντας υλοποιήσει πρόγραμμα ανάρτησης διάφανης σημαίας στο 7ο Νηπιαγωγείο Καλαμάτας, πέρυσι, παρουσίασε το χρονοδιάγραμμα που ακολούθησε, τις δυσκολίες που συνάντησε αλλά και σπουδαία συμπεράσματα και αποτελέσματα που είχε στο σχολείο της σχετικά με την ανάπτυξη δεξιοτήτων των μαθητών της.

Οι εισηγητές της ημερίδας (από αριστερά: Ιωάννα Ραβάνη, Γεώργιος Αργυροηλιόπουλος, Θεόδωρος Παπαϊωάννου, Σοφία Θεοδωρίδου, Δημήτριος Σαρρής, Ευαγγελία Μακρή)

Το εργαστηριακό μέρος της ημερίδας ανέλαβε ο Θεόδωρος Παπαϊωάννου, εκπαιδευτικός του ΚΠΕ Έδεσσας-Γιαννιτσών, οποίος μέσα από τη μαγεία ενός παραμυθιού μας παρουσίασε μουσικά όργανα από άχρηστα υλικά, τρόπους αξιοποίησής τους στην εκπαίδευση με αποκορύφωμα τη δημιουργία ανάλογης μπάντας στο σχολείο. Οι συμμετέχοντες εκπαιδευτικοί κατασκευάσαμε ένα «φλάουτο» (slide flute) από πλαστικούς σωλήνες και μαζί με «σείστρα» από κλαδιά ελιάς και καπάκια από αναψυκτικά, με γυάλινα μπουκάλια καθώς και διαφόρων ειδών κρουστά από πλαστικά δοχεία και σακούλες, δημιουργήσαμε την πρώτη «μπάντα των απορριμματοφόρων» στην Καλαμάτα και καταφέραμε να αναπαράγουμε τη μελωδία από τρία τραγούδια που ακούμε συνήθως στις σχολικές εορτές.

Κατασκευή «φλάουτου» (slide flute) από ανακυκλώσιμα υλικά

Το γεγονός ότι καταφέραμε σε μικρό χρονικό διάστημα να δημιουργήσουμε μια ορχήστρα, αναπαράγοντας ρυθμικά ήχους αλλά και μελωδίες (με 4 νότες, για αρχή), ενθουσίασε τους συμμετέχοντες εκπαιδευτικούς και με την καθολική υποστήριξη από τους εισηγητές σίγουρα θα έχουμε σύντομα στη Μεσσηνία διαφορετικού τύπου μπάντες στα σχολεία να πλαισιώνουν τις σχολικές εορτές.

Η Ημερίδα στηρίχτηκε στη συνεργασία των Δικτύων Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης:

• του τοπικού Θεματικού Δικτύου Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης «Ρήματα και Απορρίμματα: Μειώνω – Επαναχρησιμοποιώ – Ανακυκλώνω» που συντονίζει το ΚΠΕ Καλαμάτας
• του Εθνικού Θεματικού Δικτύου Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης για την Αξιοβίωτη Ανάπτυξη, με τίτλο ΑΠΟΡΡΙΜΜΑΤΑ: ΤΑ ΧΡΗΣΙΜΑ «ΑΧΡΗΣΤΑ»,  το οποίο συντονίζει το ΚΠΕ Έδεσσας Γιαννιτσών
• του Εθνικού Επιστημονικού Δικτύου Εκπαίδευσης «Ήχος: Περιβάλλον, Άνθρωπος, Πολιτισμός» που συντονίζει η Δ/νση Α/θμιας Εκπ/σης Μεσσηνίας.