Χιλιάδες δημόσιοι λειτουργοί, κυρίως γιατροί, νοσηλευτές και εκπαιδευτικοί που υπηρετούν μακριά από τον τόπο κατοικίας τους, αναμένεται να λάβουν ενισχυμένη επιστροφή ενοικίου μέσα στο έτος, με το συνολικό όφελος να φτάνει έως και τα 900 ευρώ.

Χιλιάδες δημόσιοι λειτουργοί, κυρίως γιατροί, νοσηλευτές και εκπαιδευτικοί που υπηρετούν μακριά από τον τόπο κατοικίας τους, αναμένεται να λάβουν ενισχυμένη επιστροφή ενοικίου μέσα στο έτος, με το συνολικό όφελος να φτάνει έως και τα 900 ευρώ.

Συγκεκριμένα, περίπου 50.000 δικαιούχοι θα λάβουν τρεις καταβολές επιστροφής ενοικίου, με την πρώτη να προγραμματίζεται για τα τέλη Μαΐου (αναδρομικά για το 2025) και τις επόμενες δύο έως τα τέλη Νοεμβρίου.

Το βασικό ποσό της ενίσχυσης διαμορφώνεται στα 800 ευρώ, με προσαύξηση 50 ευρώ για κάθε παιδί και ανώτατο πλαφόν τα 900 ευρώ. Για φοιτητική κατοικία προβλέπεται ενίσχυση έως 800 ευρώ ετησίως ανά φοιτητή.

Νέα εισοδηματικά και περιουσιακά όρια

Διευρυμένα είναι φέτος τα εισοδηματικά κριτήρια, αυξάνοντας τον αριθμό των δικαιούχων. Για άγαμους το όριο ανεβαίνει στις 25.000 ευρώ, ενώ για έγγαμους διαμορφώνεται στις 35.000 ευρώ, με προσαύξηση 5.000 ευρώ για κάθε παιδί. Για μονογονεϊκές οικογένειες το όριο φτάνει τις 39.000 ευρώ, επίσης με πρόσθετη προσαύξηση ανά τέκνο.

Παράλληλα, τίθενται περιουσιακά όρια με βάση τον ΕΝΦΙΑ: έως 120.000 ευρώ για άγαμους και αυξημένα κατά 20.000 ευρώ για συζύγους και κάθε εξαρτώμενο μέλος.

Πώς υπολογίζεται η ενίσχυση

Η επιστροφή αντιστοιχεί στο 1/12 του ετήσιου μισθώματος που καταβλήθηκε για κύρια ή φοιτητική κατοικία. Έτσι, η τελική ενίσχυση προσαρμόζεται ανάλογα με το ποσό του ενοικίου, ενώ το ανώτατο όριο φτάνει τα 800 ευρώ ή 900 ευρώ με προσαύξηση παιδιών.

Αυτόματη καταβολή

Η πληρωμή γίνεται αυτόματα στον τραπεζικό λογαριασμό (ΙΒΑΝ) των δικαιούχων, χωρίς αίτηση, με βάση τα στοιχεία της φορολογικής δήλωσης, όπως αυτά έχουν διαμορφωθεί έως το τέλος Σεπτεμβρίου.

Σημαντικές αυξήσεις στις τιμές των τσιγάρων προμηνύει η επικείμενη αναθεώρηση της φορολογίας καπνικών προϊόντων σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης, με την Ελλάδα να βρίσκεται στο επίκεντρο των αλλαγών.

Σύμφωνα με μελέτη που παρουσιάστηκε στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, η τιμή ενός πακέτου δημοφιλών τσιγάρων στη χώρα μας θα μπορούσε να φτάσει έως και τα 6,50 ευρώ, από περίπου 4,60 ευρώ που κοστίζει σήμερα, εφόσον εφαρμοστεί το νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο.

Η Ελλάδα συγκαταλέγεται μεταξύ των χωρών με τους χαμηλότερους ειδικούς φόρους κατανάλωσης στα προϊόντα καπνού, μόλις πάνω από το ελάχιστο όριο που προβλέπεται στην Ε.Ε.

Μαζί με χώρες όπως η Κύπρος, η Ουγγαρία και η Βουλγαρία, θα χρειαστεί να προχωρήσει σε αυξήσεις που ενδέχεται να ξεπεράσουν το 80% στους ελάχιστους συντελεστές, προκειμένου να υπάρξει εναρμόνιση με τα νέα δεδομένα.

Ενδεικτικά, η Ελλάδα κατατάσσεται μόλις στην 24η θέση στην Ε.Ε. ως προς τον ειδικό φόρο ανά πακέτο 20 τσιγάρων, ο οποίος ανέρχεται σε 2,74 ευρώ.

Πρωταθλήτρια στο κάπνισμα η Ελλάδα

Τα στοιχεία κατανάλωσης αποτυπώνουν μια ιδιαίτερα επιβαρυμένη εικόνα, καθώς οι Έλληνες καπνιστές καταναλώνουν κατά μέσο όρο 18,13 τσιγάρα ημερησίως – το υψηλότερο ποσοστό στην Ε.Ε.

Το 36% του πληθυσμού δηλώνει χρήση προϊόντων καπνού, έναντι 24% που είναι ο ευρωπαϊκός μέσος όρος. Τα δεδομένα αυτά ενισχύουν τα επιχειρήματα υπέρ της αύξησης της φορολογίας, με στόχο τον περιορισμό της κατανάλωσης.

Την ίδια ώρα, στο τραπέζι βρίσκεται και το ζήτημα της αύξησης του παράνομου εμπορίου, που ήδη αποτελεί σοβαρό πρόβλημα. Στην Ελλάδα εκτιμάται ότι περίπου 2,5 δισεκατομμύρια παράνομα τσιγάρα διακινούνται ετησίως, ποσοστό που αντιστοιχεί στο 17,5% της συνολικής κατανάλωσης. Συνολικά, η αγορά αγγίζει τα 14,3 δισεκατομμύρια τσιγάρα τον χρόνο, δηλαδή περίπου 714 εκατομμύρια πακέτα.

Τι σημαίνουν οι αλλαγές για καταναλωτές και αγορά

Η πιθανή αύξηση της τιμής έως τα 6,50 ευρώ ανά πακέτο αναμένεται να επηρεάσει άμεσα τους καταναλωτές, αλλά και να αναδιαμορφώσει την αγορά καπνικών προϊόντων.

Από τη μία πλευρά, στόχος των ευρωπαϊκών πολιτικών είναι η μείωση του καπνίσματος. Από την άλλη, παραμένει έντονη η ανησυχία ότι η αύξηση των τιμών μπορεί να οδηγήσει σε περαιτέρω ενίσχυση της παράνομης διακίνησης.

Οι τελικές αποφάσεις αναμένονται το επόμενο διάστημα, με τις εξελίξεις να παρακολουθούνται στενά τόσο από τις κυβερνήσεις όσο και από την αγορά.

Σε πλήρη εξέλιξη θα βρίσκεται από σήμερα, Μεγάλη Δευτέρα 6 Απριλίου, η διαδικασία υποβολής αιτήσεων για το Fuel Pass.

Η πλατφόρμα θα ανοίξει στις 17:00 και πρόκειται να παραμείνει ανοιχτή έως τις 30 του μηνός, προσφέροντας την πολυαναμενόμενη οικονομική ανάσα για το κόστος των καυσίμων των μηνών Απριλίου και Μαΐου.

Ποιοι είναι οι δικαιούχοι

Δικαίωμα αίτησης για το Fuel Pass έχουν όλα τα φυσικά πρόσωπα και οι ελεύθεροι επαγγελματίες που είναι φορολογικοί κάτοικοι Ελλάδας. Βασικό κριτήριο είναι το δηλωθέν οικογενειακό εισόδημα του 2024:

• Έως 25.000 ευρώ για άγαμους.
• Έως 35.000 ευρώ για έγγαμους (με προσαύξηση 5.000€ για κάθε παιδί).
• Έως 39.000 ευρώ για μονογονεϊκές οικογένειες (επίσης με προσαύξηση 5.000€ ανά εξαρτώμενο μέλος).

Τα ποσά

Οι δικαιούχοι καλούνται να επιλέξουν μεταξύ της έκδοσης ψηφιακής κάρτας (που δίνει υψηλότερο ποσό) ή της κατάθεσης σε λογαριασμό.

Για ιδιοκτήτες αυτοκινήτων:

• Νησιωτική Ελλάδα: 60 ευρώ στην ψηφιακή κάρτα ή 50 ευρώ στον λογαριασμό.
• Υπόλοιπη Ελλάδα: 50 ευρώ στην ψηφιακή κάρτα ή 40 ευρώ στον λογαριασμό.
• Για ιδιοκτήτες μοτοσικλετών:
• Νησιωτική Ελλάδα: 35 ευρώ στην ψηφιακή κάρτα ή 30 ευρώ στον λογαριασμό.
• Υπόλοιπη Ελλάδα: 30 ευρώ στην ψηφιακή κάρτα ή 25 ευρώ στον λογαριασμό.

Σημειώνεται ότι κάθε όχημα δηλώνεται μόνο από ένα πρόσωπο που έχει την κυριότητα ή είναι μισθωτής (leasing).

Η διαδικασία της αίτησης βήμα-βήμα

• Η υποβολή γίνεται μέσω του vouchers.gov.gr με τους κωδικούς Taxisnet.
• Ο δικαιούχος εισέρχεται στην εφαρμογή και επικαιροποιεί τα στοιχεία επικοινωνίας του.
• Συμπληρώνει το IBAN του (αν επιθυμεί κατάθεση) ή αιτείται την έκδοση ψηφιακής χρεωστικής κάρτας.
• Το σύστημα ελέγχει αυτόματα αν το όχημα είναι ασφαλισμένο και αν έχουν πληρωθεί τα τέλη κυκλοφορίας.

Για όσους δεν είναι εξοικειωμένοι με τα ψηφιακά μέσα, η διαδικασία μπορεί να πραγματοποιηθεί και μέσω των ΚΕΠ.

Πότε μπαίνουν τα χρήματα

Εφόσον η αίτηση εγκριθεί, η ενίσχυση καταβάλλεται εντός δύο εργάσιμων ημερών. Αν επιλεγεί η ψηφιακή κάρτα, αυτή μπορεί να χρησιμοποιηθεί στα πρατήρια καυσίμων, αλλά και σε ταξί ή μέσα μαζικής μεταφοράς, και θα παραμείνει ενεργή μέχρι τις 31 Ιουλίου 2026.

Στην τελική ευθεία μπαίνει και η αποπληρωμή της δεύτερης δόσης του επιδόματος θέρμανσης 2026, με πάνω από 1,2 εκατομμύρια νοικοκυριά να περιμένουν την επόμενη πληρωμή.

Η πρώτη δόση έχει ήδη καταβληθεί και κάλυψε το 60% του συνολικού ποσού για τη χειμερινή περίοδο 2024-2025.

Συγκεκριμένα:

• Πάνω από 1,1 εκατομμύρια πολίτες έλαβαν ενίσχυση
• Καταβλήθηκαν περισσότερα από 124 εκατ. ευρώ
• Οι πληρωμές αφορούσαν ηλεκτρικό ρεύμα, πετρέλαιο θέρμανσης και λοιπά καύσιμα
• Η καταβολή της δεύτερης δόσης
• Η δεύτερη δόση του επιδόματος θέρμανσης θα πληρωθεί τους επόμενους μήνες και η ημερομηνία εξαρτάται από το είδος ενέργειας που έχει δηλώσει ο δικαιούχος.

Για καύσιμα (πετρέλαιο, πέλετ, καυσόξυλα)

• Αγορές έως 15 Απριλίου 2026
• Δήλωση στοιχείων έως 30 Απριλίου 2026
• Πληρωμή έως 29 Μαΐου 2026

Για φυσικό αέριο και τηλεθέρμανση

• Κάλυψη δαπανών έως και τον Ιούλιο
• Πληρωμή έως 31 Ιουλίου 2026

Τα ποσά

Το ποσό του επιδόματος θέρμανσης διαμορφώνεται:

Από 100 έως 800 ευρώ
Έως και 1.200 ευρώ για περιοχές με πολύ χαμηλές θερμοκρασίες
Ο υπολογισμός γίνεται με τον τύπο: Ποσό Αναφοράς × Συντελεστής Καιρικών Συνθηκών (ΣΟ-Μ)

Προσαυξήσεις ανά περιοχή

• Σε περιοχές με δείκτη ΣΟ-Μ ≥ 1 εφαρμόζεται προσαύξηση 25% και ανώτατο ποσό 1.000 ευρώ
• Σε περιοχές με ΣΟ-Μ ≥ 1,2 προστίθεται επιπλέον 25%, ανεβάζοντας το πλαφόν στα 1.200 ευρώ

Έτσι, τα νοικοκυριά σε ορεινές και ψυχρές περιοχές λαμβάνουν αυξημένη στήριξη.

