Ο ιός που chikungunya μεταδίδεται με τσίμπημα κουνουπιού εξαπλώνεται ταχύτατα στη νότια Ευρώπη. Μόνο μέσα σε μία εβδομάδα, εντοπίστηκαν 45 νέα εγχώρια κρούσματα στη Γαλλία και 22 στην Ιταλία, ανεβάζοντας τον συνολικό αριθμό τους σε επίπεδα-ρεκόρ για το 2025, σύμφωνα με τα στοιχεία του Ευρωπαϊκού Κέντρου Ελέγχου & Προλήψεως των Ασθενειών (ECDC).

Σύμφωνα με την τελευταία έκθεση του ECDC, η κατάσταση προκαλεί έντονη ανησυχία, καθώς πολλές από τις εστίες παραμένουν ενεργές και δεν αποκλείεται περαιτέρω διασπορά του ιού που εξαπλώνεται μέσω τσίμπημα κουνουπιού.

Καμπανάκι από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας

Ο ιός chikungunya (τσικουνγκούνια) μεταδίδεται με το τσίμπημα μολυσμένων κουνουπιών. Τα έντομα που τον φέρουν κατά κανόνα ζουν σε τροπικές περιοχές. Ωστόσο την τελευταία διετία δείχνουν να εξαπλώνονται στην Ευρώπη και σε άλλες ηπείρους.

Η κατάσταση έχει αρχίσει να γίνεται πολύ ανησυχητική. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) απηύθυνε πριν από έναν μήνα επείγουσα έκκληση να ληφθούν άμεσα μέτρα για να αποτραπεί η περαιτέρω εξάπλωση του επικίνδυνου ιού.

Η τελευταία φορά που ο chikungunya είχε προκαλέσει παγκόσμιο πρόβλημα, ήταν την διετία 2004-2005. Τότε είχαν μολυνθεί σχεδόν μισό εκατομμύριο άνθρωποι στον Ινδικό Ωκεανό και ύστερα ο ιός εξαπλώθηκε στον πλανήτη.

Σε παγκόσμιο επίπεδο, ο ιός έχει προκαλέσει το 2025 σχεδόν 317.000 κρούσματα σε 16 χώρες. Οι χώρες αυτές βρίσκονται σε Αμερική, Αφρική, Ασία και Ευρώπη. Από τους ασθενείς αυτούς, οι 135 έχασαν τη ζωή τους.

Τα περισσότερα κρούσματα έχουν η Βραζιλία, η Βολιβία και η Αργεντινή. Μέχρι τις αρχές Αυγούστου 2025, η Βραζιλία είχε ήδη καταγράψει 185.553 κρούσματα. Η Βολιβία είχε 4.721 και η Αργεντινή 2.836.

Πάρα πολλά κρούσματα έχει καταγράψει και η Ρεϋνιόν (Réunion – υπερπόντια κτήση της Γαλλίας στον ινδικό ωκεανό). Έως τις 10 Αυγούστου 2025 ήταν 54.550. Αντίστοιχα, στην Μαγιότ (Mayotte – επίσης υπερπόντια κτήση της Γαλλίας) είχαν καταγραφεί 1.201 εγχώρια περιστατικά.

Πώς εκδηλώνεται

Υπολογίζεται ότι 5,6 δισεκατομμύρια άνθρωποι ζουν σε 119 χώρες όπου υπάρχει κίνδυνος μόλυνσης από τον ιό chikungunya. Η μόλυνση από αυτόν προκαλεί:

• Υψηλό πυρετό
• Έντονο πόνο στις αρθρώσεις (αρθραλγία), που μπορεί να είναι εξουθενωτικός και παρατεταμένος
• Οίδημα (πρήξιμο) των αρθρώσεων
• Μυαλγίες (πόνος στους μυς)
• Πονοκέφαλο
• Ναυτία
• Κόπωση
• Δερματικό εξάνθημα

Οι περισσότεροι ασθενείς αναρρώνουν πλήρως από τη λοίμωξη. Μερικοί όμως νοσούν σοβαρά και παρουσιάζουν επιπλοκές από τα μάτια, την καρδιά ή το νευρικό σύστημα. Σε σπάνιες περιπτώσεις αναφέρονται θάνατοι, με τα θύματα να είναι συνήθως βρέφη ή ηλικιωμένοι με υποκείμενα νοσήματα.

