Η αντισυμβατική γραφή την οποία ακολουθώ σε όλη την αρθρογραφία μου δεν είναι τίποτε άλλο από γλώσσα ειλικρίνειας, ντομπροσύνης, βιωμάτων και διαπιστώσεων. Δεν είναι επιτηδευμένη λογοτεχνική γραφή.

Είναι γραφή που βγαίνει μέσα από την ψυχή και προσπαθεί να ταράξει τα κακώς κείμενα.

Δεν είναι γραφή για να κάνει δημόσιες σχέσεις, ούτε να χαϊδέψει αυτάκια απροσπάθητων κανακάρηδων ή αν-επιχείρητων θεωρητικών, που δεν έχουν βάλει μια δραχμή από την τσέπη τους για να δημιουργήσουν κάτι δικό τους, που δεν ξέρουν τι θα πει ζωή, τι θα πει πρωτοβουλία, τι θα πει προσπάθεια, τι θα πει αγωνία, τι θα πει ξενύχτι, τι θα πει κουράγιο, τι θα πει υπομονή, τι θα πει επιμονή.

Αυτά που γράφω δεν είναι για ανθρώπους που επιζητούν το 8ωρο, ούτε για ανθρώπους που νομίζουν ότι με τα πτυχία και τα μεταπτυχιακά θα κατακτήσουν την αγορά και τη ζωή και περιμένουν μπας και τους ανακαλύψει κάποιος.

Ρίξτε μια ματιά γύρω σου και δες πόσοι από τους πετυχημένους επιχειρηματίες έχουν πτυχίο ή πτυχία. Βρες τους και ρώτησέ τους αν όταν ξεκινούσαν πήγε να τους ψάξει κάποιος για να τους βοηθήσει, να τους δώσει χρήματα, να τους συμβουλεύσει.

Ξεκίνησαν μόνοι τους, πίστεψαν στον εαυτό τους, δοκίμασαν, έκαναν το πρώτο βήμα και συνέχισαν. Χωρίς υπολογιστές, χωρίς κινητά, χωρίς χρήματα, χωρίς εγκαταστάσεις, χωρίς εμπορεύματα, χωρίς υπαλλήλους, χωρίς επιδοτήσεις, επιχορηγήσεις και προγράμματα. Χωρίς βιβλία και συγγράμματα.

Ξεκίνησαν από το δρόμο, το συνεργείο, τον μάστορα που τους εκπαίδευσε. Ξεκίνησαν από το δρόμο, με τα πόδια, με το κασελάκι, το ποδήλατο.

Σήμερα τι βλέπουμε;

Να τους παρακαλάνε να γίνουν επιχειρηματίες, να τους δίνουν χρήματα, επιδοτήσεις, επιχορηγήσεις, προγράμματα. Αυτό όμως τους κάνει ουσιαστικά υπαλλήλους νοοτροπίας 8ώρου.

Δεν είναι αυτό η επιχειρηματικότητα.

Αν δεν κουνήσεις το δέντρο δεν παίρνεις καρπούς. Αν δεν αρμέξεις την αγελάδα, δεν παίρνεις γάλα.

Η επιχειρηματικότητα είναι βιώματα, είναι χαρακτήρας, είναι συμπεριφορά, είναι σκέψη, είναι απόφαση, είναι δράση, είναι τρόπος ζωής.

Δεν ξέρω πόσοι έγιναν επιχειρηματίες διαβάζοντας βιβλία. Δεν ξέρω πολλούς οικονομολόγους, λογιστές, μάνατζερς που να έγιναν επιχειρηματίες, παρότι έχουν σπουδάσει Οργάνωση και Διοίκηση Επιχειρήσεων.

Και ο λόγος είναι απλός.

Η επιχειρηματικότητα δεν είναι επιστήμη. Είναι μια εμπειρική διαδικασία, που όσο περισσότερο την ασκείς, τόσο καλύτερα την μαθαίνεις και πετυχαίνεις αποτελέσματα.

