Τοποθέτηση στη Διαρκή Επιτροπή Δημοσίας Διοίκησης, Δημόσιας Τάξης και Δικαιοσύνης της Βουλής των Ελλήνων που πραγματοποιήθηκε μέσω πλατφόρμας τηλεδιασκέψεων σχετικά με το σχέδιο νόμου του Υπουργείου Εσωτερικών «Εκλογή Δημοτικών και Περιφερειακών Αρχών» τη Δευτέρα 24 Μαΐου 2021.

Αναλυτικά:

Κύρια Πρόεδρε,

Κύριοι Υπουργοί,

Κυρίες και κύριοι Βουλευτές,

Εκ μέρους του Δικτύου Κοινοτήτων Ελλάδας ευχαριστούμε για την πρόσκληση να συμμετάσχουμε στη σημερινή συνεδρίαση.

Δανειζόμενος λίγη από την άγια σκέψη του Ελύτη στα «Δημοσία και Ιδιωτικά» του, θα μου επιτρέψετε να παρατηρήσω ότι σήμερα συζητιέται μια «ανορθογραφία» στην προβολή της ψυχής του λαού μας. Μακάρι να είχαμε μπροστά μας ένα νομοθέτημα που στον συντάκτη του θα επιφοιτούσε ο δικός μας λαός – σε συνθήκες πάντοτε δυσμενείς – ο οποίος αξιώθηκε τα κινήματα ψυχής του να τα μετατρέπει σε Κοινότητες, «όπου το κοινόν αίσθημα να συμπίπτει με κείνο των αρίστων»!

Διορθώνεται ο προβληματικός νόμος του Κλεισθένη με έναν νόμο μακριά από την κοινωνία και την επιθυμία της, την ανάγκη της και τελικά την εξυπηρέτησή της. Ένα κίνημα νέων ανθρώπων ενεργοποιήθηκε και ασχολήθηκε με τις Κοινότητες στις προηγούμενες αυτοδιοικητικές εκλογές λόγω της ξεχωριστής εκλογής. Πολίτες που δεν είχαν ασχοληθεί ποτέ με τα κοινά, με κοινή ή διαφορετική ιδεολογική πορεία, με ένα κίνητρο: την αγάπη για τον τόπο τους. Τόσο απλά, τόσο ανιδιοτελώς, τόσο απέναντι στην ευκολία της μη εμπλοκής, της αδιαφορίας, της κριτικής των πάντων. Και έγιναν οι εθελοντές του τόπου που ζουν, οι φωνές του τόπου, ο κρίκος που γίνεται σύνδεσμος με τη διοίκηση και τις υπηρεσίες του κάθε Δήμου.

Χωρίς προγραμματικό λόγο, δίπλα στις φιλοδοξίες και τις καθημερινές ανάγκες των συμπολιτών και συγχωριανών τους. Δίχως παραταξιακή λογική, αλλά με την κοινή λογική ότι η Κοινότητα πραγματώνει τον σκοπό ύπαρξής της όταν τα μέλη της έχουν τη φωνή τους, έχουν τον εκπρόσωπο τους στα κέντρα λήψης αποφάσεων. Και τα παραδείγματα αυτής της ζωντανής πραγματικότητας απεικονίζονται σε αυτό το Δίκτυο Κοινοτήτων. Εν μέσω πανδημίας και χωρίς θεσμικά μέσα, χιλιάδες Πρόεδροι και Μέλη Συμβουλίων Κοινοτήτων με ψηφίσματα, με παρουσία παντού, με παραστάσεις διαμαρτυρίας, με συναντήσεις, αντιδρούμε στον υπό συζήτηση Νόμο για την εκλογή των δημοτικών και περιφερειακών Αρχών.  Με το 95% των σχολίων στη δημόσια διαβούλευση να αναρωτιέται πού προσβλήθηκε η εύρυθμη λειτουργία των Δήμων από τις Κοινότητες που δυστυχώς και μόνο γνωμοδοτικό ρόλο έχουν.

Και η κυβερνησιμότητα, μια αδόκιμη λέξη έγινε δόκιμη για να εξυπηρετήσει το πολιτικό οπλοστάσιο των Δημάρχων, οι οποίοι στην πλειοψηφία τους επιθυμούν να επανεκλεγούν και να μας μετατρέψουν σε εκπροσώπους τους στα χωριά μας και στις γειτονιές μας, σκευοφύλακες της παραταξιακής ορθότητας!