Η Κίνα επέβαλε εκ νέου αυστηρούς περιορισμούς στην επαρχία Γκουανγκντόνγκ μετά την έξαρση ενός ιού που έχει προκαλέσει ανησυχία σε υγειονομικές αρχές και επιστήμονες παγκοσμίως.

Από τον Ιούλιο έχουν καταγραφεί πάνω από 7.000 κρούσματα στην περιοχή, ενώ το Χονγκ Κονγκ ανακοίνωσε το πρώτο επιβεβαιωμένο περιστατικό την περασμένη Δευτέρα.

Ο ιός που βρίσκεται στο επίκεντρο της κρίσης είναι ο Chikungunya (CHIKV) – ένας ιός που μεταδίδεται μέσω των κουνουπιών και προκαλεί υψηλό πυρετό και έντονο πόνο στις αρθρώσεις. Η εξάπλωσή του έχει σημάνει συναγερμό και έχει φέρει μνήμες από τις αρχές του 2020, όταν ο κόσμος αντιμετώπιζε την αρχική φάση της πανδημίας Covid-19.

Τα μέτρα στην Κίνα

Οι αρχές έχουν υιοθετήσει πολιτική «μηδενικής ανοχής» απέναντι στον ιό, εφαρμόζοντας μέτρα όπως:

Νοσηλεία των ασθενών υπό προστασία με κουνουπιέρες έως ότου είναι αρνητικοί ή περάσουν επτά ημέρες από τη διάγνωση.

Υποχρεωτική μετάβαση στο νοσοκομείο με την εμφάνιση συμπτωμάτων.

Εκστρατείες απομάκρυνσης στάσιμου νερού από κατοικίες και δημόσιους χώρους.

Πρόστιμα ύψους 10.000 γιουάν (περίπου 1.000 λίρες) για όσους δε συμμορφώνονται με τις οδηγίες.

Ποια είναι τα συμπτώματα του Chikungunya;

Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ), τα πρώτα συμπτώματα εμφανίζονται τέσσερις έως οκτώ ημέρες μετά το τσίμπημα μολυσμένου κουνουπιού.

Τα πιο χαρακτηριστικά είναι:

• Ξαφνικός υψηλός πυρετός
• Έντονος, εξουθενωτικός πόνος στις αρθρώσεις

Σε ορισμένες περιπτώσεις, ο πόνος υποχωρεί μέσα σε λίγες ημέρες, ωστόσο υπάρχουν αναφορές για μακροχρόνια συμπτώματα που μπορεί να διαρκέσουν μήνες ή και χρόνια.

Άλλα πιθανά συμπτώματα περιλαμβάνουν:

• Πρήξιμο στις αρθρώσεις
• Μυϊκούς πόνους
• Πονοκέφαλο
• Ναυτία
• Εξάντλημα
• Εξάνθημα

Λόγω της ομοιότητας των συμπτωμάτων, ο ιός συχνά συγχέεται με τον ιό Zika ή τον Δάγκειο πυρετό, γεγονός που οδηγεί σε λανθασμένες διαγνώσεις.

Ποιοι διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο;

Οι πιο ευάλωτες ομάδες περιλαμβάνουν:

• Νεογέννητα (είτε λόγω κάθετης μετάδοσης από τη μητέρα είτε μετά από τσίμπημα)
• Ηλικιωμένοι με προϋπάρχουσες παθήσεις

Από πού προέρχεται ο Chikungunya;

Η πρώτη καταγεγραμμένη εμφάνιση του ιού έγινε στην Τανζανία το 1952. Το όνομα “Chikungunya” προέρχεται από τη γλώσσα Kimakonde, που μιλιέται στο νότιο τμήμα της Τανζανίας, και σημαίνει «αυτός που λυγίζει», παραπέμποντας στη στάση του σώματος των ασθενών με έντονο πόνο στις αρθρώσεις.