Ως επιχειρηματίας συνειδητοποίησε ότι στην τρικυμισμένη θάλασσα της αγοράς είσαι μόνος σου και έχεις να ανταγωνιστείς τα κύματα και να επιβιώσεις ανάμεσα σε σκοπέλους, σε μικρά και μεγάλα ψάρια. Μόνος σου θα βρεις τις λύσεις που χρειάζεσαι, μόνος σου θα πάρεις αποφάσεις και μόνος σου θα πετύχεις. Κανένας δεν θα σε προστατέψει.

Η συνεχής καθημερινή προσπάθεια, θα σφυρηλατήσει τον χαρακτήρα σου και θα σου προσφέρει τις γνώσεις, τις δεξιότητες, τις εμπειρίες, τις ψυχικές αρετές, τις ψυχικές αντοχές που χρειάζεσαι και θα σε οδηγήσει στο στρατηγικό σχέδιο δράσης. Σκαλί, σκαλί, βήμα, βήμα.

Και επειδή εδώ είμαστε για να λέμε μόνο αλήθειες, ανεξάρτητα αν ενοχλούν, η επιχειρηματικότητα είναι διαχρονική. Οι άνθρωποι όπως αγόραζαν έτσι αγοράζουν. Έχουν τις ίδιες ανάγκες και απλά, μέσω της τεχνολογίας, αλλάζουν οι τρόποι αγοράς, marketing και διάθεσης.

Προσπαθήστε να χωνέψτε την έννοια της επιχειρηματικότητας, μάθετέ την, καταλάβετέ την, κατανοήστε την, δοκιμάστε τι δουλεύει και τι δεν δουλεύει και αποφασίστε πως θα προχωρήσετε. Υπάρχει συγκεκριμένη σειρά για το πως ξεκινάτε και πετυχαίνετε.

Είμαστε εδώ για να λέμε μόνο αλήθειες, βγαλμένες από τη ζωή και τη σκληρή πραγματικότητα.

Τις ακαδημαϊκές θεωρίες αφήστε τις για τους ακαδημαϊκούς, τους πτυχιούχους και τους καθηγητές. Έτσι κι αλλιώς δεν προσφέρουν κάτι στην αγορά και στον επιχειρηματία. Είναι μαθηματικά μοντέλα προσέγγισης εκ των υστέρων. Κάτι δηλαδή σαν την ανάλυση του δείκτη του Χρηματιστηρίου. Όλοι ξέρουν γιατί έπεσε ή γιατί ανέβηκε, αλλά κανείς δεν μπορεί να προβλέψει την κίνησή του την επόμενη στιγμή.

Το ίδιο ισχύει και με την αγορά.

Όλοι κάνουν γραμμικές αναλύσεις, παρουσιάζουν δείκτες και λένε τι έφταιξε, αλλά κανένας δεν μπορεί να προσδιορίσει τη ζήτηση και τη συμπεριφορά των πελατών την επόμενη μέρα. Κανένας δεν ξέρει να σου πει αν αύριο μπει πελάτης στην επιχείρησή σου. Κανένας δεν ξέρει να σου πει αν στο τέλος της εβδομάδας θα έχεις ρευστότητα.

Όταν χρειαστείς λύσεις για τα οικονομικά, μπορείς να προσλάβεις και να αναθέσεις την εργασία έναν οικονομολόγο ή ένα λογιστή. Το οικονομικό-λογιστικό κομμάτι σε μια επιχείρηση είναι μόνον το 15% και δεν φέρνει χρήματα στην επιχείρηση.

Εσύ όμως τώρα ασχολήσου μόνο με την επιχειρηματικότητα.

Ασχολήσου με το 85%, που σου φέρνει χρήματα.

*** Αφιερωμένο στους ήρωες επιχειρηματίες, που ξεκίνησαν από την κουζίνα του σπιτιού τους, το υπόγειο, το γκαράζ, το κασσελάκι, το ποδήλατο, το μπακάλικο. Έτσι ξεκινούν οι επιχειρήσεις και έτσι ξεκίνησαν όλοι οι μεγάλοι επιχειρηματίες που θαυμάζουμε σήμερα.