• Αδυνατούμε να κατανοήσουμε με ποιον τρόπο η ανεξάρτητη εκλογή Προέδρων και Συμβουλίων Κοινότητας επηρεάζει την πλειοψηφία αυτή.
• Αδυνατούμε να κατανοήσουμε τι σχέση έχει η ανάδειξη πλειοψηφίας στο Δημοτικό Συμβούλιο με την ανάδειξη του Προέδρου της Κοινότητας.

Μειώνεται ο αριθμός των κοινοτικών συμβούλων και αυξάνεται το ύψος του παραβόλου. Απέναντι στο αυτονόητο, πως όσο πιο μεγάλη Δημοκρατία έχεις, τόσο πιο μεγάλη προοπτική ανάπτυξης έχεις σε έναν τόπο. Απέναντι και στην επιταγή του Νόμου ότι οι Κοινότητες αποτελούν ενδοδημοτική αποκέντρωση, πυρήνα της δημοκρατίας και προφανώς και σε καμία περίπτωση τοποτηρητή της δημοτικής αρχής. Απέναντι και στις ευρωπαϊκές αρχές της εγγύτητας και της κοινωνικής συνοχής.

Η διαβούλευση, η συμμετοχή, η σύνθεση απόψεων που γίνεται δύναμη για μια περιοχή, αποτελούν ιστορικό βίωμα του λαού μας και μπορούν να αξιοποιηθούν κυρίως με τις Κοινότητες που είναι ταυτόχρονα έδρες των Δήμων. Εκεί που το Συμβούλιο Κοινότητας και τα κοινοτικά γραφεία μπορούν να είναι μόνιμοι χώροι ανοιχτής διαβούλευσης, εκεί που οι ιδέες και η λαϊκή συμμετοχή μπαίνουν στη θεσμική διαδικασία, εκεί που το «εγώ» γίνεται «εμείς»!

Τα 200 χρόνια από την Εθνεγερσία μας είναι μια ιστορική πρόκληση, απαραίτητη για την περαιτέρω επιβίωσή μας. Με υπερηφάνεια ανατρέχουμε στο παρελθόν μας, στους Ήρωες μας, στον αγώνα για την Ελευθερία, την αναγέννησή μας και συλλογιζόμαστε ότι σημερινές υστερήσεις π.χ. δημογραφικές στα χωριά μας και στην επαρχία, πολιτισμικές και οικονομικές, μας εμποδίζουν να βρεθούμε σε ισότιμη θέση στον σύγχρονο κόσμο.

Κύρια Πρόεδρε,

Επιτρέψτε μου να αντιγράψω στην όντως εμπνευσμένη εισαγωγή του Προέδρου της Διαρκούς Επιτροπής σας κ. Μάξιμου Χαρακόπουλου: «Κύριε Υπουργέ, ελπίζω να εισακουστούν οι δημιουργικές προτάσεις για τις Κοινότητες και την αναβάθμισή τους, όπου λογικό είναι τον πρώτο λόγο για τη διοίκηση του χωριού να έχουν οι πολίτες της Κοινότητας».

• Ο πρώτος σε κάθε Κοινότητα, μικρή ή μεγαλύτερη και όχι δυο μέτρα ή δυο μεζούρες Δημοκρατίας!
• Θεσμική κατοχύρωση του πιο άμεσου και ιστορικού θεσμού των Κοινοτήτων.
• Αρμοδιότητες ουσίας και ευκαιρία σε νέους ανθρώπους με εμπιστοσύνη για τις δυνάμεις τους, τις δεξιότητες τους.
• Εκλογή που να τη θέλει ο λαός και όχι η άνωθεν επιθυμία!

Συνοικούμε σε πόλεις και χωριά, μας ενώνουν οι Κοινότητές μας, το κοινό καλό του τόπου μας πριν και πάνω από όλα και όλους.

                                                                                                     Παναγιώτης Ι. Λύρας

                                                                             Πρόεδρος Συμβουλίου Κοινότητας Καλαμάτας

Πρόεδρος

Δ.Σ. Ένωσης Προέδρων Κοινοτήτων Μεσσηνίας

Μέλος

Συντονιστικής Επιτροπής Δικτύου Κοινοτήτων Ελλάδος

Τοποθέτηση στο Δημοτικό Συμβούλιο Καλαμάτας, της 16ης Μαρτίου 2021, του Χρήστου Αναστασόπουλου
Οικονομολόγου, MSc
Δημοτικού Συμβούλου
«Ανοιχτός Δήμος – Ενεργοί Πολίτες»