Έκτοτε, έχουν καταγραφεί επιδημίες σε Αφρική, Ασία και Ινδία, με την πρώτη μεγάλη αστική έξαρση να σημειώνεται το 1967.

Πώς μεταδίδεται;

Η κύρια οδός μετάδοσης είναι το τσίμπημα μολυσμένου κουνουπιού, με βασικούς φορείς:

• Aedes albopictus (γνωστό και ως “κουνούπι της τίγρης”)
• Aedes aegypti

Η μετάδοση μπορεί να συνεχιστεί όταν ένα κουνούπι τσιμπήσει έναν ήδη μολυσμένο άνθρωπο και μεταδώσει στη συνέχεια τον ιό σε άλλους. Επίσης, έγκυες γυναίκες μπορούν να μεταδώσουν τον ιό στο έμβρυο.

Ο ιός έχει επιβεβαιωθεί σε 110 χώρες σε Αφρική, Ασία, Ευρώπη και Αμερική.

Γιατί εξαπλώνεται τώρα;

Ειδικοί από τη Σχολή Υγιεινής και Τροπικής Ιατρικής του Λονδίνου αποδίδουν την αύξηση των κρουσμάτων στις ευνοϊκές κλιματολογικές συνθήκες για την αναπαραγωγή των κουνουπιών: υγρασία, υψηλές θερμοκρασίες και στάσιμο νερό.

Ο Δρ Robert Jones εξηγεί:

«Πρόκειται για επιθετικά κουνούπια που τσιμπάνε κατά τη διάρκεια της ημέρας και ευδοκιμούν κοντά στον άνθρωπο. Πλαστικά δοχεία, νερό της βροχής ή ακόμη και μικρές λιμνούλες μετά από τον μουσώνα είναι αρκετά για να φιλοξενήσουν προνύμφες. Μέσα σε 7-10 ημέρες εμφανίζονται ενήλικα κουνούπια έτοιμα να μεταδώσουν ιούς».

Τι γνωρίζουμε για τη θνησιμότητα;

Αν και ο ιός Chikungunya σπάνια προκαλεί θανάτους, οι επιπλοκές σε ευάλωτους πληθυσμούς μπορούν να είναι σοβαρές. Το 2023 καταγράφηκαν 440.000 κρούσματα παγκοσμίως και 350 θάνατοι, σύμφωνα με στοιχεία του LSHTM.

Η ξαφνική έξαρση των κρουσμάτων του ιού chikungunya στην Κίνα έχει προκαλέσει την κινητοποίηση των αρχών, οι οποίες λαμβάνουν αυστηρά μέτρα πρόληψης. Από τη χρήση προστατευτικών σιτών για κουνούπια μέχρι ψεκασμούς με νέφη απολυμαντικών και επιβολή προστίμων σε όσους δεν απομακρύνουν στάσιμα νερά, οι τοπικές υπηρεσίες προχωρούν σε πρωτοφανείς ενέργειες για τον περιορισμό της επιδημίας. Ακόμη, έχουν αξιοποιηθεί drones για τον εντοπισμό εστιών αναπαραγωγής των εντόμων.

Μέχρι την Τετάρτη, έχουν καταγραφεί πάνω από 7.000 κρούσματα, με την πλειονότητα να εντοπίζεται στη βιομηχανική περιοχή του Φόσχαν, κοντά στο Χονγκ Κονγκ, όπου η επιδημία φαίνεται περιορισμένη, με μόλις μία καταγεγραμμένη περίπτωση. Σύμφωνα με τις αρχές, ο αριθμός των νέων κρουσμάτων παρουσιάζει σταδιακή μείωση.