Ανάμεσα στις μόλις δύο χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης που κατέγραψαν πτώση στο πραγματικό κατά κεφαλήν εισόδημα των νοικοκυριών την περίοδο 2004-2024 βρίσκεται η Ελλάδα η δεύτερη είναι η Ιταλία. Την ίδια στιγμή, ο ευρωπαϊκός μέσος όρος κατέγραψε αύξηση 22%.

Για την Ελλάδα, η εικοσαετία αποτυπώνει μια συνολική μείωση 5%, ποσοστό που την κατατάσσει τελευταία στην ΕΕ, με την Ιταλία να ακολουθεί με πτώση 4%. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat, η χώρα μας εμφανίζει διαχρονικά τις χειρότερες επιδόσεις από το 2012 και μετά. Το πραγματικό κατά κεφαλήν εισόδημα παραμένει κάτω από το επίπεδο βάσης του 2010 (100), με τιμές που κυμαίνονται από 78,41 το 2012 έως 96,21 το 2024 – χρονιά κατά την οποία η Ελλάδα ήταν η μοναδική ευρωπαϊκή χώρα που δεν ξεπέρασε το «100».

Αντίθετα, εντυπωσιακές αυξήσεις καταγράφηκαν σε κράτη-μέλη της Ανατολικής Ευρώπης. Η Ρουμανία σημείωσε άλμα +134%, η Λιθουανία +95%, η Πολωνία +91% και η Μάλτα +90%. Στον αντίποδα, οι μικρότερες αυξήσεις μέσα στην εικοσαετία καταγράφηκαν σε Ισπανία (11%), Αυστρία (14%), Βέλγιο (15%) και Λουξεμβούργο (17%).

Όσον αφορά τη συνολική πορεία του δείκτη στην ΕΕ, το πραγματικό κατά κεφαλήν εισόδημα αυξήθηκε σταθερά το διάστημα 2004-2008, σταμάτησε να ανεβαίνει την περίοδο της χρηματοπιστωτικής κρίσης (2008-2011) και υποχώρησε το 2012 και το 2013. Ακολούθησε μια πολυετής περίοδος ανάκαμψης μέχρι το 2020, χρονιά που η πανδημία οδήγησε ξανά σε μείωση. Το 2021 καταγράφηκε ισχυρή επαναφορά, με πιο αργούς ρυθμούς ανόδου το 2022 και το 2023. Τα πρώτα στοιχεία για το 2024 δείχνουν εκ νέου επιτάχυνση.

Στο επόμενο στάδιο περνά το ψηφιακό πελατολόγιο, καθώς από το 2026 η υποχρέωση τήρησής του απλώνεται σε περισσότερες δραστηριότητες. Στόχος είναι κάθε συναλλαγή να έχει ηλεκτρονικό αποτύπωμα, ώστε η ΑΑΔΕ να εντοπίζει άμεσα φορολογικές ασυμφωνίες και να προχωρά σε στοχευμένους ελέγχους.

Μετά τον κλάδο του αυτοκινήτου, στον οποίο από την 1η Ιουλίου 2025 χιλιάδες επαγγελματίες σε συνεργεία, φανοποιεία, πλυντήρια, πάρκινγκ και εταιρείες ενοικίασης καταγράφουν υποχρεωτικά τους πελάτες τους, σειρά παίρνει ο κλάδος των εκδηλώσεων.

Στο στόχαστρο γάμοι και δεξιώσεις

Catering, διοργανωτές εκδηλώσεων, επιχειρήσεις με αίθουσες και κτήματα δεξιώσεων, εταιρείες ήχου και φωτισμού περνούν στο μικροσκόπιο. Κάθε συμφωνία με πελάτη θα καταχωρίζεται στο e-πελατολόγιο και τα στοιχεία θα αποστέλλονται αυτόματα στην ΑΑΔΕ, πριν καν στηθεί το πρώτο τραπέζι ή τοποθετηθεί το ηχείο.

Ήδη οι επαγγελματίες αυτοκινήτου σκανάρουν σε κινητό ή tablet τα στοιχεία των οχημάτων, με την απόδειξη να εκδίδεται στην παράδοση. Η ίδια ακριβώς διαδικασία θα ισχύει και για τις εκδηλώσεις, από το πρώτο τηλεφώνημα έως την ολοκλήρωση της υπηρεσίας.

Πώς λειτουργεί το ψηφιακό πελατολόγιο

Το σύστημα είναι μια ηλεκτρονική βάση δεδομένων στην οποία οι επιχειρήσεις πρέπει να δηλώνουν τα στοιχεία κάθε πελάτη πριν από την παροχή υπηρεσίας. Τα στοιχεία φεύγουν αυτόματα προς την ΑΑΔΕ και διασταυρώνονται με τα παραστατικά που θα εκδοθούν στη συνέχεια.

Με αυτόν τον τρόπο, η φορολογική διοίκηση «δένει» την παρουσία του πελάτη με την απόδειξη ή το τιμολόγιο που οφείλει να εκδοθεί. Ουσιαστικά, από την καταχώριση στο ψηφιακό πελατολόγιο ξεκινά η αντίστροφη μέτρηση για την έκδοση παραστατικού. Αν υπάρχει πελάτης χωρίς εγγραφή, ενεργοποιείται πρόστιμο και φορολογικός έλεγχος.

Πρόστιμα

Στους κλάδους αυτοκινήτου, η μη καταχώριση ή εκπρόθεσμη δήλωση πελάτη κοστίζει 100 ευρώ ανά όχημα. Τα δεδομένα που συγκεντρώνονται επιτρέπουν στην ΑΑΔΕ να βλέπει τη ροή πελατών σε πραγματικό χρόνο, να εντοπίζει ύποπτες διακυμάνσεις και να χτυπά εκεί όπου υπάρχουν βάσιμες υποψίες για φοροδιαφυγή. Παράλληλα, γίνεται διασταύρωση με το myDATA. Αν δηλώθηκε πελάτης χωρίς να εκδοθεί παραστατικό, η επιχείρηση εκτός από τα πρόστιμα μπαίνει σε διαδικασία ελέγχου.

Συμφωνητικά

Για τον απλοποίηση των διαδικασιών για τις επιχειρήσεις με Ψηφιακό Πελατολόγιο η ΑΑΔΕ προχώρησε στην κατάργηση της υποχρέωσης υποβολής των συμφωνητικών τους με πελάτες, εφαρμόζοντας στην πράξη την αρχή «μόνον άπαξ» (once only). Οι επιχειρήσεις που τηρούν Ψηφιακό Πελατολόγιο απαλλάσσονται από την υποχρέωση υποβολής των συμφωνητικών που καταρτίζουν με τους πελάτες τους στην «Κατάσταση Συμφωνητικών» εφόσον οι συναλλαγές για τις οποίες καταρτίζονται τα συγκεκριμένα συμφωνητικά αποτυπώνονται στο Ψηφιακό Πελατολόγιο.

Η απαλλαγή αφορά συμφωνητικά που έχουν καταρτιστεί από 1η Ιουλίου 2025 και εφεξής, μεταξύ των επιχειρήσεων του κλάδου οχημάτων, που υποχρεούνται στην τήρηση Ψηφιακού Πελατολογίου, και των πελατών τους. Όταν η υποχρέωση τήρησης ψηφιακού πελατολογίου επεκταθεί και σε άλλους κλάδους η σχετική απαλλαγή από την υποβολή συμφωνητικών θα ισχύσει και για τις επιχειρήσεις αυτών των κλάδων.

Μεικτή εικόνα παρουσίασε η πορεία των ληξιπρόθεσμων οφειλών προς την Εφορία το καλοκαίρι, σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία της Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων – ΑΑΔΕ . Από τη μία, δημιουργήθηκαν νέα, μεγάλα χρέη προς το Δημόσιο, ενώ από την άλλη σημειώθηκε βελτίωση στις εισπράξεις παλαιών οφειλών

Ο αριθμός των οφειλετών κινήθηκε έντονα μέσα στους θερινούς μήνες: 3,9 εκατ. τον Ιούνιο, 4 εκατ. τον Ιούλιο και 3,97 εκατ. τον Αύγουστο. Η απότομη αύξηση του Ιουλίου, ωστόσο, προήλθε από λανθασμένη καταχώρηση ΦΠΑ ύψους 0,5 δισ. ευρώ από έναν μόνο φορολογούμενο, που διαγράφηκε τον Αύγουστο.

Η ΑΑΔΕ μετρά 111,6 δισ. ευρώ σε ληξιπρόθεσμα

Το συνολικό ληξιπρόθεσμο χρέος ανήλθε σε 111,6 δισ. ευρώ, εκ των οποίων τα 27,17 δισ. θεωρούνται ανεπίδεκτα είσπραξης. Στην πράξη, το πραγματικό χρέος προς το Δημόσιο φτάνει τα 84,46 δισ. ευρώ.

Από τις αρχές του 2025 έως τον Αύγουστο, οι φορολογούμενοι άφησαν απλήρωτους φόρους ύψους 5,7 δισ. ευρώ, ενώ μέσα μόνο σε έναν μήνα, τον Αύγουστο, οι νέες οφειλές αυξήθηκαν κατά 1,37 δισ. ευρώ. Τα συνολικά νέα ληξιπρόθεσμα χρέη έφτασαν τα 6,135 δισ. ευρώ, αυξημένα κατά 24,8% σε σχέση με το 2024.

Σύμφωνα με τα στοιχεία για το τρίμηνο Ιουνίου – Αυγούστου 2025, από τη μία πλευρά δημιουργήθηκαν νέα, υψηλά ληξιπρόθεσμα χρέη προς το Δημόσιο, ενώ από την άλλη σημειώθηκε βελτίωση στην είσπραξη παλαιών οφειλών.

Οι οφειλέτες έκαναν… «βόλτες» μέσα στο καλοκαίρι:

• 3.916.603 τον Ιούνιο (-3,6% σε ετήσια βάση),
• 4.001.794 τον Ιούλιο (+4,5%),
• 3.973.220 τον Αύγουστο (-1,02%).

Η «εκτόξευση» του Ιουλίου, ωστόσο, αποδείχθηκε τελικά λογιστικό λάθος: μια χρεωστική δήλωση ΦΠΑ ύψους 0,5 δισ. ευρώ από έναν μόνο φορολογούμενο «φούσκωσε» τεχνητά τα νούμερα, για να διαγραφεί τον επόμενο μήνα.

Τα νούμερα των χρεών

Σύμφωνα με την ΑΑΔΕ, το σύνολο των ληξιπρόθεσμων οφειλών προς το Δημόσιο τον Αύγουστο έφτασε τα 111,627 δισ. ευρώ. Από αυτά, 27,17 δισ. θεωρούνται ανεπίδεκτα είσπραξης, με το πραγματικό χρέος να διαμορφώνεται στα 84,46 δισ. ευρώ.

Μόνο στο οκτάμηνο Ιανουαρίου – Αυγούστου 2025, οι φορολογούμενοι άφησαν απλήρωτους φόρους ύψους 5,7 δισ. ευρώ, ενώ μόνο τον Αύγουστο οι νέες οφειλές αυξήθηκαν κατά 1,37 δισ. ευρώ σε σχέση με τον Ιούλιο.
Συνολικά, τα νέα ληξιπρόθεσμα (μαζί με μη φορολογικές οφειλές, όπως πρόστιμα ή δικαστικές αποφάσεις) έφτασαν τα 6,135 δισ. ευρώ, από 4,667 δισ. ευρώ ένα μήνα πριν.

Οι κατασχέσεις και οι… επόμενοι στη σειρά

Μέχρι στιγμής, 1.617.052 φορολογούμενοι έχουν βρεθεί αντιμέτωποι με αναγκαστικά μέτρα είσπραξης (κυρίως κατασχέσεις), ενώ άλλοι 2.262.821 ΑΦΜ βρίσκονται «στο κατώφλι» των μέτρων, καθώς χρωστούν πάνω από 500 ευρώ.

Πόσο αυξομειώθηκαν τα χρέη

Το συνολικό ληξιπρόθεσμο υπόλοιπο:

110,82 δισ. ευρώ τον Ιούνιο,
111,82 δισ. ευρώ τον Ιούλιο,
111,62 δισ. ευρώ τον Αύγουστο.

Τα ανεπίδεκτα είσπραξης κινήθηκαν από 26,3 δισ. σε 27,17 δισ. ευρώ, διατηρώντας το πραγματικό υπόλοιπο γύρω στα 84,5 δισ. ευρώ.