Το σχέδιο νόμου του ΥΠ.ΕΣ. με τίτλο «Εκλογή Δημοτικών και Περιφερειακών Αρχών» αντικατοπτρίζει τη φιλοσοφία της κυβέρνησης σχετικά με τα ζητήματα που άπτονται της Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Δεν αποτέλεσε φυσικά κεραυνό εν αιθρία, ήρθε ως νομοτελειακό επακόλουθο της ιδεολογικής αντίθεσής της απέναντι στο σύστημα της απλής αναλογικής και της νόθευσης, από μέρους της, του προηγούμενου εκλογικού νόμου, με αντιδημοκρατικές παρεμβάσεις στη λειτουργία των Ο.Τ.Α., που στόχο είχαν την εκ των υστέρων ενίσχυση των Δημάρχων και την αποδυνάμωση των Δημοτικών Συμβουλίων. Χαρακτηριστικά παραδείγματα τέτοιων παρεμβάσεων, ήταν η διασφάλιση υπέρ των Δημοτικών Αρχών υπέρμετρων πλειοψηφιών στην Οικονομική Επιτροπή και στην Επιτροπή Ποιότητας Ζωής και η μεταβίβαση αρμοδιοτήτων από το Δημοτικό Συμβούλιο στις επιτροπές αυτές.  Οι κανόνες της εκλογικής αναμέτρησης όσο και το εκλογικό σύστημα ήταν γνωστά σε όλους πριν τις εκλογές, ως εκ τούτου, διορθωτικές ενέργειες εκ των υστέρων αλλοιώνουν επί της ουσίας τη λαϊκή ετυμηγορία, όπως αυτή αποτυπώθηκε στο εκλογικό αποτέλεσμα, και εγείρουν σοβαρά ζητήματα αντισυνταγματικότητας.

Σύμφωνα με τις διατάξεις του υπό διαβούλευση νομοσχεδίου, Δήμαρχος εκλέγεται ο επικεφαλής του συνδυασμού που πλειοψήφησε στις εκλογές με ποσοστό άνω του 43%, ενισχύεται ο επιτυχών συνδυασμός εκλέγοντας κατ΄ ελάχιστο τα 3/5 του συνόλου των εδρών του Δημοτικού Συμβουλίου, δικαίωμα εκλογής δημοτικού συμβούλου έχει συνδυασμός που συγκέντρωσε ποσοστό τουλάχιστον 3%, ενώ περιορίζεται σημαντικά ο αριθμός των δημοτικών συμβούλων και η εκπροσώπηση των δημοτικών κοινοτήτων. Με το νομοσχέδιο αυτό η κυβέρνηση, επικαλούμενη την ανάγκη κυβερνησιμότητας, διολισθαίνει σε ακραία συντηρητικές προσεγγίσεις για το χώρο της αυτοδιοίκησης. Μέσω των διατάξεών του καταστρατηγείται η βασική αρχή ενός δημοκρατικού πολιτεύματος που είναι η ισοτιμία της ψήφου των πολιτών, μεταφέροντας ουσιαστικά στο χώρο της αυτοδιοίκησης τις παθογένειες της κεντρικής πολιτικής σκηνής, η αντιπολίτευση συρρικνώνεται και η πολυφωνία περιορίζεται, η ανάγκη για κοινωνική νομιμοποίηση παρακάμπτεται, η εκπροσώπηση στρεβλώνεται, οι επιλογές της κοινωνίας αλλοιώνονται, η συμμετοχή εμποδίζεται και ο ρόλος των κοινοτήτων σμικρύνεται σημαντικά. Ιδιαίτερης αναφοράς χρήζει η μη αιτιολογημένη, βάσει της ανάγκης κυβερνησιμότητας, αλλά και  ακατανόητη, διότι δεν τίθεται ζήτημα εξοικονόμησης πόρων, ρύθμιση περιορισμού του αριθμού των δημοτικών συμβούλων.

Οι όποιες αδυναμίες του νόμου «Κλεισθένη», όπως η θεσμοθέτηση της απλής αναλογικής για το Δημοτικό Συμβούλιο αλλά του πλειοψηφικού συστήματος για την εκλογή Δημάρχου, δεν αναιρούν την αξία της απλής αναλογικής και δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται ως άλλοθι για απομάκρυνση από τη φιλοσοφία της. Εξάλλου, το σύστημα το οποίο υπεραμύνεται η κυβέρνηση διασφαλίζει μεν την κυβερνησιμότητα, αλλά ευνοεί ταυτόχρονα, όπως η εμπειρία καταδεικνύει, την αλαζονεία, την αδιαφάνεια, την αδυναμία ελέγχου, την ανομία και την ανάπτυξη πελατειακών σχέσεων. Η κυβερνησιμότητα δεν μπορεί να καθίσταται αυτοσκοπός, αδιαφορώντας για το αποτέλεσμα. Η κυβέρνηση δυστυχώς επιλέγει την οπισθοδρόμηση, όταν το σύστημα της απλής αναλογικής, σε διάφορες παραλλαγές της, συνιστά το κυρίαρχο μοντέλο στο χώρο της αυτοδιοίκησης στις σύγχρονες ευρωπαϊκές χώρες, όπου ζητούμενα είναι η συλλογικότητα, ο σεβασμός, η δημοκρατία, ο διάλογος, η σύνθεση, το επιχείρημα. Τέτοιες βέλτιστες πρακτικές υπάρχουν αρκετές, για όσους φυσικά ενδιαφέρονται να τις αναζητήσουν. Η κυβέρνηση λειτουργεί πατερναλιστικά και ταυτόχρονα προσβλητικά απέναντι στους ανθρώπους της αυτοδιοίκησης αλλά και τους πολίτες εν γένει, όταν αποκλείει a priori την ικανότητά τους  να συνυπάρχουν, να συνδιαλέγονται, να συνεννοούνται, να συνθέτουν και να ομονοούν μπροστά στο κοινό καλό.