Όπως αναφέρει ο independent ο ιός chikungunya μεταδίδεται μέσω κουνουπιών και προκαλεί πυρετό και πόνους στις αρθρώσεις, παρόμοια συμπτώματα με αυτά του δάγκειου πυρετού. Οι πιο ευάλωτες ομάδες είναι τα παιδιά, οι ηλικιωμένοι και άτομα με υποκείμενα νοσήματα.

Κρατικά μέσα ενημέρωσης στην Κίνα παρουσίασαν εργαζόμενους να ψεκάζουν με απολυμαντικά σε δρόμους, κατοικημένες περιοχές, εργοτάξια και άλλους χώρους όπου οι άνθρωποι ενδέχεται να έρθουν σε επαφή με μολυσμένα κουνούπια που αναπτύσσονται σε στάσιμα νερά. Σε ορισμένα σημεία, οι ψεκασμοί πραγματοποιήθηκαν πριν την είσοδο σε κτίρια γραφείων, θυμίζοντας τις αυστηρές τακτικές που εφάρμοσε η Κίνα κατά της πανδημίας COVID-19.

Οι πολίτες που δεν απομακρύνουν από το περιβάλλον τους μπουκάλια, γλαστράκια ή άλλες πηγές στάσιμου νερού, κινδυνεύουν με πρόστιμο έως 10.000 γιουάν (περίπου 1.400 δολάρια) και ακόμη και διακοπή ρεύματος.

Η κυβέρνηση των ΗΠΑ εξέδωσε ταξιδιωτική προειδοποίηση, αποτρέποντας τους πολίτες της από επισκέψεις στην επαρχία Γκουανγκντόνγκ της Κίνας, όπου βρίσκονται το Ντονγκουάν και άλλα σημαντικά επιχειρηματικά κέντρα. Επιπλέον, ταξιδιωτικές συστάσεις έχουν δοθεί και για χώρες όπως η Βολιβία και νησιωτικά κράτη στον Ινδικό Ωκεανό, ενώ η Βραζιλία συγκαταλέγεται στις χώρες που έχουν πληγεί σημαντικά από τον ιό.

Η έξαρση στην Κίνα επιδεινώθηκε από τις έντονες βροχοπτώσεις και τις υψηλές θερμοκρασίες, παράγοντες συνηθισμένους σε τροπικά κλίματα αλλά ιδιαίτερα έντονοι φέτος.

Η Κίνα έχει αποκτήσει μεγάλη εμπειρία στη λήψη αυστηρών μέτρων, τα οποία θεωρούνται υπερβολικά από πολλές χώρες, μετά την κρίση του ιού SARS το 2003. Στο Φόσχαν, οι ασθενείς υποχρεούνται να παραμείνουν σε νοσοκομείο τουλάχιστον μία εβδομάδα, ενώ για λίγο επιβλήθηκε και καραντίνα δύο εβδομάδων κατ’ οίκον, η οποία όμως σταμάτησε αφού διαπιστώθηκε ότι ο ιός δεν μεταδίδεται από άνθρωπο σε άνθρωπο.

Επιπλέον, έχουν καταγραφεί προσπάθειες περιορισμού του ιού μέσω της χρήσης ψαριών που καταναλώνουν τις προνύμφες των κουνουπιών, καθώς και μέσω απελευθέρωσης μεγαλύτερων κουνουπιών που τρέφονται με αυτά που φέρουν τον ιό.

Σε εθνικό επίπεδο, έχουν πραγματοποιηθεί συσκέψεις και θεσπίστηκαν αυστηρά πρωτόκολλα, δείχνοντας τη βούληση της χώρας να θέσει υπό έλεγχο την επιδημία και να αποφύγει αρνητικά σχόλια τόσο στο εσωτερικό όσο και σε διεθνές επίπεδο.