Δρ Νέστωρ Κολοβός

Σύμφωνα με στοιχεία του 2022, οι Μκρομεσαίες επιχειρήσεις, αποτελούσαν το 99,9% των συνολικών επιχειρήσεων στη χώρα. Από αυτές το 94,5% ήταν μικρές επιχειρήσεις, δηλαδή με λιγότερα από 10 άτομα προσωπικό. Αυτές καλύπτουν το 83,5% της απασχόλησης με 2,2 εκατ. εργαζόμενους. Όπως αντιλαμβάνεστε, οι επιχειρήσεις αυτές, αποτελούν όχι μόνον την ραχοκοκκαλιά της ελληνικής οικονομίας, αλλά και ολόκληρο σχεδόν το σώμα της οικονομίας.

Αυτές οι επιχειρήσεις ανήκουν σε ένα Γιώργο, σε ένα Δημήτρη, σε ένα Γιάννη, σε μια Μαρία, μια Ελένη, μια Θοδώρα, έναν Κώστα, που καθημερινά δίνουν όλο τους το είναι, όχι μόνο για να επιβιώσουν, αλλά και για να συνεισφέρουν στην οικονομία. Είναι άνθρωποι που έβαλαν δικά τους χρήματα από αποταμιεύσεις, από αιματηρές οικονομίες, από δανεικά από την οικογένεια ή και φίλους, δημιούργησαν δικές τους δουλειές και εκτός από τους ίδιους, μπορούν και προσφέρουν δουλειές και σε συνεργάτες τους.

Είναι άνθρωποι που αποφάσισαν να ρισκάρουν και να δοκιμάσουν την τύχη τους στον επαγγελματικό στίβο. Είναι άνθρωποι, που είτε από έμπνευση είτε από απόγνωση (ανάγκη) έγιναν επιχειρηματίες. Επιχειρηματίας γίνεσαι για δύο λόγους. Είτε από έμπνευση είτε από απόγνωση (ανάγκη). Όλα τα άλλα είναι θεωρίες.

Αυτοί οι άνθρωποι δεν είχαν και δεν έχουν πτυχία, δεν είχαν και δεν έχουν υψηλού επιπέδου γνώσεις. Είχαν όμως και έχουν θέληση, αποφασιστικότητα, υπομονή και κουράγιο να σκύψουν το κεφάλι επάνω στη δουλειά τους και να τα καταφέρουν. Θυσίασαν ελεύθερο χρόνο, 8ωρο, Σαββατοκύριακα, διακοπές, καφενείο, παρέες, πολλές φορές και την οικογένειά τους με στόχο πρώτα να επιβιώσουν και στη συνέχεια να πετύχουν. Κάθε μέρα μια ελπίδα, μια λαχτάρα, ένα βήμα. Σκαλί, σκαλί, πετραδάκι, πετραδάκι. Έτσι λειτουργεί η επιχειρηματικότητα. Δεν λειτουργεί με πανεπιστήμια, με σχολές, με οικονομικές θεωρίες και λογιστικά. Λειτουργεί με γνώσεις αγοράς, δεξιότητες, εμπειρίες, ψυχικές αρετές, ψυχικές αντοχές και στρατηγική. Λειτουργεί με ευκαιρίες και όχι με ιδέες. Ιδέες έχουν όλοι. Τις ευκαιρίες όμως τις οσμίζονται λίγοι.

Αυτούς όλους λοιπόν, που έχουν φάει με το κουτάλι την επιχειρηματικότητα, το κράτος τους βάζει συνεχώς εμπόδια, όπως συχνές αλλαγές νόμων, φορολογία και αυξημένη γραφειοκρατία. Αντί να τους ενισχύσει στην καθημερινή τους προσπάθεια, πρώτα να επιβιώσουν και στη συνέχεια να ορθοποδήσουν, τους βάζει όλους μαζί σε ένα «καζάνι» και τους συνθλίβει.