Εισπράξεις: Καλύτερες, αλλά όχι αρκετές

Η ΑΑΔΕ κατάφερε να εισπράξει 4,289 δισ. ευρώ στο οκτάμηνο του 2025, έναντι 3,995 δισ. ευρώ πέρυσι (+7,35%). Παρά τη βελτίωση, τα νέα χρέη αυξάνονται με μεγαλύτερη ταχύτητα — κάτι που δείχνει ότι το πρόβλημα παραμένει βαθύ.

Ποιοι χρωστούν τα περισσότερα

Τον Αύγουστο σημειώθηκε έκρηξη στις οφειλές από φόρο εισοδήματος (+844,72%, στα 300 εκατ. ευρώ) και ΦΠΑ (+216,53%, στα 889 εκατ. ευρώ). Αυτές οι δύο κατηγορίες ήταν οι βασικοί «τροφοδότες» των νέων χρεών.

Εισπράξεις παλαιών και νέων οφειλών

Παλαιά χρέη: 2,365 δισ. ευρώ στο 8μηνο (+7,74%).
Νέα χρέη: 1,861 δισ. ευρώ (+11,91%).
Τον Αύγουστο, οι μεγαλύτερες εισπράξεις ήρθαν από τον φόρο εισοδήματος (103,2 εκατ. ευρώ) και τον ΦΠΑ (143,78 εκατ. ευρώ).

Παρά την αυξημένη εισπρακτική δραστηριότητα της ΑΑΔΕ, τα νέα χρέη «τρέχουν» πιο γρήγορα απ’ ό,τι προλαβαίνουν να μαζευτούν. Η εικόνα θυμίζει περισσότερο μια κούρσα αντοχής ανάμεσα στους φορολογούμενους και το Δημόσιο, με τους πρώτους να δυσκολεύονται να κρατήσουν ρυθμό.

Έκπληξη και αναστάτωση σε φορολογουμένους, επιχειρήσεις και στους λογιστές τους, έχει προκαλέσει η αλλαγή πολιτικής στα πρόστιμα για εκπρόθεσμη υποβολή δηλώσεων.

Τα χαμηλά πρόστιμα για μια εκπρόθεσμη δήλωση «εξαφανίστηκαν» και μάλιστα αναδρομικά, προκαλώντας ανησυχία στις επιχειρήσεις, αλλά και σκεπτικισμό ακόμα και στο οικονομικό επιτελείο, για τα αποτελέσματα στα οποία οδηγεί τελικά στην πράξη η πρώτη «μαζική» εφαρμογή των νέων διατάξεων.

Στην πραγματικότητα, σύμφωνα με πληροφορίες, ασάφεια παρατηρείται ακόμα και στους ιθύνοντες ή σε βαθείς γνώστες των φορολογικών θεμάτων, για το αν και κατά πόσον οι νέες ρυθμίσεις για εκπρόθεσμες υποβολές δηλώσεις είναι συμβατές με το πνεύμα του νομοθέτη, ή αν οδηγούν σε υπέρογκα πρόστιμα παραβιάζοντας την αρχή της αναλογικότητος και πρέπει να αλλάξουν ή να αποσαφηνιστούν καλύτερα.

Αν και επί χρόνια όλοι γνώριζαν ότι για υποβολή εκπρόθεσμης δήλωσης δεν επιβάλλεται πρόστιμο αν δεν προκύπτει υποχρέωση για πληρωμή φόρου (σσ: άρα δηλαδή δεν απέφυγε ο υπόχρεος να πληρώσει φόρο) τις τελευταίες εβδομάδες επαγγελματίες και επιχειρήσεις διαπιστώνουν μαζικά ότι τους έρχονται πρόστιμα (και αναδρομικά από το 2019 !) καθώς η ΑΑΔΕ εντοπίζει με διασταυρώσεις τις περιπτώσεις αυτές, πριν παραγραφεί στο τέλος Δεκεμβρίου το δικαίωμα του δημοσίου να τις ελέγξει.

Η μεγαλύτερη έκπληξη ίσως οφείλεται στο ότι μετά από απανωτές αλλαγές νόμων και αποφάσεων, οι οποίες όμως προβλήθηκαν κυρίως ως «κωδικοποίηση» και απλοποίηση υφιστάμενων διατάξεων, πλέον δέχονται πρόστιμο και όσοι απαλλάσσονταν, επειδή προέκυπτε μικρή ή μηδενική υποχρέωση καταβολής φόρου από τις δηλώσεις που είχαν παραλείψει ή άργησαν να υποβάλουν εμπρόθεσμα. Κάπου μεταξύ των αλλαγών αυτών, προέκυψαν έτσι… και πρόστιμα που δεν υπήρχαν!

Αντίστροφα μετρά ο χρόνος για την επιστροφή ενός ενοικίου σε περίπου 1,18 εκατ. νοικοκυριά με την ΑΑΔΕ να «τρέχει» τις αναγκαίες διασταυρώσεις, με στόχο μέσα στο τελευταίο δεκαήμερο του Νοεμβρίου να πιστωθούν τα ποσά στους τραπεζικούς λογαριασμούς των δικαιούχων.

Για να μη χάσουν την ενίσχυση, οι φορολογούμενοι οι οποίοι δεν έχουν συμπληρώσει τον κωδικό 081 στο έντυπο Ε1 της φετινής φορολογικής δήλωσης, η ΑΑΔΕ πραγματοποιεί διασταυρώσεις στις φορολογικές δηλώσεις που υποβλήθηκαν φέτος και τις δηλώσεις μίσθωσης ακινήτων για να εντοπίσει μισθωτήρια συμβόλαια και ποσά ενοικίων που έχουν δηλωθεί. Οι πληρωμές θα γίνουν χωρίς αιτήσεις ή επιπλέον δικαιολογητικά, καθώς όλα τα απαραίτητα στοιχεία αντλούνται απευθείας από τις δηλώσεις μίσθωσης των ακινήτων και τις φορολογικές δηλώσεις ενοικιαστών και εκμισθωτών.

Η ενίσχυση

Η οικονομική ενίσχυση για την κύρια κατοικία φτάνει έως τα 800 ευρώ με προσαύξηση 50 ευρώ για κάθε προστατευόμενο τέκνο ενώ για κάθε φοιτητική κατοικία φτάνει έως 800 ευρώ. Για παράδειγμα, μια οικογένεια με δυο παιδιά που διαμένει σε μισθωμένη κατοικία και πληρώνει 1.000 ευρώ ενοίκιο το μήνα θα λάβει τον επόμενο μήνα το ποσό των 900 ευρώ (800+50+50).

Οικογένεια που πληρώνει ενοίκιο 800 ευρώ το μήνα για κύρια κατοικία και 300 ευρώ για την φοιτητική κατοικία του παιδιού που σπουδάζει σε άλλη πόλη θα λάβει 1.100 ευρώ (800 ευρώ για την κύρια κατοικία και 300 ευρώ για την φοιτητική κατοικία).

Κόφτης

Για τους ενοικιαστές οι οποίοι δεν είναι συνεπείς στις υποχρεώσεις τους και έχουν αφήσει απλήρωτα ενοίκια η επιστροφή ενός ενοικίου θα είναι μειωμένη ή ακόμη και μηδενική. Ο αυτόματος μηχανισμός της ΑΑΔΕ ξεχωρίζει όσους έχουν πληρώσει κανονικά τα ενοίκιά τους από όσους έχουν καθυστερήσεις. Όταν υπάρχουν ανείσπρακτα μισθώματα, το επίδομα δεν θα υπολογιστεί με βάση το συμφωνημένο ποσό του συμβολαίου, αλλά αποκλειστικά με βάση όσα έχουν δηλωθεί στο έντυπο Ε2 ως πραγματικά εισπραχθέντα από τον εκμισθωτή. Αυτό σημαίνει ότι οι κακοπληρωτές ενοικιαστές θα λάβουν μειωμένο ή και μηδενικό επίδομα.

Αφορολόγητα ποσά

Η ενίσχυση είναι αφορολόγητη, ακατάσχετη και δεν θα συμψηφίζεται με οφειλές προς το Δημόσιο.

Αυστηρές κυρώσεις για ψευδή στοιχεία

Για όσους δηλώσουν ψευδή ή παραποιημένα στοιχεία προβλέπονται βαριές συνέπειες. Αν διαπιστωθεί ότι υποβλήθηκαν ανακριβείς δηλώσεις μισθώσεων, το επίδομα χαρακτηρίζεται αχρεωστήτως καταβληθέν και επιστρέφεται με τόκους και προσαυξήσεις. Παράλληλα, ο ενοικιαστής- παραβάτης αποκλείεται από ανάλογες επιδοτήσεις για τρία χρόνια, ενώ σε περιπτώσεις συστηματικών παραβάσεων τα στοιχεία διαβιβάζονται στις αρμόδιες υπηρεσίες για περαιτέρω έλεγχο.

Τα τελευταία χρόνια, η μοναξιά αναδεικνύεται σε μείζον κοινωνικό φαινόμενο, με ολοένα και μεγαλύτερες διαστάσεις, κυρίως στις ανεπτυγμένες χώρες.

Πέρα από το ψυχολογικό βάρος που συνεπάγεται, η μοναξιά έχει αρχίσει να αναγνωρίζεται και ως σημαντικός οικονομικός παράγοντας. Σύμφωνα με έρευνες, ένας στους τέσσερις ενήλικες αισθάνεται έντονα μόνος, ενώ στον εργασιακό χώρο, σχεδόν επτά στους δέκα δηλώνουν δυσαρέσκεια από την ποιότητα των κοινωνικών τους σχέσεων.

Η μοναξιά δεν είναι ενιαία έννοια

Η μοναξιά, ωστόσο, δεν είναι ενιαία έννοια. Διακρίνεται κυρίως σε δύο μορφές: τη συναισθηματική μοναξιά, δηλαδή την αίσθηση απομόνωσης παρότι μπορεί να υπάρχουν γύρω μας άνθρωποι, και τη μοναχική διαβίωση, όπου κάποιος επιλέγει να ζει μόνος του, χωρίς αυτό να σημαίνει απαραίτητα κοινωνική απομόνωση. Το πρώτο είδος έχει βαθιές επιπτώσεις στην ψυχική υγεία, οδηγώντας συχνά σε κατάθλιψη, άγχος ή ακόμα και πρόωρους θανάτους. Η δεύτερη μορφή, από την άλλη, δεν συνδέεται πάντα με αρνητικά συναισθήματα – πολλοί άνθρωποι ζουν μόνοι από επιλογή και διατηρούν ενεργή κοινωνική ζωή.

Το φαινόμενο της μοναχικής διαβίωσης αυξάνεται, ιδίως σε αστικά κέντρα, λόγω παραγόντων όπως η αυξημένη συμμετοχή των γυναικών στην εργασία, η άνοδος του προσδόκιμου ζωής και η μετατόπιση των κοινωνικών προτύπων. Οι νέοι, μορφωμένοι επαγγελματίες φαίνεται να εκπροσωπούν πλέον το πρόσωπο αυτής της νέας πραγματικότητας, αντικαθιστώντας το στερεότυπο του ηλικιωμένου μοναχικού ανθρώπου.

Η μοναξιά, όμως, δεν πλήττει μόνο την ψυχολογία. Οι συνέπειές της φτάνουν μέχρι την ίδια την οικονομία. Η απουσία ουσιαστικών κοινωνικών σχέσεων επηρεάζει τη δημιουργικότητα και την καινοτομία – στοιχεία θεμελιώδη για την οικονομική ανάπτυξη. Επιπλέον, οι άνθρωποι που βιώνουν μοναξιά τείνουν να είναι λιγότερο παραγωγικοί και πιο αποσυρμένοι από οικονομικές δραστηριότητες. Υπολογίζεται ότι η μοναξιά κοστίζει στην αμερικανική οικονομία περίπου 500 δισ. δολάρια ετησίως, ενώ στους εργοδότες στοιχίζει πάνω από 150 δισ. δολάρια σε χαμένη παραγωγικότητα.

Ωστόσο, η μοναχική διαβίωση από επιλογή δεν φέρει απαραίτητα τις ίδιες επιπτώσεις. Αντίθετα, μπορεί να ενισχύσει την κατανάλωση και τη ζήτηση – αφού όσοι ζουν μόνοι καλούνται να καλύψουν μόνοι τους όλα τα έξοδα, αυξάνοντας έτσι την οικονομική κινητικότητα. Το κρίσιμο ερώτημα παραμένει: πώς και πότε πρέπει να παρέμβει η πολιτεία; Καθώς η συναισθηματική μοναξιά πλήττει ολόκληρες κοινωνίες, η ανάγκη για σχεδιασμό πολιτικών που ενισχύουν την κοινωνική συνοχή είναι πιο επίκαιρη από ποτέ.