Με γνώμονα, μεταξύ άλλων, τη δημοκρατία, την ισοτιμία της ψήφου, τη συμμετοχή, την πολυφωνία και τη διαφάνεια, το δημοτικό συμβούλιο πρέπει να διατρανώσει την αντίθεσή του απέναντι στο σχέδιο νόμου της κυβέρνησης και να ζητήσει την απόσυρσή του.

Με αφορμή την συζήτηση που έγινε εχτές στο Δημοτικό Συμβούλιο Καλαμάτας σχετικά με τον νέο σχέδιο νόμου για την «Εκλογή Δημοτικών και Περιφερειακών Αρχών»:

Η Καλαμάτα Τόπος Ζωής υπάρχει σήμερα στο αυτοδιοικητικό σκηνικό γιατί πιστέψαμε, εγώ και μια ομάδα νέων, ότι μπορούμε – αρκεί να το θελήσουμε –  να έχουμε φωνή και ως εκ τούτου να έχουμε λόγο για το αύριο της πόλης μας. Να έχουμε λόγο με όχημα μια αναλογική εκπροσώπηση, τις ικανότητες και τα όνειρα μας, απόλυτα ανεξάρτητοι κομματικά.

Την επομένη της εκλογής μας η χαρά μας περιορίστηκε, όταν το παραδοσιακό πολιτικό σύστημα εκδήλωσε περίτρανα το φόβο προς την πολυφωνία που είχε στόχο η απλή αναλογική. Ο νόμος Θεοδωρικάκου, βαπτίζοντας αποτυχημένη μια διαδικασία που δεν αφέθηκε να δοκιμαστεί, απέκλεισε προκλητικά, εμάς και όλους τους “μικρούς” σε ποσοστά εκλεγμένους, από τις επιτροπές – Οικονομική Επιτροπή και Επιτροπή Ποιότητας Ζωής. Εκεί δηλαδή που ουσιαστικά πραγματεύονται όλα τα σοβαρά ζητήματα του Δήμου, αφαιρώντας ταυτόχρονα, εσκεμμένα και αντιδημοκρατικά, αρμοδιότητες από την πολυφωνία του Δημοτικού Συμβουλίου.

Στα μάτια μας σε αυτή την εκλογική περίοδο “έκλεισαν τα μικρόφωνα” του δημοτικού μας συμβουλίου.

Ο νέος νόμος που σχεδιάζεται, και φυσιολογικά θα ψηφιστεί, αποδεικνύει ότι η πολιτική φοβάται τις πολλές απόψεις και ουσιαστικά δείχνει, και σε εμένα αλλά και σε όσους νέους ανθρώπους προσπάθησαν να εκφραστούν από διάφορα πόστα, ότι έκαναν λάθος.

Ο νέος νόμος δεν κάνει τίποτα άλλο από το να μας ανοίγει την πόρτα της εξόδου. Σε εμάς και όλους τους “νέους”, “δραστήριους”, “ονειροπόλους”, “φρέσκους”, “καταρτισμένους”, σε εμάς και όλους τους “ερασιτέχνες πολιτικούς” που οραματίζονται ένα μέλλον για την πόλη τους και με αυτό και μόνο το κριτήριο θα έμπαιναν στην διαδικασία να ασχοληθούν με τα κοινά. Τα κοινά θα μείνουν υπόθεση “επαγγελματιών πολιτικών” που εκτελούν εντολές κομμάτων και τα κριτήρια τους είναι θολά σαν τα νερά στις λακούβες που κάνουν ταμπέλα του οράματός τους.

Τόνια Κουζή
Επικεφαλής παράταξης Καλαμάτα Τόπος Ζωής