Αυτούς τους ανθρώπους πρέπει να στηρίξει το κράτος, να τους δώσει κίνητρα να αναπτυχθούν γιατί κατά τεκμήριο, αυτοί γνωρίζουν την αγορά και την επιχειρηματικότητα. Αυτοί γνωρίζουν τη συμπεριφορά του πελάτη και αυτοί μπορούν να διακρίνουν ευκαιρίες και τολμούν να δοκιμάσουν κάτι καινούργιο. Αυτοί υφίστανται πρώτοι στην τσέπη τους τις διακυμάνσεις της οικονομίας και αυτοί αποφασίζουν μόνοι τους τις επόμενες κινήσεις.

Την αγορά δεν την γνωρίζουν οι καθηγητές, οι θεωρητικοί και οι πάσης φύσεως αν-επιχείρητοι «σύμβουλοι», που δεν έχουν ανοίξει ένα περίπτερο. Δεν την γνωρίζουν αυτοί που νομίζουν ότι η μικρομεσαία επιχείρηση χρειάζεται μάνατζερς ή ειδικούς. Μπορεί να γνωρίζουν οικονομικά, μπορεί να γνωρίζουν Διοίκηση Επιχειρήσεων, μπορεί να γνωρίζουν Λογιστικά, αλλά δεν γνωρίζουν από επιχειρηματικότητα. Άλλο είναι η μεγάλη επιχείρηση και άλλο η μικρή. Η μεγάλη έχει πρόσβαση σε κεφάλαια, σε προγράμματα, σε επενδυτές. Η μικρομεσαία είναι μεροκάματο. Είναι συνεχής αγώνας επιβίωσης.

Η επιχειρηματικότητα προϋπήρχε των κυβερνήσεων και των ειδικών. Οι μικροεπιχειρηματίες προϋπήρχαν των κυβερνήσεων. Κανένας δεν τους ζήτησε να γίνουν επιχειρηματίες. Κανένας δεν τους έδωσε επιχορηγήσεις, επιδοτήσεις και προγράμματα. Κανένας δεν πήγε να τους συμβουλεύσει. Πάλεψαν μόνοι τους και τα κατάφεραν. Δημιούργησαν επιχειρήσεις για να συντηρήσουν τον εαυτό τους, την οικογένειά τους και να δώσουν δουλειά και σε άλλους ανθρώπους.

Τόσα χρόνια το κράτος έχει δώσει δισεκατομμύρια για να δημιουργήσει επιχειρήσεις, να δημιουργήσει επιχειρηματίες, να αναπτύξει την οικονομία. Πού πήγαν αυτά τα χρήματα; Ποιοι τα πήραν; Με τι κριτήρια; Με τι αντίκρυσμα; Τι αποτέλεσμα είχαν; Τι γνώριζαν αυτοί που τα πήραν από επιχειρηματικότητα; Τι γνώριζαν από πελάτες; Τι γνώριζαν από αγορά; Τι γνώριζαν από ανταγωνισμό; Τι γνώριζαν από δανεικά; Τι γνώριζαν από χρέη; Τι γνώριζαν να μην έχεις ρευστότητα;

Όσο η αγορά θα κινείται με όρους ψηφοθηρίας και όχι με όρους οικονομίας, θα πηγαίνει από το κακό στο χειρότερο.

Μοναδική ελπίδα η μικρομεσαία επιχείρηση. Αυτή θα αναπτυχθεί και θα γίνει μεγάλη. Έτσι ξεκίνησαν όλοι οι μεγάλοι. Από την κουζίνα, το γκαράζ, την αποθήκη, το κασελάκι, το ποδήλατο…

*** Αφιερωμένο στους μικροεπιχειρηματίες, τους καθημερινούς ήρωες της αγοράς.

Δρ Νέστωρ Κολοβός