ΠΗΓΗ

Επίδομα παιδιού, Ελάχιστο Εγγυημένο Εισόδημα, επίδομα ενοικίου και άλλα επιδόματα του ΟΠΕΚΑ προβλέπεται να πιστωθούν στους λογαριασμούς των δικαιούχων.

Συγκεκριμένα:

-Επίδομα Παιδιού: 498.799 δικαιούχοι 87.496.844 ευρώ
-Επίδομα Στέγασης: 178.272 δικαιούχοι – 21.379.085 ευρώ
-Ελάχιστο Εγγυημένο Εισόδημα: 159.660 δικαιούχοι – 37.154.378 ευρώ
-Αναπηρικά: 198.990 δικαιούχοι – 96.918.507 ευρώ
-Επίδομα Στεγαστικής Συνδρομής: 529 δικαιούχοι – 169.936 ευρώ
-Επίδομα Ομογενών: 5.124 δικαιούχοι – 180.714 ευρώ

-Επίδομα Ανασφάλιστων Υπερηλίκων, ν. 1296/1982: 12.768 δικαιούχοι – 4.911.518 ευρώ
-Επίδομα Κοινωνικής Αλληλεγγύης Υπερηλίκων: 22.260 δικαιούχοι – 9.240.509 ευρώ
-Έξοδα Κηδείας: 77 δικαιούχοι – 60.491 ευρώ
-Επίδομα Γέννησης: 9.245 δικαιούχοι – 12.171.750 ευρώ

-Επίδομα Ορεινών και μειονεκτικών περιοχών: 26 δικαιούχοι – 14.100 ευρώ
-Κόκκινα Δάνεια: 4.543 δικαιούχοι– 425.429 ευρώ
-Προστατευόμενα τέκνα θανόντων σε φυσικές καταστροφές: 21 δικαιούχοι – 21.000 ευρώ
-Ευάλωτοι Οφειλέτες: 326 δικαιούχοι – 34.592 ευρώ
-Επίδομα Αναδοχής: 610 δικαιούχοι – 486.401ευρώ
-Πρόγραμμα Προσωπικού Βοηθού: 2.101 δικαιούχοι – 1.631.430ευρώ
-Επίδομα Αλληλεγγύης για την Ελληνική μειονότητα Αλβανίας: 13.187 δικαιούχοι 3.205.721 ευρώ
-Επαγγελματίας Ανάδοχος: 8 δικαιούχοι – 13.616 ευρώ
-Σύνολο δικαιούχων: 1.106.545
-Σύνολο καταβολών: 275.516.021 ευρώ.

Επιδόματα ΟΠΕΚΑ: Αποκλειστικά μέσω προπληρωμένης κάρτας

Υπενθυμίζεται ότι πλέον τα επιδόματα ΟΠΕΚΑ πιστώνονται στον τραπεζικό λογαριασμό του δικαιούχου, με το 50% να είναι διαθέσιμο αποκλειστικά μέσω προπληρωμένης κάρτας. Με τη συγκεκριμένη κάρτα, ο δικαιούχος μπορεί να προβεί σε αγορές εντός Ελλάδος. Εξαιρείται η χρήση της σε τυχερά παίγνια και αγορά όπλων.

Παγώνουν οι αλλαγές στα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης που θα δρομολογούνταν από το 2027 με την εφαρμογή της διάταξης που συνδέει τις ηλικίες συνταξιοδότησης με το προσδόκιμο ζωής των ατόμων άνω των 65 ετών.

Η «ρήτρα» για το προσδόκιμο ζωής σημαίνει ότι όσο αυξάνονται τα έτη επιβίωσης μετά το 65ο έτος τόσο (κατά πλήρη ή μερική αναλογία) θα πρέπει να αυξάνονται και οι ηλικίες συνταξιοδότησης. Στην πράξη, η σύνδεση των ηλικιών συνταξιοδότησης με το προσδόκιμο ζωής θα λειτουργεί ως ένας αυτόματος μηχανισμός αύξησης των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης όταν το προσδόκιμο ζωής ανεβαίνει ή παγώματος όταν το προσδόκιμο μένει αμετάβλητο ή μειώνεται.

Σύμφωνα με έγκυρες πληροφορίες του «Ε.Τ.» της Κυριακής, οι πρώτες ενδείξεις από τις μελέτες που βρίσκονται σε εξέλιξη οδηγούν στο συμπέρασμα ότι το προσδόκιμο ζωής δεν έχει μεταβληθεί σημαντικά και, ως εκ τούτου, δεν συντρέχει λόγος για να εξεταστούν αλλαγές στα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης που να τεθούν σε ισχύ από την 1/1/2027.

Ουσιαστικά, οι αλλαγές στα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης παγώνουν, γιατί οι μελέτες που βρίσκονται σε εξέλιξη δείχνουν ότι το προσδόκιμο ζωής παρέμεινε σχεδόν αμετάβλητο τα τελευταία χρόνια. Η εξέλιξη του προσδόκιμου ζωής μετριέται από την ΕΛΣΤΑΤ, αλλά και από την Εθνική Αναλογιστική Αρχή για λογαριασμό του υπουργείου Εργασίας.

Ενδεικτικά, τα στοιχεία από την έρευνα της ΕΛΣΤΑΤ, που δημοσιεύει ο «Ε.Τ.» της Κυριακής, δείχνουν ότι το προσδόκιμο ζωής των ανδρών άνω των 65 από 18,7 έτη, που ήταν το 2013, έχει διαμορφωθεί οριακά χαμηλότερα, στα 18,5 έτη το 2023. Για τις γυναίκες ήταν 21,6 έτη το 2023 και πήγε στα 21,7 έτη.

Αντίστοιχη ένδειξη, με μια οριακά αυξητική τάση που δεν υπερβαίνει τους 6 μήνες, καταγράφεται, σύμφωνα με πληροφορίες του «Ε.Τ.» της Κυριακής, και στις πρώτες μετρήσεις για την εξέλιξη του προσδόκιμου ζωής που ξεκίνησε η Αναλογιστική Αρχή για λογαριασμό του υπουργείου Εργασίας με την προσθήκη και των επόμενων ετών, δηλαδή μετά το 2023.

Για τις αλλαγές στα όρια ηλικίας στις συντάξεις λαμβάνεται υπ’ όψιν η εξέλιξη στο προσδόκιμο την τελευταία 10ετία, που σημαίνει ότι για το 2027 θα εξεταστεί η 10ετία 2017-2026. Εφόσον η ανεπαίσθητη αυτή μεταβολή, που φαίνεται στις πρώτες ασφαλείς ενδείξεις, επαληθευτεί και στις τελικές μελέτες που θα γίνουν εντός του 2026, τότε αυτομάτως κλείνει για την τριετία 2027-2030 το θέμα της αύξησης των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης για όλους ανεξαιρέτως τους ασφαλισμένους.

Αντιθέτως, οι προβολές δείχνουν τις αλλαγές στα όρια ηλικίας στις συντάξεις να έρχονται το 2030, που θα εξεταστεί αν και πόσο μεταβλήθηκε το προσδόκιμο ζωής στη δεκαετία 2019-2029. Μια πρώτη πρόβλεψη της ΕΛΣΤΑΤ δείχνει το προσδόκιμο ζωής στους άνδρες άνω των 65 ετών από τα 19 έτη το 2019 να αυξάνεται στα 20 έτη έως το 2030, ενώ αντίστοιχα στις γυναίκες από 21,7 έτη αυξάνεται στα 22,9 έτη.

Ο νόμος που προβλέπει τη σύνδεση των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης με το προσδόκιμο ζωής μετά τα 65 είναι ψηφισμένος από το 2010 (Ν. 3863/2010). Η ρήτρα για τα όρια ηλικίας θα εφαρμοζόταν για πρώτη φορά το 2021 και έκτοτε τα όρια ηλικίας θα επανεξετάζονταν ανά τρία χρόνια με μέτρο σύγκρισης την εξέλιξη του προσδόκιμου ζωής στην τελευταία δεκαετία.

Οι αλλαγές στα όρια ηλικίας στις συντάξεις δεν έγιναν το 2021 ούτε το 2024 αφενός λόγω πανδημίας που επηρέασε αρνητικά το προσδόκιμο ζωής και αφετέρου λόγω της λήξης της μεταβατικής περιόδου που επέτρεπε την έξοδο στη σύνταξη πριν από το 62ο έτος και πριν από το 67ο έτος στους παλαιούς πριν από το 1993 ασφαλισμένους. Στην πράξη, θεωρήθηκε ότι επειδή από το 2022 και μετά οι επίσημες ηλικίες συνταξιοδότησης αυξήθηκαν για τους παλαιούς ασφαλισμένους στα επίπεδα που είναι για τους νέους, δηλαδή στα 62 και στα 67, αποφασίστηκε να μη γίνει καμία άλλη παρέμβαση στις ηλικίες συνταξιοδότησης.

Ο επόμενος σταθμός είναι το 2027, που κατά τα φαινόμενα οι αλλαγές θα παγώσουν και στα τέλη του 2029 θα εξεταστεί εκ νέου αν και πόσο ανέβηκε το προσδόκιμο ζωής, ώστε να αποφασιστεί αν και πόσο θα πρέπει να αυξηθούν τα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης από 1/1/2030. Το ίδιο θα γίνει και το 2033 κ.ο.κ.

Η Ελλάδα συγκαταλέγεται, πάντως, στις χώρες με τα χαμηλότερα πραγματικά όρια ηλικίας συνταξιοδότησης, καθώς, σύμφωνα με μελέτη του ΟΟΣΑ, η μέση ηλικία αποχώρησης των γυναικών διαμορφώνεται στα 59,7 έτη και των ανδρών στα 63,2 έτη.

Ποιοι γλιτώνουν τις αλλαγές

Το πάγωμα των αλλαγών στα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης για το 2027 ευνοεί τους σημερινούς 57άρηδες-58άρηδες, καθώς έως το 2030, που θα εξεταστούν εκ νέου τα όρια ηλικίας, θα έχουν συμπληρώσει την ηλικία των 62 ετών και εφόσον έχουν 40 έτη ασφάλισης θα έχουν θεμελιωμένο δικαίωμα για να συνταξιοδοτηθούν οποτεδήποτε.

Το ίδιο ισχύει και για τη μειωμένη σύνταξη, που θα μπορούν να την πάρουν στα 62 με τουλάχιστον 15 έτη ασφάλισης και ενεργό ασφαλιστικό δεσμό με ένσημα από εργασία την τελευταία 5ετία πριν από το 62ο έτος.

Επίσης, όσοι έχουν ήδη θεμελιωμένο δικαίωμα συνταξιοδότησης για μειωμένη ή πλήρη σύνταξη δεν επηρεάζονται από καμία αλλαγή στα όρια ηλικίας ακόμη και αν ερχόταν το 2027.

Εκτός αλλαγών είναι οι ασφαλισμένοι που συνταξιοδοτούνται με διατάξεις ανάπηρου μέλους (τέκνο, σύζυγος, αδελφός), όπως και οι ασφαλισμένοι που ανήκουν στα βαρέα και ανθυγιεινά επαγγέλματα.

Στις κατηγορίες που δεν θα έχουν αλλαγές στα όρια ηλικίας είναι πιθανό να περιλαμβάνονται και οι ένστολοι, για τους οποίους οι προϋποθέσεις συνταξιοδότησης καθορίζονται με ειδικό νόμο.

Αντιθέτως, δεν φαίνεται να γλιτώνουν τις αλλαγές οι ασφαλισμένοι με ηλικίες 50 έως 55 ετών σήμερα, καθώς δεν θα έχουν συμπληρώσει το 62ο έτος έως το 2030, που κατά τα φαινόμενα θα αυξηθούν οι ηλικίες συνταξιοδότησης. Αυτή η κατηγορία είναι η πιο «επίφοβη» να εγκλωβιστεί σε μία ή και δύο αυξήσεις ορίων ηλικίας, που σημαίνει ότι για κάποιους -και πιθανότατα τους 50άρηδες ή και τους 55άρηδες- το όριο συνταξιοδότησης θα πάει στα 68-69 ή στα 64 με 40 έτη ασφάλισης μετά το 2030.

Τα πέντε «καμπανάκια»

Μπορεί το μεγάλο «αγκάθι» για τους ασφαλισμένους, που είναι η αύξηση των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης, να απομακρύνεται για το 2027, ωστόσο οι κίνδυνοι για το ασφαλιστικό κάθε άλλο παρά έχουν φύγει από τον ορίζοντα. Στο προσκήνιο έρχεται το δεύτερο μεγάλο πρόβλημα, που είναι το δημογραφικό, και θα δοκιμάσει τις αντοχές του ασφαλιστικού ως προς την επάρκεια των συντάξεων στα επόμενα χρόνια.

Οι τελευταίες μελέτες αναφορικά με το ελληνικό συνταξιοδοτικό σύστημα (από Eurostat, Ευρωπαϊκή Επιτροπή ΟΟΣΑ και ΕΛΣΤΑΤ) δείχνουν ότι:

• Ο δείκτης εξάρτησης των ατόμων ηλικίας 65 ετών και άνω προς τα άτομα ηλικίας 15-64 ετών αυξήθηκε στο 175,5 για το 2023 από 170,6 που ήταν το 2022, σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ. Αυτό σημαίνει ότι σε κάθε 1.000 άτομα ηλικίας 15-65 ετών αντιστοιχούν 1.755 άτομα άνω των 65 και όσο ανεβαίνει αυτός ο δείκτης τόσο θα μεγαλώνει η ανάγκη για αύξηση των συνταξιοδοτικών παροχών.
• Ο δείκτης γεννήσεων υποχώρησε σε 1,3 παιδιά ανά γυναίκα από 3,3 παιδιά που ήταν το 1960 και 2,1 παιδιά που θεωρείται το ελάχιστο όριο αντικατάστασης του πληθυσμού διεθνώς.
• Λόγω της υπογεννητικότητας, θα επιδεινωθεί περαιτέρω η αναλογία εργαζομένων – συνταξιούχων στο 1,23 προς 1 έως το 2050 από 1,65 προς 1 που είναι σήμερα, όταν η υγιής αναλογία για το ασφαλιστικό είναι 4 εργαζόμενοι προς 1 συνταξιούχο.
• Στο διάστημα 2030-2050 οι συνταξιοδοτικές δαπάνες θα αυξηθούν από 12,7% του ΑΕΠ σε 14,0% του ΑΕΠ, κυρίως, λόγω του αυξανόμενου αριθμού συνταξιούχων.
• Ο πληθυσμός της Ελλάδας θα συνεχίσει να μειώνεται και από 10,438 εκατομμύρια το 2022 θα υποχωρήσει σε 7,777 εκατομμύρια το 2070.

Συντάξεις: Προσδόκιμο ζωής και προσδόκιμα έτη υγιούς ζωής στην ηλικία των 65 ετών, 2012-2023 για άνδρες και γυναίκες

Πηγή: ΕΛΣΤΑΤ

Μέση ηλικία εξόδου από την αγορά εργασίας σε Ελλάδα και Ευρώπη

Ο «πήχης» τοποθετήθηκε υψηλότερα μετά τη δημοσιοποίηση και των νεότερων οριστικών στοιχείων για την πορεία εκτέλεσης του προϋπολογισμού, τα οποία έδειξαν πρωτογενές πλεόνασμα 7,9 δισ. ευρώ στο επτάμηνο του έτους

Στα 1,7 δισ. ευρώ αναμένεται να ανέλθει εν τέλει ο λογαριασμός του «πακέτου» της ΔΕΘ, ξεπερνώντας το όριο του 1,5 δισ. ευρώ όπως αρχικώς είχε σχεδιαστεί με τη μεσαία τάξη, τις οικογένειες με παιδιά και τους ένστολους να λαμβάνουν το μεγαλύτερο μέρος της «πίττας» που θα μοιραστεί.

Ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης και πρώην υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κωστής Χατζηδάκης, μιλώντας χθες στο ΕΡΤ news, για πρώτη φορά άφησε ανοικτό το ενδεχόμενο να διατεθεί μεγαλύτερος δημοσιονομικός χώρος για παροχές, σημειώνοντας χαρακτηριστικά: «το πακέτο των μέτρων που θα ανακοινώσει ο Πρωθυπουργός θα είναι 1,5 δισεκατομμύρια ευρώ, ίσως και λίγο παραπάνω».

Ο «πήχης» τοποθετήθηκε υψηλότερα μετά τη δημοσιοποίηση και των νεότερων οριστικών στοιχείων για την πορεία εκτέλεσης του προϋπολογισμού, τα οποία έδειξαν πρωτογενές πλεόνασμα 7,9 δισ. ευρώ στο επτάμηνο του έτους. Οι φορολογικές εισπράξεις ανήλθαν την περίοδο Ιανουαρίου- Ιουλίου 2025 σε 40,4 δισ. ευρώ, αυξημένες κατά 2,15 δισ. ευρώ ή 5,6% έναντι του στόχου. Τα έσοδα από ΦΠΑ ανήλθαν σε 15,7 δισ. ευρώ και είναι αυξημένα έναντι του στόχου κατά 357 εκατ. ευρώ, ενώ τα έσοδα των φόρων εισοδήματος ανήλθαν σε περίπου 15 δισ. ευρώ, αυξημένα έναντι του στόχου κατά 1,316 δισ. ευρώ. Ο Φόρος Εισοδήματος Φυσικών Προσώπων είναι αυξημένος κατά 907 εκατ. ευρώ, των Νομικών Προσώπων κατά 59 εκατ. ευρώ και οι Λοιποί Φόροι Εισοδήματος είναι αυξημένοι κατά 350 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου.

Υπό το …φως των νέων δημοσιονομικών συνθηκών, ιδιαίτερης αντιμετώπισης θα τύχουν οι οικογένειες με παιδιά.

«…Αυτοί που έχουν περισσότερα μέλη στην οικογένειά τους θα κερδίσουν περισσότερα», είπε ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης αναφερόμενος στο δημογραφικό το οποίο χαρακτήρισε ως το «νούμερο ένα εθνικό θέμα».

«Η κυβέρνηση η δική μας από την πρώτη στιγμή έδωσε έμφαση, θεσπίζοντας το επίδομα γέννησης τότε και στη συνέχεια προστέθηκαν κι άλλα μέτρα. Πέρυσι επίσης στη ΔΕΘ παρουσιάστηκαν καμιά 20αριά διαφορετικά μέτρα για το συγκεκριμένο ζήτημα, καλύπτοντας διάφορους τομείς. Και φέτος είναι ζήτημα προτεραιότητας και γι’ αυτό στις φοροελαφρύνσεις οι οικογένειες και ιδιαίτερα οι οικογένειες με περισσότερα παιδιά θα έχουν κεντρικό ρόλο. Είναι υποχρέωσή μας συνειδησιακή. Είναι υποχρέωσή μας κοινωνική. Είναι υποχρέωσή μας εθνική», συμπλήρωσε.

Τα μέτρα που θα εξαγγελθούν για τη στήριξη των οικογενειών με παιδιά στη Δ.Ε.Θ. φέρνουν, μεταξύ άλλων, αυξήσεις στα πρόσθετα αφορολόγητα όρια που παρέχονται με τη μορφή εκπτώσεων φόρου για τα προστατευόμενα τέκνα. Δηλαδή, σημαντικά ωφελημένες από τις επικείμενες αλλαγές στη φορολογία εισοδήματος θα είναι και οι οικογένειες με 1,2 και 3 προστατευόμενα τέκνα. Για τις οικογένειες με 1 και 2 τέκνα εξετάζεται η αύξηση των αφορολογήτων ορίων κατά 1.000-2.000 ευρώ για κάθε παιδί, ενώ για τις τρίτεκνες οικογένειες ενδέχεται η αύξηση να είναι μεγαλύτερη σε ύψος για το τρίτο παιδί ή και για όλα.

Συνολικά, οι οικογένειες με 1 έως 3 προστατευόμενα τέκνα οι οποίες υπέβαλαν φορολογικές δηλώσεις το 2024 για το έτος 2023 ανήλθαν σε 1.260.681 και οι φόροι εισοδήματος που πλήρωσαν έφθασαν τα 4,57 δισ. ευρώ.

Πιο συγκεκριμένα:

616.119 οικογένειες με 1 παιδί πλήρωσαν συνολικά φόρους εισοδήματος 2 δισ. ευρώ.
536.495 οικογένειες με 2 παιδιά πλήρωσαν συνολικά φόρους εισοδήματος 2,18 δισ. ευρώ
108.067 οικογένειες με 3 παιδιά πλήρωσαν συνολικά 381,39 εκατ. ευρώ φόρους εισοδήματος.
Ο συνολικός αριθμός των πολυτέκνων οικογενειών, ανήλθε σε 22.542 ενώ ο συνολικός φόρος εισοδήματος που κατέβαλαν ήταν 55,76 εκατομμύρια ευρώ.

Οι ένστολοι

Μια ακόμα κοινωνική ομάδα που αναμένει με ιδιαίτερο ενδιαφέρον τις ανακοινώσεις του πρωθυπουργού στη ΔΕΘ είναι οι ένστολοι.

Ο πρωθυπουργός πρόκειται να ανακοινώσει ένα νέο γύρο αυξήσεων, από το 2026, με το ακριβές ποσοστό της αύξησης να είναι ακόμα άγνωστο.

Υπενθυμίζεται ότι από την 1η Ιουλίου 2025, τέθηκε σε εφαρμογή η χορήγηση του νέου επιδόματος «Ιδιαίτερων Συνθηκών Εργασίας και Επικινδυνότητας» ύψους 100 ευρώ μηνιαίως, το οποίο καλύπτει όλα τα στελέχη, ανεξαρτήτως βαθμού ή προϋπηρεσίας.

Επιπλέον αυξήσεις στις Ένοπλες Δυνάμεις (Οκτώβριος 2025)

Ακόμα από την 1η Οκτωβρίου, πάνω από 80.000 στελέχη των Ενόπλων Δυνάμεων θα δουν νέες αυξήσεις που φτάνουν συνολικά το 20% σε σχέση με τον Μάρτιο. Παρόμοια αύξηση προβλέπεται και για την Ελληνική Αστυνομία, την Πυροσβεστική και το Λιμενικό, με τις τελικές αποδοχές τους να αυξάνονται επίσης από 13% έως 20%.

Άλλες παρεμβάσεις

Όσον αφορά στις υπόλοιπες παρεμβάσεις, περιλαμβάνουν αλλαγές στην κλίμακα φορολογίας εισοδήματος, μειώσεις φόρων για ενοίκια, «κούρεμα» τεκμηρίων, βελτιώσεις στο τεκμαρτό σύστημα για τους αυτοαπασχολούμενους και αυξήσεις μισθών για τους ένστολους.

Πιο συγκεκριμένα, περισσότεροι από 2,5 εκατ. φορολογούμενοι με εισοδήματα άνω των 10.000 ευρώ θα δουν μείωση της φορολογικής επιβάρυνσης από το 2026. Οι αλλαγές θα γίνουν άμεσα ορατές μέσω της μικρότερης παρακράτησης στις μηνιαίες αποδοχές και τις συντάξεις. Σχεδιάζονται νέοι ενδιάμεσοι συντελεστές, με τον εισαγωγικό 9% να παραμένει αμετάβλητος και τον ανώτατο 44% να εφαρμόζεται σε εισοδήματα άνω των 50.000 – 55.000 ευρώ.

Το οικονομικό επιτελείο επικεντρώνεται και στην αναλογικότερη κατανομή των φορολογικών βαρών στα εισοδήματα από ενοίκια, με ειδική μέριμνα για τους εκμισθωτές με μεσαία εισοδήματα. Στόχος είναι να δοθούν κίνητρα ώστε να δηλώνονται τα πραγματικά μισθώματα, να περιοριστεί η εκτόξευση των τιμών στα ενοίκια και να βγουν στην αγορά χιλιάδες κλειστά ακίνητα. Στο πλαίσιο αυτό, εξετάζονται δύο σενάρια, με το επικρατέστερο να προβλέπει την προσθήκη ενός ενδιάμεσου συντελεστή ανάμεσα στο 15% με 35% που εφαρμόζεται σήμερα για το τμήμα εισοδήματος από 12.001 έως 35.000 ευρώ. Υπάρχει βέβαια και η πρόταση μείωσης του συντελεστή 15%, που ισχύει σήμερα για τα εισοδήματα έως 12.000 ευρώ, στην περιοχή του 7%- 8% για το τμήμα του εισοδήματος έως 5.000 ευρώ και διατήρησή του από τα 5.001 έως 12.000 ευρώ, η οποία όμως, σύμφωνα με τις τελευταίες πληροφορίες, έχει αποδυναμωθεί.

Οι ελεύθεροι επαγγελματίες, θα έχουν κέρδος από τις αλλαγές στην φορολογική κλίμακα και τις βελτιώσεις στο τεκμαρτό σύστημα, με τη μείωση του τεκμαρτού εισοδήματος στο 90% του κατώτατου μισθού.

Από το 2026 προβλέπεται «κούρεμα» κατά 30% των τεκμηρίων διαβίωσης και πλήρης κατάργηση σε βάθος χρόνου με την επέκταση των ηλεκτρονικών συναλλαγών.

Με το νέο νομοσχέδιο για τη δημοσιονομική διαχείριση, που τέθηκε ήδη σε δημόσια διαβούλευση, το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών εισάγει μια σημαντική αλλαγή για τους ενοικιαστές: την επιστροφή μέρους του ενοικίου που καταβάλλεται κάθε χρόνο.

Σύμφωνα με το άρθρο 70, δημιουργείται μια διαδικασία επιστροφής χρημάτων χωρίς αίτηση. Η ΑΑΔΕ θα πιστώνει το ποσό κατευθείαν στον τραπεζικό λογαριασμό του δικαιούχου, αξιοποιώντας τα δεδομένα από τις φορολογικές δηλώσεις και τα ηλεκτρονικά μισθωτήρια.

Η ενίσχυση καλύπτει όλα τα φυσικά πρόσωπα που μισθώνουν κύρια ή φοιτητική κατοικία και ισοδυναμεί με το 1/12 του ετήσιου ενοικίου. Για παράδειγμα, σε μίσθωση 4.800 ευρώ το 2024, θα επιστραφούν 400 ευρώ το 2025. Η καταβολή θα γίνεται κάθε χρόνο έως τα τέλη Νοεμβρίου.

Το ανώτατο ποσό ορίζεται στα 800 ευρώ, με προσαύξηση 50 ευρώ για κάθε προστατευόμενο παιδί. Η πρόβλεψη ισχύει τόσο για κύρια όσο και για φοιτητική κατοικία, ενώ το μέτρο καλύπτει και συμφωνούντα ζευγάρια ή διαζευγμένους γονείς.

Σε πλήρη εφαρμογή μπαίνει μέσα στις επόμενες εβδομάδες το νέο ψηφιακό σύστημα της ΑΑΔΕ που βάζει τέλος στην καθυστέρηση επιβολής προστίμων για όσους αργούν να υποβάλουν δηλώσεις εισοδήματος, ΦΠΑ ή παρακρατούμενων φόρων.

Τα νέα ειδοποιητήρια θα εμφανίζονται αυτόματα στο myAADE και στα email των φορολογουμένων, με τα ποσά των προστίμων να βεβαιώνονται άμεσα, χωρίς την εμπλοκή υπαλλήλων.

Η διαδικασία αφορά όχι μόνο τις αρχικές δηλώσεις φορολογίας εισοδήματος και ΦΠΑ, αλλά και κάθε τύπο φορολογικής υποχρέωσης όπως παρακρατούμενοι φόροι, πίνακες πελατών-προμηθευτών, δηλώσεις μετάταξης, φόροι πλοίων, εισφορές συναλλάγματος, μερίσματα και έκτακτες αμοιβές. Ειδικά για τις τροποποιητικές δηλώσεις, το σύστημα θα υπολογίζει αυτόματα αν προκύπτει πρόσθετος φόρος και θα επιβάλλει το αντίστοιχο πρόστιμο.

Τα πρόστιμα κυμαίνονται:

• Στα 100 ευρώ για φυσικά πρόσωπα και επιχειρήσεις χωρίς βιβλία,
• 250 ευρώ για υπόχρεους με απλογραφικά βιβλία,
• 500 ευρώ για διπλογραφικά,
και θα επιβάλλονται άμεσα με την εκπρόθεσμη υποβολή, χωρίς αναμονές ή διαδικασίες βεβαίωσης.

Για όσους καθυστερήσουν και την πληρωμή του φόρου, το ποσό επιβαρύνεται με τόκο 0,73% ανά μήνα καθυστέρησης, ενώ σε περιπτώσεις μεγάλης καθυστέρησης, οι συνολικές επιβαρύνσεις μπορεί να αγγίξουν και το 2,5% λόγω σωρευτικών τόκων.

Εξαίρεση προβλέπεται μόνο όταν το ποσό του φόρου που προκύπτει δεν ξεπερνά τα 100 ευρώ, ή όταν πρόκειται για τροποποιητικές δηλώσεις επί εμπρόθεσμης αρχικής δήλωσης.

Μέχρι σήμερα, η επιβολή προστίμων από τις ΔΟΥ καθυστερούσε, με αποτέλεσμα να συσσωρεύονται επιβαρύνσεις και να φουσκώνουν τα τελικά ποσά για τους φορολογούμενους. Το νέο σύστημα έρχεται να καταργήσει αυτή την καθυστέρηση και να ενισχύσει – όπως λέει η ΑΑΔΕ – τη φορολογική συμμόρφωση και τον ψηφιακό εκσυγχρονισμό της φορολογικής διοίκησης.

Παρότι έχουν περάσει 15 χρόνια από την οικονομική κρίση ο Ινστιτούτο Εργασίας οι μισθοί στην Ελλάδα εξακολουθούν να παραμένουν σε επίπεδα που δεν διασφαλίζουν αξιοπρεπή διαβίωση για μεγάλο μέρος των εργαζομένων.

Σύμφωνα με την Ετήσια Έκθεση του 2025 του Ινστιτούτου της ΓΣΕΕ για την ελληνική οικονομία και την απασχόληση την περίοδο 2009-2024, ο μέσος ετήσιος πραγματικός μισθός μειώθηκε κατά 32,8%. Ακόμα και στην πενταετία 2019-2024, η μείωση έφτασε το 1,1%, παρά την άνοδο κατά 2,9% στη διετία 2023-2024.

Παράλληλα, η μέση μηνιαία πραγματική κατανάλωση των μισθωτών παρέμεινε σταθερή, η κατανάλωση των αυτοαπασχολούμενων μειώθηκε, ενώ εκείνη των εργοδοτών αυξήθηκε, φτάνοντας σχεδόν στο διπλάσιο σε σύγκριση με τους μισθωτούς.

Επιπλέον σε επίπεδο αγοραστικής δύναμης κατέχουμε την προτελευταία θέση στην ΕΕ ξεπερνώντας μόνο τη Βουλγαρία. Ειδικότερα , η μειωμένη αγοραστική δύναμη μεγάλου τμήματος των εργαζομένων συνεχίζει να επηρεάζει αρνητικά τις συνθήκες διαβίωσής τους. Το 2024 το ποσοστό σοβαρής υλικής και κοινωνικής στέρησης των μισθωτών ανήλθε στη χώρα μας στο 8,8%, έναντι 8% το 2023 και 3,8% στο σύνολο της ΕΕ. Αν και χαμηλότερο του αντίστοιχου το 2019, το ποσοστό αυτό είναι το δεύτερο υψηλότερο στην ΕΕ, με την Ελλάδα να καταγράφει καλύτερη επίδοση μόνο σε σύγκριση με τη Βουλγαρία.

Επιπλέον, το 2024 το ποσοστό των μισθωτών που δήλωναν στην Ελλάδα ότι αδυνατούν να ξοδέψουν ένα μικρό ποσό χρημάτων για τον εαυτό τους αυξήθηκε από 27,9% το 2023 στο 29,3%. Το αντίστοιχο ποσοστό για όσους δήλωναν ότι δεν μπορούσαν να συμμετάσχουν τακτικά σε δραστηριότητες αναψυχής διαμορφώθηκε στο 23,5%. Ενδεικτικό των υποβαθμισμένων συνθηκών διαβίωσης των μισθωτών είναι επίσης ότι το ποσοστό υποκειμενικής φτώχειας για τη συγκεκριμένη πληθυσμιακή ομάδα ανήλθε το 2024 στη χώρα μας στο 57,1%. Η τιμή αυτή είναι με διαφορά η μεγαλύτερη στην ΕΕ και υπερβαίνει κατά 28,6 ποσοστιαίες μονάδες τη δεύτερη υψηλότερη, που καταγράφεται στη Βουλγαρία.

Το 2024, η ελληνική οικονομία κατέγραψε πραγματική αύξηση ΑΕΠ 2,3%, με θετική συνεισφορά από την κατανάλωση (+1,5%) και τις επενδύσεις (+0,7%), ενώ αρνητικά επηρέασαν η δημόσια κατανάλωση (-0,8%) και οι καθαρές εξαγωγές (-2%). Ωστόσο, η Ελλάδα παραμένει το δεύτερο φτωχότερο κράτος-μέλος της ΕΕ, λαμβάνοντας υπόψη εισοδήματα και κόστος ζωής.

Ανισοκατανομή εισοδήματος και παραγωγής

Την περίοδο 2019-2023, το πραγματικό διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών αυξήθηκε κατά 8,3 δισ. ευρώ, και η πραγματική κατανάλωση κατά 7,9 δισ. ευρώ. Ωστόσο, η αύξηση των πραγματικών μισθών περιορίστηκε μόλις στα 130 εκατ. ευρώ, όταν το εισόδημα από μη μισθωτή εργασία αυξήθηκε κατά 2,6 δισ. ευρώ και το εισόδημα από πλούτο κατά 4,5 δισ. ευρώ. Μάλιστα, η Ελλάδα είχε τη δεύτερη μικρότερη συμβολή των μισθών στην αύξηση των πραγματικών πρωτογενών εισοδημάτων στην ΕΕ.

Κερδοφορία αντί για αμοιβή

Αν και η πραγματική παραγωγικότητα της εργασίας αυξήθηκε κατά 1,2% την περίοδο 2019–2024, το μέσο πραγματικό ωρομίσθιο μειώθηκε κατά 4,7%. Από τους 11 βασικούς κλάδους της οικονομίας, η παραγωγικότητα αυξήθηκε σε 8, αλλά το ωρομίσθιο αυξήθηκε μόνο σε 2.

Ως αποτέλεσμα, το μερίδιο κερδών στο ΑΕΠ ανήλθε το 2024 στο 50,2%, έναντι 41% στην ΕΕ, ενώ το μερίδιο μισθών υποχώρησε σημαντικά. Η άνοδος του αποπληθωριστή ΑΕΠ στην Ελλάδα οφείλεται κυρίως στην αύξηση των κερδών, με τις εισαγωγές να ακολουθούν και το μισθολογικό κόστος να κατατάσσεται τρίτο στη διαμόρφωση των τιμών.

Επιπτώσεις στη διαβίωση των μισθωτών

Το 2024, το ποσοστό σοβαρής υλικής και κοινωνικής στέρησης των μισθωτών ανήλθε στο 8,8%, από 8% το 2023, τη στιγμή που ο μέσος όρος στην ΕΕ ήταν μόλις 3,8%. Η Ελλάδα κατέχει τη δεύτερη χειρότερη θέση στην ΕΕ, καλύτερη μόνο από τη Βουλγαρία.

Ανησυχητικά είναι και τα υπόλοιπα στοιχεία:

29,3% των μισθωτών δεν μπορούσαν να ξοδέψουν ούτε ένα μικρό ποσό για προσωπικές ανάγκες (από 27,9% το 2023).

23,5% δήλωσαν αδυναμία συμμετοχής σε τακτικές δραστηριότητες αναψυχής.

Το ποσοστό υποκειμενικής φτώχειας στους μισθωτούς ανήλθε στο 57,1%, η υψηλότερη τιμή στην ΕΕ, ξεπερνώντας κατά 28,6 ποσοστιαίες μονάδες τη δεύτερη, επίσης της Βουλγαρίας.

Συμπέρασμα: Παρά την ανάκαμψη του ΑΕΠ και τη συγκρατημένη αύξηση της κατανάλωσης, οι μισθοί παραμένουν καθηλωμένοι, ενώ η ανισοκατανομή υπέρ των κερδών διευρύνεται. Η βελτίωση της οικονομίας δεν μεταφράζεται σε βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης για την πλειονότητα των εργαζομένων.

Αναλυτικά τα βασικά συμπεράσματα της έκθεσης

To 2024 η ελληνική οικονομία διατήρησε τον ήπιο ρυθμό μεγέθυνσής της, με το πραγματικό ΑΕΠ να αυξάνεται κατά 2,3%. Θετική συμβολή σε αυτή την εξέλιξη είχαν η κατανάλωση (1,5%) και οι επενδύσεις (0,7%), ενώ αρνητική είχαν η δημόσια κατανάλωση (-0,8%) και οι καθαρές εξαγωγές προϊόντων και υπηρεσιών (-2%). Λαμβάνοντας υπόψη το ύψος των εισοδημάτων και το κόστος διαβίωσης, η Ελλάδα είναι το δεύτερο φτωχότερο κράτος-μέλος της ΕΕ.

Μεταξύ 2019 και 2023 το πραγματικό διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών αυξήθηκε περίπου 8,3 δισ. ευρώ και η πραγματική κατανάλωση κατά 7,9 δισ. ευρώ. Ωστόσο, η αντίστοιχη αύξηση του συνόλου των πραγματικών μισθών ήταν μόλις 130 εκατ. ευρώ, όταν το πραγματικό εισόδημα από μη μισθωτή εργασία αυξήθηκε κατά 2,6 δισ. ευρώ και το πραγματικό εισόδημα από πλούτο κατά 4,5 δισ. ευρώ. Για το ίδιο διάστημα οι μισθοί στην Ελλάδα είχαν τη δεύτερη μικρότερη συμβολή στην αύξηση των πραγματικών πρωτογενών εισοδημάτων των νοικοκυριών στην ΕΕ. Ταυτόχρονα, η μέση μηνιαία πραγματική κατανάλωση των νοικοκυριών, των οποίων το εισόδημα προέρχεται κυρίως από μισθωτή εργασία, παρέμεινε στάσιμη, η κατανάλωση των αυτοαπασχολούμενων περιορίστηκε, ενώ για τα νοικοκυριά στα οποία το κυρίως υπεύθυνο άτομο είναι εργοδότης αυξήθηκε και έγινε σχεδόν διπλάσια της αντίστοιχης των μισθωτών.

Ο ρυθμός μεταβολής των πραγματικών επενδύσεων στην Ελλάδα για το 2024 ξεπέρασε τον αντίστοιχο στην ΕΕ, ωστόσο έγινε αρνητικός το α΄ τρίμηνο του 2025. Το 2024 οι επενδύσεις σε Μηχανολογικό εξοπλισμό στην Ελλάδα ήταν ελαφρώς υψηλότερες από αυτές στην ΕΕ, αλλά οι επενδύσεις σε Προϊόντα διανοητικής ιδιοκτησίας, που περιλαμβάνουν επενδύσεις σε Έρευνα και Ανάπτυξη (Ε&Α), ακόμα υστερούν. Θετικό είναι το γεγονός ότι οι επενδύσεις σε Μηχανολογικό εξοπλισμό και σε Προϊόντα διανοητικής ιδιοκτησίας ενισχύθηκαν στους κλάδους της Πληροφορίας και επικοινωνίας και των Επαγγελματικών, επιστημονικών και τεχνικών δραστηριοτήτων, ενώ περιορισμένη είναι η δυναμική της επένδυσης στη Μεταποίηση, καθώς ο κύριος όγκος των επενδύσεων κατευθύνθηκε στις Κατασκευές.

Οι ελληνικές επιχειρήσεις παρουσιάζουν υπέρμετρη εξάρτηση από επενδυτικές χορηγήσεις. Το 2023 το ύψος των επενδυτικών χορηγήσεων αντιστοιχούσε στο 26% των επιχειρηματικών επενδύσεων. Το μέγεθος αυτό ήταν το υψηλότερο στην ΕΕ, με τον λόγο αυτό να είναι 15% στη δεύτερη σε κατάταξη Πολωνία. Η μεγάλη εξάρτηση των ελληνικών επιχειρηματικών επενδύσεων από τους πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας δημιουργεί ερωτηματικά αναφορικά με την ενδογενή και αυτοδύναμη επενδυτική λειτουργία των ελληνικών επιχειρήσεων και των προοπτικών της επιχειρηματικής επένδυσης μετά τη λήξη του προγράμματος.

Tο 2024 το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών επιδεινώθηκε, καταγράφοντας έλλειμμα ύψους 6,4% του ΑΕΠ, κυρίως λόγω της αυξημένης ζήτησης για ενδιάμεσα εισαγόμενα προϊόντα. Το αποτέλεσμα αυτό αποκαλύπτει το παραγωγικό έλλειμμα της χώρας, το οποίο αποτελεί το βασικό διαρθρωτικό πρόβλημα της ελληνικής οικονομίας. Παράλληλα, το 77,1% του συνόλου των Άμεσων Ξένων Επενδύσεων (ΑΞΕ) κατευθύνθηκε σε Χρηματοοικονομικές και ασφαλιστικές δραστηριότητες (2,25 δισ. ευρώ), καθώς και σε ιδιωτικές αγοραπωλησίες ακινήτων και στη Διαχείριση ακίνητης περιουσίας (2,95 δισ. ευρώ).

Το 2024 το πλεόνασμα του δημόσιου τομέα και το έλλειμμα σε σχέση με τον εξωτερικό τομέα χρηματοδοτήθηκαν μέσω της αύξησης του χρέους των επιχειρήσεων και των νοικοκυριών. Η διαχείριση της συσσώρευσης χρέους από την πλευρά του ιδιωτικού τομέα απαιτεί σύνεση ώστε να αποφευχθεί η ενεργοποίηση μηχανισμών που θα υπονομεύσουν τη χρηματοοικονομική φερεγγυότητά του.

H δημοσιονομική προσαρμογή της ελληνικής οικονομίας συνεχίστηκε το 2024, υποστηριζόμενη από την αύξηση του ονομαστικού ΑΕΠ, την ενίσχυση της απασχόλησης και την εφαρμογή διαρθρωτικών μέτρων διεύρυνσης της φορολογικής βάσης. Συγκεκριμένα, το συνολικό αποτέλεσμα της Γενικής Κυβέρνησης διαμορφώθηκε πέρυσι σε πλεόνασμα της τάξης του 1,3% του ΑΕΠ (έναντι ελλείμματος ύψους 1,4% του ΑΕΠ το 2023), ενώ το πρωτογενές πλεόνασμα του Δημοσίου αυξήθηκε από 2% που ήταν το 2023 σε 4,8% του ΑΕΠ το 2024, το υψηλότερο που έχει καταγραφεί στη χώρα μας τουλάχιστον από το 1995 και μετά.

Η μετάβαση της οικονομίας σε καθεστώς υψηλών δημοσιονομικών πλεονασμάτων αποτυπώθηκε και στην αναβάθμιση του δείκτη φερεγγυότητας του δημόσιου τομέα στο αξιόπιστο καθεστώς του Κερδοσκόπου για πρώτη φορά μετά το ξέσπασμα της πανδημικής κρίσης. Για τη διετία 2025-2026, ως συνέπεια της πρόβλεψης για επίτευξη υψηλών πρωτογενών πλεονασμάτων, ο δείκτης φερεγγυότητας της Γενικής Κυβέρνησης αναμένεται να διατηρηθεί σε καθεστώς αξιοπιστίας, στηρίζοντας έτσι τη χρηματοοικονομική συνοχή του δημοσιονομικού συστήματος και τη φερεγγυότητα της οικονομίας.

Η Ελλάδα μετά την πανδημία επιτυγχάνει βελτίωση των όρων εξωτερικού εμπορίου προκαλώντας περιορισμένες θετικές σωρευτικές επιδράσεις στο κατά κεφαλήν ΑΕΠ την περίοδο 2019-2024. Την ίδια περίοδο, η βελτίωση αυτή συνοδεύτηκε και από άνοδο της εξωστρέφειας, ιδίως της Μεταποίησης, καθώς ένα αυξανόμενο μέρος των πωλήσεων κατευθύνθηκε στο εξωτερικό.

Ωστόσο, η μεγαλύτερη εξωστρέφεια δεν συνοδεύτηκε από βελτίωση του εμπορικού ισοζυγίου, καθώς εμφανίζεται μια αυξανόμενη δυσκολία κάλυψης των εισαγωγών από εξαγωγές. Αιτία είναι η υποβάθμιση της θέσης της χώρας στις παγκόσμιες αλυσίδες αξίας, η οποία αποτυπώνεται στη διαχρονική αδυναμία υποκατάστασης σε εισαγωγές ενδιάμεσων αγαθών, ιδίως εκείνων που έχουν μέσο και υψηλό τεχνολογικό περιεχόμενο. Το αποτέλεσμα είναι η ανάκαμψη των τελευταίων ετών να συνδέεται με τη διεύρυνση του εμπορικού ελλείματος.

Εξειδικεύοντας την ανάλυση σε 21 κατηγορίες αγαθών, παρ’ όλη τη βελτίωση που σημειώνεται το 2023 σε σχέση με το 2019, μόλις τέσσερις κατηγορίες εμφανίζουν θετική καθαρή εξαγωγική θέση, εκ των οποίων μόνο τα δύο αγαθά προέρχονται από τη Μεταποίηση.

Κρίσιμη παράμετρο για την οικονομική και την κοινωνική ανθεκτικότητα αλλά και για την ασφάλεια της χώρας απέναντι στις διαταραχές των εμπορικών αλυσίδων συνιστά η εξάρτησή της από εισαγωγές ειδικά στα αγροκτηνοτροφικά προϊόντα. Στην περίπτωση της Ελλάδας οι περισσότερες κατηγορίες τροφίμων το 2022 σημείωσαν αύξηση της εξάρτησής τους από τις εισαγωγές συγκριτικά με το 2019, με τις μεγαλύτερες να εντοπίζονται στα «Αλκοολούχα ποτά», στα «Γαλακτοκομικά προϊόντα» και στα «Φυτικά έλαια».

Παρομοίως στα μισά σχεδόν αγροκτηνοτροφικά προϊόντα προκύπτει μείωση της αυτάρκειας, με τη μεγαλύτερη να σημειώνεται στα «Φυτικά έλαια», στα «Αλκοολούχα ποτά» και στις «Αμυλώδεις ρίζες». Πλήρη αυτάρκεια εμφανίζει η χώρα στα «Φρούτα πλην κρασιού», στα «Λαχανικά», στα «Ελαιούχα φυτά» και στα «Φυτικά έλαια», με τον αριθμό να παραμένει σταθερός συγκριτικά με το 2019.

Παρά τις μακροοικονομικές αβεβαιότητες, τα βασικά ποσοτικά μεγέθη της αγοράς εργασίας συνέχισαν και το 2024 να εμφανίζουν βελτίωση. Ειδικότερα, το ποσοστό απασχόλησης των ατόμων ηλικίας 15-64 ετών ανήλθε στο 63,3%, αυξημένο κατά 1,5 ποσοστιαίες μονάδες έναντι του 2023 και 6,8 ποσοστιαίες μονάδες έναντι του προ-πανδημικού επιπέδου του (2019). Αντίστοιχα, το ποσοστό ανεργίας των ατόμων ηλικίας 15-74 ετών διαμορφώθηκε το 2024 στο 10,1% ? από 11,1% το 2023 και 17,3% το 2019.

Παρά τη βελτίωση βασικών ποσοτικών μεγεθών της αγοράς εργασίας, η χώρα μας πέρυσι κατέγραψε το δεύτερο χαμηλότερο ποσοστό απασχόλησης, εμφανίζοντας καλύτερη επίδοση μόνο συγκριτικά με την Ιταλία. Ίδια είναι και η εικόνα όσον αφορά τη διαφορά του ποσοστού απασχόλησης μεταξύ ανδρικού και γυναικείου πληθυσμού, με την Ελλάδα να εμφανίζει και σε αυτή την κατηγορία τη δεύτερη μεγαλύτερη απόκλιση των εν λόγω ποσοστών στην ΕΕ-27. Στην τρίτη θέση κατατάσσεται η χώρα μας όσον αφορά την απόκλιση του ποσοστού απασχόλησης μεταξύ μεταξύ της ηλικιακής ομάδας 40-64 ετών και των νέων 15-39 ετών. Επίσης, η Ελλάδα εμφάνισε το 2024 το χαμηλότερο ποσοστό απασχόλησης σε αποφοίτους τριτοβάθμιας εκπαίδευσης (80,3%) μεταξύ των κρατών-μελών της ΕΕ.

Παράλληλα, δεκαπέντε και πλέον χρόνια μετά το ξέσπασμα της οικονομικής κρίσης, οι μισθοί στη χώρα μας εξακολουθούν να είναι καθηλωμένοι σε επίπεδα που δεν διασφαλίζουν ένα επίπεδο αξιοπρεπούς διαβίωσης για μεγάλο τμήμα των απασχολουμένων. Την περίοδο 2009-2024 ο μέσος ετήσιος πραγματικός μισθός στη χώρα μας μειώθηκε κατά 32,8%. Την περίοδο 2019-2024 η μείωση διαμορφώθηκε στο 1,1%, παρά την αύξηση του μέσου ετήσιου πραγματικού μισθού κατά 2,9% τη διετία 2023-2024.

Την περίοδο 2019-2024 η πραγματική παραγωγικότητα της εργασίας στο σύνολο της οικονομίας αυξήθηκε κατά 1,2%, αλλά το μέσο πραγματικό ωρομίσθιο μειώθηκε κατά 4,7%. Μεταξύ των 11 βασικών κλάδων της οικονομίας η πραγματική παραγωγικότητα της εργασίας αυξήθηκε σε οκτώ, αλλά το μέσο πραγματικό ωρομίσθιο αυξήθηκε μόλις σε δύο. Η βελτίωση της παραγωγικότητας της εργασίας δεν μετουσιώνεται σε αυξημένα πραγματικά ωρομίσθια. Ως αποτέλεσμα, στην Ελλάδα το μερίδιο κερδών αυξήθηκε και το μερίδιο μισθών υποχώρησε. Ειδικότερα, το 2024 το μερίδιο κερδών στην Ελλάδα ήταν 50,2% του ΑΕΠ, όταν στην ΕΕ ήταν 41% του ΑΕΠ.

Η αύξηση του επιπέδου των τιμών, συγκεκριμένα του αποπληθωριστή ΑΕΠ, στην ΕΕ οφείλεται σε μια αναλογική αύξηση του κόστους μισθωτής εργασίας, του κόστους εισαγωγών και των κερδών. Αντιθέτως, στην Ελλάδα η αύξηση του αποπληθωριστή ΑΕΠ προέρχεται κατά κύριο λόγο από την αύξηση των κερδών, τα οποία κατέχουν το μεγαλύτερο μερίδιο στη διαμόρφωση των τιμών. Ακολουθεί το κόστος εισαγωγών, ενώ το μισθολογικό κόστος αποτελεί μόλις τον τρίτο προσδιοριστικό παράγοντα στη διαμόρφωση των τιμών. Τα ευρήματα αυτά δείχνουν ως κύρια αιτία της υποχώρησης της αγοραστικής δύναμης των μισθών την αύξηση των κερδών.

Η μειωμένη αγοραστική δύναμη μεγάλου τμήματος των εργαζομένων συνεχίζει να επηρεάζει αρνητικά τις συνθήκες διαβίωσής τους. Το 2024 το ποσοστό σοβαρής υλικής και κοινωνικής στέρησης των μισθωτών ανήλθε στη χώρα μας στο 8,8%, έναντι 8% το 2023 και 3,8% στο σύνολο της ΕΕ. Αν και χαμηλότερο του αντίστοιχου το 2019, το ποσοστό αυτό είναι το δεύτερο υψηλότερο στην ΕΕ, με την Ελλάδα να καταγράφει καλύτερη επίδοση μόνο σε σύγκριση με τη Βουλγαρία.

Επιπλέον, το 2024 το ποσοστό των μισθωτών που δήλωναν στην Ελλάδα ότι αδυνατούν να ξοδέψουν ένα μικρό ποσό χρημάτων για τον εαυτό τους αυξήθηκε από 27,9% το 2023 στο 29,3%. Το αντίστοιχο ποσοστό για όσους δήλωναν ότι δεν μπορούσαν να συμμετάσχουν τακτικά σε δραστηριότητες αναψυχής διαμορφώθηκε στο 23,5%. Ενδεικτικό των υποβαθμισμένων συνθηκών διαβίωσης των μισθωτών είναι επίσης ότι το ποσοστό υποκειμενικής φτώχειας για τη συγκεκριμένη πληθυσμιακή ομάδα ανήλθε το 2024 στη χώρα μας στο 57,1%. Η τιμή αυτή είναι με διαφορά η μεγαλύτερη στην ΕΕ και υπερβαίνει κατά 28,6 ποσοστιαίες μονάδες τη δεύτερη υψηλότερη, που καταγράφεται στη Βουλγαρία.

Τα παραπάνω στοιχεία, σε συνδυασμό με την υποβάθμιση των συνθηκών απασχόλησης και την απορρύθμιση κρίσιμων προστατευτικών θεσμών της αγοράς εργασίας, συνιστούν παράγοντες που συστηματικά υποσκάπτουν την ανθεκτικότητα της οικονομίας και τη διατηρησιμότητα των ρυθμών μεγέθυνσής της. Στο σημερινό εξαιρετικά σύνθετο γεωοικονομικό περιβάλλον, η προοδευτική αναδόμηση των θεσμών της αγοράς εργασίας, η ενεργός στήριξη του εισοδήματος των εργαζομένων και η βελτίωση των συνθηκών απασχόλησής τους αποτελούν αναγκαίες παρεμβάσεις για την ανάσχεση των αυξανόμενων αβεβαιοτήτων, την ενίσχυση της μακρο-χρηματοπιστωτικής σταθερότητας της οικονομίας και την άνοδο της ευημερίας των πολιτών.

Η αλληλουχία των κρίσεων που έχουν ξεσπάσει τα τελευταία δεκαπέντε χρόνια και ο ετερογενής αντίκτυπός τους, σε συνδυασμό με τους πολυεπίπεδους μετασχηματισμούς που αναπόφευκτα προκαλούν τα σύγχρονα megatrends (κλιματική κρίση, αυτοματοποίηση, μετανάστευση, μεταβολές στο παραγωγικό υπόδειγμα των οικονομιών) έχουν ήδη αφήσει το αποτύπωμά τους στην αναπτυξιακή δυναμική των περιφερειών, επιδρώντας ανισομερώς στη δημογραφική τους εξέλιξη, στη διάρθρωση και την ανθεκτικότητα του παραγωγικού τους συστήματος, καθώς και στο επίπεδο του εισοδήματος και στις συνθήκες απασχόλησης και διαβίωσης των πολιτών τους.

Είναι χαρακτηριστικό ότι στο σύνολο της επικράτειας ο οικονομικά ενεργός πληθυσμός ηλικίας 15-64 ετών μειώθηκε τα χρόνια της πολυκρίσης (2009-2024) κατά 6,8% ή 335,7 χιλ. άτομα. Σε περιφερειακό επίπεδο, τη μεγαλύτερη πτώση του εργατικού δυναμικού εμφάνισε η Περιφέρεια Θεσσαλίας (-13,8%). Εξίσου μεγάλη συρρίκνωση εργατικού δυναμικού καταγράφηκε και στις περιφέρειες Αττικής (-10,4%), Ηπείρου (-8,5%), Δυτικής Μακεδονίας (-7,9%) και Ιονίων Νήσων (-7%), ενώ σχετικά πιο περιορισμένη ήταν η μείωση του ενεργού πληθυσμού, μεταξύ άλλων, στις περιφέρειες Πελοποννήσου (-5,4%), Νοτίου Αιγαίου (-5,1%) και Δυτικής Ελλάδας (-4,8%). Αξίζει να σημειωθεί ότι η μοναδική περιφέρεια της χώρας που σημείωσε αύξηση τόσο του πληθυσμού όσο και του εργατικού δυναμικού ήταν η Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου.

Επίσης, το 2023 και οι 13 περιφερειακές ενότητες της Ελλάδας συνέχισαν να εμφανίζουν κατά κεφαλήν ΑΕΠ, σε μονάδες αγοραστικής δύναμης (PPS), χαμηλότερο από αυτό του μέσου όρου της ΕΕ. Οι πιο φτωχές περιφέρειες της χώρας ήταν το Βόρειο Αιγαίο, η Ήπειρος και η Ανατολική Μακεδονία ? Θράκη, στις οποίες το μέσο ΑΕΠ ανά κάτοικο κυμάνθηκε μεταξύ 16.100 και 17.100 PPS, επίπεδα που αντιστοιχούν μόλις στο 43,9% και 46,6% εκείνου της Περιφέρειας Αττικής, η οποία κατέγραψε το 2023 το υψηλότερο περιφερειακό κατά κεφαλήν εισόδημα (36.700 PPS). Αξίζει να τονιστεί ότι, εξαιρουμένης της Αττικής και του Νοτίου Αιγαίου, στις υπόλοιπες περιφέρειες της χώρας το ΑΕΠ ανά κάτοικο σε όρους PPS ήταν χαμηλότερο του μέσου όρου της οικονομίας. Συγκεκριμένα, στη Δυτική Ελλάδα κυμάνθηκε στο 71,6%, στη Θεσσαλία στο 74,6%, ενώ στην Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας, που καταγράφει σε όρους PPS το τρίτο υψηλότερο κατά κεφαλήν ΑΕΠ, στο 90,5%.

Συγκριτικά με το 2009, όλες οι περιφέρειες της χώρας κατέγραψαν το 2022 μείωση αμοιβών εξαρτημένης εργασίας ανά ώρα εργασίας που υπερέβαινε το 25%. Η μεγαλύτερη μείωση παρατηρείται στην Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου (-40,3%) και ακολουθούν οι περιφέρειες Ανατολικής Μακεδονίας – Θράκης (-35,6%), Βορείου Αιγαίου (-35%), Δυτικής Ελλάδας (-30,3%) και Ιονίων Νήσων (-30,1%). Αντίστοιχα μεγάλη πτώση των αμοιβών εξαρτημένης εργασίας ανά ώρα εργασίας σε πραγματικούς όρους κατέγραψαν και οι υπόλοιπες περιφέρειες της χώρας, ενώ η μικρότερη μείωση σημειώθηκε στην Περιφέρεια Θεσσαλίας (-25,7%).

Αξίζει να τονιστεί ότι, παρά την έξοδο της χώρας από τα προγράμματα οικονομικής προσαρμογής και την αύξηση των ονομαστικών μισθών, οι πραγματικές αμοιβές εξαρτημένης εργασίας ανά ώρα εργασίας, τόσο στο σύνολο της χώρας όσο και στην πλειονότητα των περιφερειών της, σημείωσαν πτώση και την περίοδο 2019-2022, ως συνέπεια, μεταξύ άλλων, της πληθωριστικής κρίσης.

Αντανάκλαση των παραπάνω μεταβολών είναι και οι παρατηρούμενες ασυμμετρίες μεταξύ περιφερειών όσον αφορά βασικούς δείκτες της ποιότητας ζωής των κατοίκων τους. Ενδεικτικά, στις περισσότερες περιφέρειες της χώρας το ποσοστό του πληθυσμού σε κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού παρέμεινε το 2024 σε επίπεδο υψηλότερο του μέσου όρου της ΕΕ. Τα υψηλότερα ποσοστά εντοπίζονται, μεταξύ άλλων, στις περιφέρειες Ιονίων Νήσων (41,4%), Δυτικής Μακεδονίας (36,3%), Δυτικής Ελλάδας (35,2%), Ανατολικής Μακεδονίας – Θράκης (33,8%), Βορείου Αιγαίου (33,2%) και Πελοποννήσου (32,3%). Αντίθετα, το 2024 κοντά στον εθνικό μέσο όρο της χώρας (26,9%) διαμορφώθηκαν τα αντίστοιχα ποσοστά στις περιφέρειες Θεσσαλίας (25,8%) και Στερεάς Ελλάδας (25,7%), ενώ τα λιγότερα επεισόδια φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού εντοπίστηκαν το ίδιο έτος στην Ήπειρο (19,6%), στο Νότιο Αιγαίο (20,3%) και στην Κρήτη (20,7%).

Μέτρα υπέρ των συνταξιούχων και των ενοικιαστών ανακοινώνει αυτή την ώρα ο πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης, μετά το πρωτογενές πλεόνασμα που ανακοινώθηκε.

Τα μέτρα που ανακοινώνει ο πρωθυπουργός υπολογίζονται σε περίπου 1 δισ. ευρώ και θα έχουν ως στόχο να ενισχύσουν τους συνταξιούχους, αλλά και να αντιμετωπιστεί το κρίσιμο ζήτημα της στέγης για τους ενοικιαστές.

Οι συνταξιούχοι αποτελούν μια από τις πιο ευάλωτες κοινωνικές ομάδες, και η στήριξή τους είναι ζωτικής σημασίας. Από το συνολικό πακέτο μέτρων, 250 εκατομμύρια ευρώ θα διατεθούν για την υποστήριξή τους.

Η στέγαση αποτελεί ένα άλλο κρίσιμο ζήτημα που απαιτεί άμεση αντιμετώπιση. Η αύξηση των ενοικίων και η έλλειψη προσιτής στέγης έχουν δημιουργήσει σοβαρά προβλήματα για πολλούς πολίτες. Ένα σημαντικό ποσό από το πακέτο στήριξης θα κατευθυνθεί προς τη στήριξη των ενοικιαστών, με στόχο να μειωθεί η οικονομική πίεση που αντιμετωπίζουν. Μέτρα όπως η επιδότηση ενοικίου και η κατασκευή νέων κοινωνικών κατοικιών θα συμβάλουν στην αντιμετώπιση αυτής της κρίσης.